martes, 31 de enero de 2017

Reunión xeral da Asociación Galega para a Defensa da Sanidade Pública





A Asociación Galega para a Defensa da Sanidade Publica (AGDSP) é unha organización sanitaria que ten como principal obxectivo intervir na política sanitaria coa finalidade de mellorar e defender o sistema sanitario público fronte ás forzas que pretenden desde hai anos o seu desmantelamento e privatización. 

Somos unha organización galega, federada con outras organizacións similares de todo o Estado na Federación de Asociacións para a Defensa da Sanidade Pública. Durante máis de 30 anos viñemos realizando investigacións e propostas en materia sanitaria; promovendo mobilizacións profesionais e cidadás en defensa da sanidade pública, apoiando as intervencións dos grupos políticos progresistas nas institucións representativas, colaborando coas organizacións sindicais na defensa dos lexítimos intereses dos traballadores sanitarios, e informando á sociedade a través dos medios de comunicación.
Desde a AGDSP temos potenciado a creación dunha gran alianza social e profesional en defensa do Sistema de Saúde Público Galego, en colaboración con outras organizacións sociais, políticas, sindicais e profesionais. Esta alianza plasmouse nas Plataformas en Defensa da Sanidade (SOS Sanidade Pública) activas en toda a xeografía de Galicia.

Somos un colectivo non partidario, pero non neutral politicamente; temos unha orientación progresista, que integra a traballadores/as sanitarios/as de todas as categorías e ideoloxías que queren manter e mellorar un sistema público de saúde público, universal, equitativo, accesible e de calidade. 

O noso funcionamento baséase na lealdade, a xenerosidade e a defensa dun ben tan importante como a saúde, o que foi a clave para superar grandes retos e problemas durante estes anos, mantendo ao mesmo tempo un carácter aberto e plural. 

 
A Sanidade Pública Galega en perigo:
·       O sistema está en risco real de privatización como consecuencia das políticas neoliberais que consideran a saúde como unha oportunidade de negocio, e a crise económica serve de coartada para desmantelar o noso sistema sanitario.
·       Existe unha gran preocupación na poboación e nos traballadores sanitarios polo futuro do sistema público, como demostran as numerosas mobilizacións en defensa da Sanidade Pública dos últimos anos, en todas as áreas sanitarias de Galicia.
Neste escenario parece necesario potenciar a AGDSP como o espazo, aberto a todas as ideoloxías progresistas, que permita a implicación dos sanitarios/as e estudantes de ciencias da saúde que queiran incorporarse á loita por salvar o sistema público. Aínda que son moitos os que veñen colaborando desde hai tempo connosco, é necesario abrir a organización a todos os que queiran participar e colaborar na elaboración de novas estratexias e mobilizacións.
As Plataformas en Defensa da Sanidade Pública (SOS Sanidade Pública), están tendo un gran protagonismo nas loitas sociais en toda Galicia e necesitan dunha maior participación nas mesmas de traballadores/as da saúde. 

Para alcanzar este obxectivo convocamos unha reunión aberta a todos/as os sanitarios/as de todas as categorías a unha reunión e próximo día  8 de febreiro coa seguinte orde do día: 

1.           Elección dunha Xunta Directiva aberta a quen estea interesado en formar parte da mesma.
2.           Acordar un sistema de funcionamento aberto e participativo que facilite a implicación e colaboración dos traballadores/as sanitarios/as na elaboración das estratexias, decisións e actividades a nivel autonómico e nas diferentes áreas sanitarias, centros asistenciais e na Administración.
3.           Consensuar un Plan de Actuación que fixe as tarefas e prioridades da AGDSP para o ano 2017. 

Pedimos que realicedes o maior esforzo posible por difundir esta invitación, trasladándoa a todos os traballadores e estudantes que consideredes interesados na defensa e mellora da sanidade pública. 

A reunión, a celebrar o dia 8 de febreiro as 17 horas no Centro Sociocultural As Fontiñas de Santiago de Compostela (Rúa Berlín, 13), debe ser un punto de inflexión para revitalizar e potenciar unha asociación tan necesaria nestes momentos de incerteza.

sábado, 21 de enero de 2017

Entrevista a Fernando Ontañón


En Nueva Tribuna



“A novela reflexiona sobre a fraxilidade do que somos, sobre a construción que facemos de nosa propia vida”


 A orde invisible das cousas  (Ézaro Edicións, 2016) é o terceiro libro de narrativa que publica o escritor Fernando Ontañón, un cántabro corentón (Santander, 1972) que vive na Coruña desde hai moitos anos. Tras “Relatos invisibles” (2010) e “O xornalista despedido” (Premio de Novela Curta Dulce Chacón, 2014) chega agora ás librarías esta novela de máis de trescentas páxinas que, na miña opinión, confírmao como un extraordinario escritor, destinado a ocupar un lugar de preferencia no sistema literario español. 

Fernando Ontañón está nestas últimas semanas en ruta, facendo presentacións do seu libro en diversos recunchos da nosa xeografía. O escritor e crítico Ignacio Sanz, que o acompañou no acto realizado na libraría Intempestivos de Segovia, afirma que, con esta obra, “Ontañón non fai senón seguir ascendendo en complexidade para entregarnos unha obra intrigante, ambiciosa e madura”. Hoxe o escritor fixo un alto no camiño para concedernos esta entrevista.

-“A orde invisible das cousas”: de onde procede este título tan poético e enigmático?
Tropecei con esta frase nunha novela de Paul Auster, “A música do azar”. Pareceume que reflectía moi ben unha idea que aparece na novela, o xeito, ás veces tan inconsciente, en que construímos as nosas vidas. Quen eramos antes e como chegamos ata aquí, as decisións tomadas, o que deixamos atrás, as cousas ás que renunciamos. 

-Esta novela, máis complexa que os libros anteriores, desenvolve en paralelo dúas historias co mesmo protagonista en momentos diferentes da súa vida. O que comeza, de forma sutil, como unha historia de amores e desamores, vaise complicando para converterse nunha trama policial e política situada no tardofranquismo. Hai unha intencionalidade previa de abordar ese momento da nosa historia?

 
Fernando Ontañón e Ignacio Sanz na libraría Intempestivos, Segovia
Interésanme máis as reaccións humanas, as emocións e contradicións dos personaxes que a cuestión política ou histórica. Pero é verdade que a novela mostra tamén como unha xeración como a miña, nacida coa democracia, medrou envolvida nunha sorte de silencio respecto ao pasado, un silencio case doméstico. Nos noventa, apenas quince anos despois da morte de Franco, os mozos de entón non tiñamos nin idea de toda esa violencia da que viñamos.

-A Brigada Político-Social aparece a través dalgúns dos seus protagonistas máis relevantes (o comisario Conesa ou Billy el Niño). Considera que esa ignorancia e indiferenza que manifestan os protagonistas da novela sobre estas intrigas do franquismo e da Transición é algo xeneralizado na mocidade actual?
Os mozos da novela desenvólvense no primeiros noventa e moi pouco sabían entón de todo iso, a pesar de que os casos de torturas e detencións ilegais por parte da Brigada Político-Social persistiron ata mediados dos setenta. Imaxínome que o tempo transcorrido desde entón non axudaría. De todos os xeitos, coido que hai menos indiferenza que falta de información. Falouse moi pouco deste tema. É coma se nos avergoñáse falar diso. Demasiada xente pensa que para seguir adiante é mellor non remover o pasado. Os propios políticos, os diferentes gobernos democráticos deste país, en maior ou menor medida, evitaron sempre falar diso. O xuíz Garzón tentou poñer algo de luz e xa vimos como acabou. A xuíza Servini, desde Arxentina, ordenou a detención e extradición de varios membros da Brigada Político-Social, sospeitosos de torturas, entre eles José Antonio González Pacheco, alias Billy el Niño, pero a Audiencia Nacional rexeitou esa orde por considerar que os delitos prescribiran. Parece que hai unha deliberada intención de esquecemento.

-Nesta historia hai numerosas referencias a libros e escritores e citas das súas creacións. Estas chiscadelas literarias son unha especie de homenaxe aos seus narradores de referencia?
A novela fala do paso do tempo e, para o protagonista, os libros funcionan como referencias temporais. A min pásame; o recordo de certos momentos da miña vida está vinculado ás miñas lecturas. Todo lector ten unha memoria sentimental asociada aos libros que o foron acompañando. Pasa tamén coa música. E en “A orde invisible das cousas”, esas referencias, teñen moito que ver con libros que foron ou son importantes para min. 

-Cales son os seus referentes literarios máis importantes, en España e no mundo? A cales considera os seus mestres?
Gardo un agarimo especial a ese grupo de escritores españois cos que medrei como lector e cos que descubrín a miña paixón polos libros e a literatura: Carmen Martín Gaite, Antonio Muñoz Molina, Rafael Chirbes, Julio Llamazares. Eles mesmos, moitas veces, fóronme guiando cara novas lecturas e autores. Os referentes son moitísimos, pero a miña devoción é total por esa literatura norteamericana do século XX que representan autores como John Cheever, Raymond Carver, Don DeLillo, Richard Ford...

-No libro tamén hai numerosas referencias musicais. Que importancia ten a música na súa escritura e no proceso creativo?
A música, como dicía antes, forma parte tamén da memoria. Para min, ademais, está moi relacionada coa escritura. Sempre escribo con música, e a elección é importante, ten que aludir ao ton e ao ritmo da narración.  

-Hai dúas cidades, A Coruña e Zaragoza, que son tamén protagonistas nesta obra, pois nelas transcorre case toda a trama. Hai algunha razón, á parte das puramente biográficas, para conceder unha presenza tan notable a estas urbes?
Zaragoza é un dos motores narrativos da novela. Foi unha cidade importante para min en certa etapa da miña vida. Representa a memoria do personaxe. A distancia entre ambas as cidades fai referencia tamén a esa outra distancia que o tempo pon entre o mozo de vinte anos e o home de corenta que non consegue recoñecerse naquel.

-Na novela tamén hai reflexións sobre a culpa, sobre a covardía, sobre a determinante influencia do azar nas nosas vidas, sobre a deterioración da convivencia na parella. Hai un certo pouso de amargura na trama novelesca. Ten o autor unha visión pesimista sobre a vida ou sucede, simplemente, que os protagonistas son uns desgraciados?
A novela reflexiona sobre a fraxilidade do que somos, sobre a construción que facemos de nosa propia vida, as decisións que tomamos, o que deixamos atrás, as cousas ás que renunciamos, quizá por medo ou comodidade, e que determinan o que somos agora. Non creo que os protagonistas sexan uns desgraciados, ao contrario, paréceme que hai certa lucidez nesa vontade de enfrontarse á vida e a si mesmos. Oxalá todos puidésemos facer algo parecido. Pero a vida que levamos apenas nos deixa tempo para esa reflexión. Para iso serve a literatura.    

O autor na libraría Berbiriana da Coruña
-Nun recente artigo, publicado en Nueva Tribuna, vostede facíase a pregunta “Por que escribo?”, e lembraba unha resposta de Félix Romeo: “Escribo porque teño medo”. Por que escribe Fernando Ontañón? Cales son as razóns que o levan a inventar historias e facelas públicas en forma de libro?
Hai unha resposta xenial de Juan José Millás a esta pregunta: “Escribo polas mesmas razóns que leo, porque non me atopo ben”. Que máis se pode dicir? Escribir é unha forma como outra calquera de estar no mundo, supoño que é a miña forma de enfrontarme á vida.

-O momento que vive o mundo do libro non é, certamente, o máis halagüeño. Está Fernando Ontañón comprometido para continuar coa súa carreira de escritor? Hai outros proxectos en marcha?
A literatura sempre se moveu nas marxes. Ler é un pracer solitario. Sempre será un momento difícil para o libro. Sigo escribindo, claro. Non se me ocorre outra cousa mellor que facer.

jueves, 22 de diciembre de 2016

Xosé Cobas, trinta anos de ilustración


Exposición de Xosé Cobas no Kiosko Alfonso da Coruña, ata o 12 de febreiro de 2017















Xosé Cobas
Xosé Cobas é unha das figuras máis importantes no mundo da ilustración gráfica do Estado. Desde o 15 de decembro e ata o 12 de febreiro de 2017 presenta, no Kiosco Alfonso da Coruña, unha exposición na que se pode ver boa parte da súa obra gráfica, na que se observa a progresión realizada polo artista nos últimos trinta anos, desde os debuxos iniciais con textos infantís -luminosos e coloristas- ata os traballos máis complexos dos seus últimos libros, como os de  Cadros dunha exposición” (Kalandraka).

Cobas naceu en Logrosa-Negreira (1953) hai pouco máis de sesenta anos. Aquel neno da aldea, atento e observador, que miraba o mundo darredor con enorme curiosidade mentres aprendía a pintar cos lápices de colores, sempre tivo capacidade para a observación e habilidade para o debuxo; deseguida amosou unha decidida vocación artística. Soubo, desde moi cedo, que a súa vida ía estar relacionada co mundo da imaxe e da pintura.

Ilustración do libro "Cadros dunha exposición"

Despois de pasar pola Escola de Artes de Santiago iníciase no mundo da pintura. Comeza a ilustrar de maneira profesional no ano 1988 e desde 1991 é deseñador gráfico da Deputación da Coruña. A súa fonda implicación coa ilustración comeza por azar, como tantas cousas na vida. Coñeceu, en 1989, ao seu gran amigo Xabier Docampo que lle propuxo ilustrar un libro seu (“A nena de auga e o príncipe de lume”). comezou un camiño compartido que os levou a publicar moitos libros xuntos, ata chegar ao marabilloso “Libro das viaxes imaxinarias” (Xerais, 2008) onde escritor e ilustrador fan unha exhibición de auténtica mestría. A colaboración continúa e aínda dará, con certeza, moitos froitos.

Ilustración do "Libro das viaxes imaxinarias"
Na actualidade Xosé Cobas é un ilustrador de referencia no panorama nacional. É recoñecido pola profesión e polo mundo editorial. Ten ilustrado centos de libros cos máis importantes escritores  e editoriais da nosa contorna, e no seu traballo como deseñador gráfico na Deputación da Coruña ten feito de todo: carteis, almanaques, marcapáxinas, portadas. Toda esa obra, que agora se pode ver na exposición, ten xa un selo de identidade, pois Cobas foi construíndo un estilo propio, creou un mundo persoal, sutil e delicado, por veces onírico e surrealista, que o fai recoñecible a pesar da evolución experimentada ao longo dos anos. Cobas ten unha existencia tranquila e ordenada. Despois do traballo matinal na imprenta da Diputación dedica as tardes e as noites á ilustración na súa casa de Cambre. Esta exposición é unha excelente mostra de tantos anos (tantisimas horas) de traballo, inspiración e talento. Estamos ante un artista consciente que traballa con rigor e intelixencia, e que conta cunha sensibilidade propia, unha mirada orixinal sobre o mundo, e unha gran perseveranza.
 


Deseño preliminar do cartel Raiña Lupa
Ten feito numerosas exposicións individuais e colectivas; viaxou polo mundo por motivos relacionados coa súa obra; recibiu numerosos premios na súa terra e no extranxeiro; o noso pintor agora non da feito, non é quen de dar resposta ás numerosas propostas de escritores e editoriais que reclaman a súa colaboración. Mais, con todo iso, aínda ten ánimo e creatividade para iniciar outros camiños. Está agora entusiasmado cun traballo propio: un libro sen texto, só con ilustracións, no que pretende facer unha reflexión poética sobre a luz e o tempo. Na exposición hai algúns cadros dese proxecto tan inusual. A luz e as sombras debuxan espazos cheos de misterio e suxestión: cada cadro é, en sí mesmo, un relato. Recórdanme esas pinturas de Edward Hooper, con interiores en penumbra e persoas solitarias (aínda que aquí Cobas prescinde tamén da figura humana). Pois niso anda o noso autor, tentando capturar a luz. Como dicía o citado Hooper, “o meu desexo é pintar a luz do sol na parede dunha casa”. Pois iso. 
Non deixedes de ver a exposición.

jueves, 1 de diciembre de 2016

“El orden invisible de las cosas”



 “El orden invisible de las cosas”, terceira novela de Fernando Ontañón


Fernando Ontañón, que se deu a coñecer como escritor en 2010 con Relatos invisibles, ven de publicar o seu terceiro libro de narrativa, El orden invisible de las cosas (Ézaro Ediciones, 2016), no que se confirma como unha figura emerxente da literatura española actual. Este cántabro (Santander, 1972) afincado na Coruña desde hai anos, ten unha decidida vocación literaria que o ha converter, máis cedo que tarde, nun autor de referencia.

Como serei eu cando non sexa eu? Estes versos do poeta Angel González inician o terceiro libro do escritor. Nesta novela entrelaza historias interpretadas polo protagonista en dúas etapas da súa vida. Relata a paixón do seu primeiro e intenso namoramento e narra, tamén, o derrubamento, lento e doloroso, do seu matrimonio, vinte anos máis tarde. Describe as intensas xornadas amorosas do mozo –na etapa de estudante-, e a desazón e desasosego dunha parella que camiña, anos despois, cara o desastre, cecais buscado por eles mesmos.

Na segunda parte do libro introduce un elemento de intriga, e a investigación dunha realidade histórica. O protagonista conecta, por azar, con persoas relacionadas coa Brigada Político-Social, moi activa no tardo-franquismo e que acadou relevancia pola crueldade dalgúns dos seus principais actores (o célebre comisario Roberto Conesa, ou o policía González Pacheco, alias Billy el Niño). A novela adquire unha maior intensidade e o autor reflexiona sobre cuestións de permanente actualidade. Pregúntase pola segunda vida dos monstruos que practicaron a tortura; despois de rematada a ditadura: qué vida levaron? A qué se adicaron? Cómo se relacionaron cos demáis sen que soubesen do seu pasado? O autor tamén se cuestiona polo sentemento de culpa, polas consecuencias da conduta propia para os descendentes, sobre o azar que dirixe os nosos pasos e condiciona de xeito definitivo o rumbo das nosas vidas. 

 


 Queda reflectida a ignorancia da xuventude sobre a historia recente. Os mozos que naceron na democracia descoñecen case todo da ditatura e das múltiples aristas e zonas de sombra que deixou para a historia. Os mozos que aprenden a ser adultos neste libro non saben nada da crueldade do franquismo, que usou os servizos secretos para vixiar os pasos das persoas suspeitosas de non ser adictas ao réxime, e que utilizou a ameaza, a violencia e a tortura para perseguir calquera indicio de desafección. Todos estes elementos, que poden semellar de difícil mestura, aparecen na novela con naturalidade e coherencia. O fio narrativo conduce o relato con fluidez e os feitos prodúcense como se formasen parte dunha cadea natural e inevitable.

Considero que estamos ante unha obra importante da actual narrativa española, dun libro que aborda unha parte da nosa historia, que segue a proxectar unha fúnebre sombra sobre o presente. E todo ese territorio que abarca a novela (a relación amorosa, o desgaste da parella, a crueldade da policía franquista, os inicios da democracia, os comezos da corrupción urbanística, etc.) é observado polos ollos e narrado coa prosa dun autor novo, que ten unha mirada e unha percepción da realidade ben distintas ás dos seus antecesores (Muñoz Molina, Llamazares, Chirbes). Teño a certeza de que estamos ante un autor que, algún día, verá os seus escritos nos libros de texto dos Institutos. Así o espero.

viernes, 18 de noviembre de 2016

ISAGA rinde homenaxe á doutora Olimpia Valencia







Doutora Olimpia Valencia
A Irmandade da Sanidade Galega (ISAGA), organización que promove a utilización do galego no ámbito sanitario, celebra a súa Asemblea anual en Vigo, o día 26 de novembro, na que rende homenaxe á doutora Olimpia Valencia. Esta será a sexta  edición do encontro, no que tamén se incorporarán 40 novos irmandiños-as, persoas comprometidas co idioma galego no desempeño do seu labor profesional. 

En anos anteriores ISAGA honrou a memoria de Manuel Reimondez Portela (o médico dos pobres da Estrada, autor do libro “Un médico na aldea”) en 2011; a de Ramón Obella Vidal (investigador, empresario cofundador de Zeltia e galeguista) en 2012; a de Fausto Galdo (pioneiro da Reumatoloxía en Galicia e reputado gastrónomo) en 2013; a de Xosé Manuel López Nogueira (ilustre psiquiatra compostelán, de profundo coñecemento filosófico recollido no libro “Dialéctica existencial y psicoanálisis”) en 2014; e lembrou a Manuel Peña Rey (galeguista e xinecólogo, pioneiro desta especialidade en Ourense na primeira metade do século XX)en 2015.

Neste 2016, ISAGA recupera para a memoria colectiva a figura de Olimpia Valencia (Baltar, Ourense, 1898 – Vigo, 1987), unha muller moi avanzada para a súa época que, en 1925, converteuse na primeira galega en obter a licenciatura de Medicina (cun brillante expediente académico) e foi tamén a primeira muller en exercer a especialidade de Xinecoloxía.  En 1928 estableceuse en Vigo e deuse a coñecer cunha placa na porta e cun anuncio na prensa: "Olimpia Valencia. Especialista en enfermedades de la mujer". Nun principio tivo moitas dificultades para que lle recoñecesen a súa condición de "médico", mais pouco a pouco foi gañando prestixio profesional. 

Entrevista de Juan Carballeira a Olimpia Valencia, revista Estampa, 1930.
Hoxe asistimos a unha crecente feminización da profesión médica, pero hai cen anos a situación era ben distinta: a presenza da muller na Universidade era mínima e o exercicio da medicina era un espazo estritamente masculino. A doutora Olimpia Valencia demostrou posuír unha vocación ben definida e unha gran personalidade, para vencer as fortes resistencias e presións sociais ante o acceso dunha muller a unha profesión considerada daquela propia de homes. Era unha muller culta e socialmente activa, tivo relación con intelectuais galeguistas (Valentín Paz-Andrade, Álvaro das Casas) e comprometeuse na defensa do Estatuto de Autonomía. En 1937, xa iniciada a guerra, foi detida pola Garda Civil e acusada de pertencer ao Partido Galeguista. Non tardou en saír en liberdade, polo seu comportamento e despois de facer un xeneroso “donativo”. Foi sinalada como “roxa” e moitas persoas deixaron de ir á súa consulta. Foi capaz de resistir as presións e o boicot, conseguiu praza como médica da Seguridade Social e exerceu a profesión durante décadas. Despois de xubilada aínda continuou na súa consulta privada ata os oitenta anos.

Olimpia Valencia é unha pioneira, unha muller íntegra, exemplar no seu compromiso, que levou unha vida austera dedicada ao exercicio da profesión a ao servizo aos seus conveciños. Hai unha rúa en Oia que leva o seu nome, pero poucos saben de quen se trata. ISAGA quere recuperar a súa memoria, porque este país necesita referentes, precisa revisar e súa historia recente e honrar ás persoas xenerosas que traballaron toda a vida para axudar aos demais e procurar un futuro mellor.