Fernando Vázquez e o galego

En Praza Pública
En Galicia Confidencial

Fernando Vázquez (Castrofeito, A Coruña, 1953), o actual adestrador do Deportivo, estivo a finais de xaneiro no meu barrio de Labañou, convidado polo Colexio Calvo Sotelo (onde colaboro no adestramento do equipo xuvenil), para dar unha charla aos alumnos do centro e aos rapaces que integran as distintas categorías de fútbol base. Foi un encontro distendido e ameno e o técnico contestou, durante máis dunha hora, a todas as preguntas dos numerosos asistentes. Plantexáronlle cuestións de todo tipo, algunhas sinxelas e outras máis comprometidas, pero en todo momento deu mostra da súa habilidade para a conversa e o debate. 

Fernando vive o fútbol con auténtica paixón. Son famosas as súas carreiriñas pola banda cando o seu equipo consegue un gol. Así o vivíu sempre. Cando estudaba en Santiago, recén saído do Seminario, xogou no equipo do Negreira, na Liga da Costa, aquela competición esixente e intensa, de campos enlamados e xogadores rudos, onde destacaba como centrocampista organizador, con gran visión do xogo. Alí coincidín con él unha tempada, aínda que eu máis ben quentaba a banqueta. 

 Non fixo carreira como futbolista, a pesares do seu evidente talento, mais sí como adestrador. Comezou moi novo cando, despois de rematada a carreira, compaxinaba o seu traballo como profesor de Instituto cos adestramentos nas escolas deportivas na súa terra natal. O CD Lalín foi o primeiro equipo que adestrou como profesional, e conseguiu levalo dende rexional até a Segunda B. Así comezou, en 1986, unha longa e brillante carreira na que pasou por diversos equipos (Lalín, Racing de Ferrol, Lugo, Compostela, Oviedo, Mallorca, Betis, Las Palmas, Rayo Vallecano, Valladolid, Celta e Deportivo) e tamén actuou como seleccionador de Galicia (xunto con Arsenio Iglesias) durante varias tempadas.  Destacou como descubridor de talentos, pois foron moitos os xogadores que, co seu apoio, debutaron en Primeira División e iniciaron unha carreira exitosa no mundo do fútbol (Tristán, Joaquín, Güiza, Ruben Castro etc).

 Os cronistas sinalan de Vázquez a súa condición de estudioso do fútbol, polo que algúns o teñen alcumado como “profesor”, se cadra lembrando a súa primeira profesión. Máis as súas lecturas non se restrinxen só ao mundo do balón: é un home culto e con inquedanzas intelectuais e sociais (hai uns meses participou nun documental contra da mina de Corcoesto). Gran admirador de Sacchi e Cruyff, tamén destaca como estratega e pola súa habilidade para a motivación persoal e o reforzamento do grupo. Esas foron as súas bazas durante a súa traxectoria profesional.

En febreiro de 2013 –hai agora un ano- fíxose cargo da dirección do Deportivo, despois dunha mala racha de resultados de Oltra (outro excelente adestrador) e da penosa  espantada de Domingos Paciencia. Tiveron que pasar case 18 anos desde os seus inicios –con oito tempadas en Primeira e dúas en Segunda-, para chegar ao equipo dos seus soños. Porque Vázquez é un deportivista confeso, e nunca ocultou as súas simpatías por este equipo. O seu último traballo como adestrador foi precisamente o Celta (gran rival do Dépor), donde foi cesado en 2007, cando o equipo estaba perto do descenso. 

Despois de seis anos sen adestrar foi chamado para dirixir o Dépor co difícil obxectivo de manter o equipo en Primeira División. “Unha chamada á unha da mañán cambioume a vida”, dixo nunha entrevista. Estivo a piques de acadar a meta.  Recoperou animicamente ao equipo e soubo crear unha excelente conexión coa afección, que o acolleu como un líder. Aínda que o equipo descendeu no último momento, Riazor segue a confiar no adestrador. Fernando Vázquez, coa súa actitude honesta e o traballo incansable, reforzou a confianza  colectiva a foi quen de tecer unha rede afectiva coas bancadas semellante á que existía nos tempos de Arsenio e o Súper Dépor.  

Na charla-coloquio celebrada en Labañou amosouse afable, paciente e afectuoso. E expresouse en todo momento en galego, feito que me interesa destacar, pois a utilización do galego en todos os ámbitos, de maneira habitual, debe ser un obxectivo daqueles que amamos esta terra e a súa cultura. Neste país anómalo o que debería ser natural convírtese nun signo de distinción. Nesta cidade, tan desgaleguizada pola nefasta influencia doutro Vázquez (o ex-alcalde), a actitude de Fernando ten un enorme valor para a recuperación do idioma no mundo do fútbol e na vida cotiá. Alguns xogadores  (Ínsua, Luís…) xa seguen o seu exemplo. Saúde, mestre. 

José Luís Oltra en Labañou

O Deportivo da Coruña descendeu a tempada pasada a segunda división, despois de vinte anos e de vivir os mellores momentos da súa historia. É difícil recuperar a categoría; son poucos os equipos que o teñen conseguido no primeiro intento. Mais o Depor tivo a fortuna de atopar un adestrador competente e traballador que soubo crear a confianza necesaria na plantilla para afrontar o reto de ascender no primeiro ano. Nese camiño andan, e cada vez o obxectivo está máis próximo. José Luis Oltra é un home novo que chegou a Coruña cunha traxectoria profesional impecable pero curta. Está ilusionado co plantel (“de primeira”, non se cansa de repetir) e coa actitude da afección, que acude a Riazor en masa e anima con entusiasmo. Esta sintonía alimenta a autoestima que fixo posible encadear moitos trunfos consecutivos, situando ao Depor en primeiro lugar e máximo aspirante ao ascenso.

Oltra naceu en Catarroja (Valencia) en 1969, e fixo unha curta carreira como xogador. En 2001 iniciou a súa traxectoria como adestrador. Comezou na sua vila natal, pasou por Castellón, Levante, Murcia, Tenerife e Almería. No verán de 2011 faise cargo da dirección do Deportivo, a donde chegou acompañado por Chema Sanz, con quen forma equipo desde hai anos. Os dous están moi integrados na cidade e teñen a pretensión, se os resultados acompañan, de continuar nestas terras moito tempo.

Hai un par de meses Oltra participou nunha charla no colexio Calvo Sotelo, no barrio de Labañou. Acudiron máis de cento cincuenta persoas desexosas de coñecer a este adestrador que está a xerar ilusión colectiva na cidade e en toda Galicia co seu equipo. Alumnos do colexio, pais e nenos das distintas categorías de futbol base asistiron a esta conferencia.   Amosou unha boa disposición para  o debate, e respondeu coa mesma seriedade a cuestións plantexadas por pequenos e maiores. Foi correcto e amable, mesmo cando lle plantexaron críticas ao fútbol desenvolvido polo equipo. Él soubo responder con criterio deportivo e un chisco de ironía. 

Sorprendeume a súa capacidade oratoria, por enriba do habitual no mundo do fútbol, moi dado ao monosílabo, á grosería e o exabrupto. Ten un bo dominio da palabra e do escenario e unha sólida convicción nos seus plantexamentos. Pero agradoume máis o xeito de entender o deporte de base, a súa convicción de que o fútbol –e calquera outra actividade deportiva de grupo- ten valor educativo e de formación en valores. Faloulles destes temas aos pais e aos rapaces e xa, cara o final do debate, un neno fixo a pregunta definitiva:

-“Qué teño que facer para ser figura do Depor?”

Despois dunha gargallada xeral, Oltra tomou a palabra e, con toda seriedade, respondeu:

-“Pois mira, vouche decir o que debes facer. Tes que obedecer a teus pais, alimentarte ben e procurar un bo descanso (a xente pensa que ser deportista de élite é unha brincadeira pero hai que coidarse); tes que estudar moito, ser bo compañeiro, non fallar aos adestramentos e seguir as indicacións do adestrador; procura facer amigos entre compañeiros e contrarios; esfórzate: sempre se pode mellorar e hai que procurar conseguilo; aprende a gañar e a perder con elegancia; o fútbol hai que  tomalo en serio pero sabendo que é un xogo: non é o máis importante da vida; e sobre todo debes disfrutar. Se, despois de todo esto, algún día xogas no Depor sentiraste moi feliz; se non é así, saberás valorar o ben que o pasaches con este deporte. Ao final, eso é o que máis importa”.

Penso que non se pode resumir mellor.