Pablo Vaamonde

Núñez Feijóo, sindicalista

2012-02-20T19:52:00.003+01:00

En Praza Pública

O presidente da Xunta, demostrando o seu pouco aprecio pola función pública, está a adoptar medidas que perxudican de maneira severa aos seus traballadores: reduce de xeito brutal os dereitos laborais e precariza o emprego. Semella estar entregado a unha misión: o desmantelamento dos servizos públicos e o desprestixio dos seus empregados.

Todos sabemos que non é doado conseguir un emprego público. É preciso estudar durante moito tempo temarios extensos e complexos, e hai que superar unhas oposicións esixentes, en competencia con milleiros de opositores. Debemos aceptar, se as cousas se fan ben, que as probas selectivas están ben deseñadas e que conseguen as prazas aqueles que están mellor preparados e son máis idóneos para desempeñar o traballo ao que se opta.

Pero Núñez Feijóo, cando era novo, comezou a traballar na Xunta como funcionario interino e despois fíxose sindicalista. Militaba no sindicato “Fica” (Funcionarios Interinos y Contratados Administrativos). Naquel tempo, cando principiaba a democracia, Alberto reclamaba “el acceso a la Función Pública de todos los interinos y funcionarios”, e que se lles asegurara “la estabilidad en el puesto de trabajo”. Tamén esixía “el reconocimiento de los interinos en la ley de los presupuestos generales y el 100% de las retribuciones básicas y complementarias”. En resumo: o xoven Núñez Feijóo quería un posto de traballo público entrando pola porta de atrás (sen facer oposicións) e coas mesmas condicións que os traballadores fixos.

Mariano Rajoy, aos dous meses escasos da súa toma de posesión como presidente do goberno, ven de impoñer unha reforma laboral que lamina os dereitos dos traballadores e deixaos inermes ante a codicia da patronal. Volvemos a unha situación de inseguridade e desprotección semellante á da primeira metade do século XX. O propio ministro de Economía calificou a reforma laboral de “extremadamente agresiva”. Están a cumplir co prometido. A patronal non tardou de expresar a súa satisfacción.

Aquí xa imos máis adiantados. Nos seus tres anos de mandato, Núñez Feijóo está a realizar un labor teimudo para desmontar os servizos públicos. O seu plan de recortes aos funcionarios vai ser aprobado no Parlamento galego dentro de poucos días por vía de urxencia. Aquel mozo reivindicativo, que quería un posto de funcionario sen presentarse ás oposicións, agora está a facer, desde a propia presidencia da Xunta -actuando a modo de "cabalo de Troia"-, unha campaña de descrédito dos funcionarios e adopta medidas que deixan aos empregados públicos nunha situación precaria como nunca tiveran nos últimos tempos.

Aquí queda o testemuño gráfico do seu pasado (tamén está o seu amigo Carlos Negreira, actual alcalde de A Coruña). Elplural.com publicou estas fotos e non me resistín a reproducilas.

A Sanidade Pública está en perigo

2012-02-15T21:29:00.002+01:00

A Organización Médica Colexial (OMC), que representa á profesión médica de todo o Estado, ven de expresar a súa preocupación polo futuro da sanidade pública. Nunha declaración conxunta de todos os colexios provinciais afirman que “a profesión médica non debe aceptar recortes no financiamento sanitario que provoquen perdas de calidade na asistencia aos pacientes”. Tamén denuncian “a precariedade laboral e a falta de oportunidades, que obriga aos médicos a buscar traballo fora de España, o que supón un despilfarro económico e intelectual”.

Despois dun longo tempo de silencio cómplice, mentres nas autonomías gobernadas polo PP estaban a desenvolver políticas privatizadoras que provocaron un serio deterioro da sanidade pública -e supoñen unha grave hipoteca para o seu futuro-, agora os representantes da profesión médica claman contra da política de recortes. Mentras Esperanza Aguirre privatizaba a xestión dos hospitais en Madrid non houbo protestas da OMC. Cando en Valencia entregaban a mans privadas a atención sanitaria de máis dun millón de cidadáns, a OMC miraba para outro lado. Cando Feijoo utilizou as tesouras en Galicia para recortar os presupostos sanitarios –por primeira vez na historia autonómica-, os colexios médicos non dixeron nada; había unha xustificación: todo era por culpa da crise. Pero agora, as políticas ultraliberais desenvolvidas polo partido no poder, en connivencia con intereses empresariais, está a producir un dano directo que afecta á profesión médica: despois dunha década de pleno emprego agora hai moitos sanitarios en paro ou con traballo precario; xa son moitos os que están a procurar o seu futuro na emigración: Gran Bretaña, Portugal e mesmo Finlandia están a reclamar médicos e enfermeiros do noso país.

Os colexios médicos de Galicia, controlados pola dereita (agás o de Ourense) non fixeron ningunha crítica á política de despezamento desenvolvida polo goberno de Feijoo, que representa unha seria ameaza para a sanidade pública e para todo o sistema de protección social. Desde hai tres anos diversas organizacións cidadáns e profesionais, integradas en SOS Sanidade Pública, traballan arreo para evitar o desmantelamento da sanidade galega. Nesta tarefa non estiveron os colexios profesionais; pola contra, desde os seus foros e plataformas deron voz aos seus ideólogos (De Guindos, Castellón) para xenerar dúbidas sobre a sostibilidade do sistema e proclamar a necesidade de facelo máis “flexible e productivo”. Agora din estar preocupados polo que ocurre en Valencia, Baleares e Castela-A Mancha e reclaman da Administración que o feito nesas comunidades non se repita en Galicia.

O presidente do colexio de médicos coruñés, Luciano Vidán, -home de Romay desde hai décadas e próximo a Feijoo-, afirma que “adelgazan o sistema de saúde e non sabemos por qué nin para qué”. Acerta no diagnóstico, máis esta declaración ven con moita demora (e xa sabemos a resposta: para xenerar espazos de negocio a costa do diñeiro público). De todos xeitos cómpre felicitarse de que, por fin, os colexios profesionais protesten contra dos recortes en sanidade. Haberá que vixiar no futuro o seu proceder, para ver se actúan en consecuencia ou, como di a FADSP, “só se trata dunha cortina de fume, para tapar o apoio que moitos deles veñen prestando ás políticas privatizadoras”.

O descrédito do público

2012-02-08T21:26:00.004+01:00


F. Gayoso, Feijoo e Varela, de celebración

A finais de novembro de 2010 os máximos responsables de Caixa Galicia e Caixanova asinaron a acta de fusión desas entidades; dese xeito nacía Novacaixa Galicia, que pasaba a ser a quinta caixa de España. O presidente da Xunta valorou o momento como un fito histórico, como un exemplo para Galicia. A mediados do mes de xuño do ano pasado o xornal La Voz de Galicia situaba na súa portada a boa nova da transformación de Novacaixa Galicia en banco. Na foto da portada aparecían os executivos co sorriso pintado nos beizos. Feijoo auguraba un expléndido futuro para o novo banco e Castellano, presidente executivo da nova entidade, afirmaba abordar este novo reto como un servizo a Galicia.

Nestes dous momentos non houbo máis que parabéns e palmadas nas costas. Logo xa sabemos o que pasou. A pésima xestión realizada polos dirixentes das Caixas, nas súas diferentes etapas, leváronas a unha situación inviable. Recibiron grandes cantidades de diñeiro público (1200 millóns de euros en 2010 e perto de 2500 en 2011, do FROB) que non abondaron para facer viable o novo banco. Finalmente o Estado tivo que intervir a entidade, tomando o control da mesma en setembro de 2011. Resulta evidente que a xestión dos dirixentes das Caixas foi neglixente e irresponsable; provocaron, coas súas decisións, que Galicia perda as entidades financeiras propias, que desapareza a obra social desenvolvida polas Caixas, e causan un severo perxuicio ás economías particulares que confiaron nestas entidades. Pero abandonaron o barco á deriva (como Francesco Schettino, o capitán do cruceiro Concordia) con indemnizacións multimillonarias. Novagalicia banco plantexa agora o despedimento de 750 traballadores e o peche de 160 oficinas; mentres, o seu presidente tiña unha retribución de 900.000 euros anuais.

O naufraxio do Concordia

A incompetencia dos dirixentes bancarios e a avaricia dos especuladores financeiros son as causas principais da crise. Máis, no relato que se fai dos feitos en certos medios de comunicación, sempre aparecen, ata donde é posible, exonerados de culpa. As novas referidas ao sector financeiro fan sempre contrapeso con asuntos relacionados co sector público, que aparece sinalado co dedo acusador. Hai unha estratexia informativa, perfectamente deseñada nun gabinete de comunicación, que fai coincidir estas informacións cunha intencionalidade ben definida: apuntar cara a función pública como responsable dos males do país.

No mes de xuño, La Voz anunciaba en portada o feliz alumbramento de Novagalicia banco; en páxinas interiores daba conta de que a Xunta iba obrigar aos mestres a dar catro horas máis de clase á semana, controlar o gasto de teléfono dos empregados públicos e reforzar o control das baixas laborais. Máis recente, no primeiro sábado de febreiro, a portada do mesmo xornal anunciou que a Xunta vai rebaixar un 33 por cento a xornada e o salario dos funcionarios que, tamén, deixarán de cobrar os 21 primeiros días que estean de baixa. O obxectivo da mensaxe é claro: os funcionarios poden facer o seu traballo en menos tempo e cun salario menor e, ademáis, utilizan as baixas de forma fraudulenta, polo que non deberán percibir paga cando falten ao traballo por enfermidade. Este plantexamento, demagóxico e falso, actúa como un veleno, inoculado cunha intención ben clara: desprestixiar aos traballadores públicos. Mentres, en páxinas interiores o xornal daba conta de que os responsables das entidades financeiras, seguindo o dictado do goberno, van rebaixar o seu salario. Nun xesto solidario e xeneroso, Castellano pasará a cobrar 300.000 euros e Rodrigo Rato só 600.000 euros ao ano.

Hai unha evidente intención, na construcción deste relato, de sinalar ao sector público como culpable, mentres os responsables bancarios seguen a ser tratados con grande respecto e consideración. Esta campaña de intoxicación informativa,desenvolvida en colaboración con algúns medios, ten unha clara intencionalidade: o descrédito do público. A facción ultraliberal que goberna en Galicia tenta buscar novas áreas de negocio para os grupos empresariais e financeiros afíns. Cómpre desprestixiar e deteriorar os servizos públicos para procurar espazos de beneficio privado a costa dos orzamentos.

Marciano Sánchez Bayle

Os responsables desta campaña repiten, como un mantra, que os servizos públicos son caros e ineficientes, máis non hai constancia algunha nese sentido. No terreo sanitario temos a certeza de que ocorre o contrario. Nun artigo publicado por Sanchez Bayle, no que fai unha análise dos hospitais públicos e privados de Madrid conclúe que “a xestión privada dos hospitais non só non diminúe gastos senón que os incrementa notablemente”. Pero temos a desgraza de estar gobernados por quen renega do público, denigra e ofende aos funcionarios, e actúa como un “cabalo de Troia”, procurando o desgaste e a mala imaxe dos servizos públicos desde o mesmo vértice do poder. Os traballadores públicos non son os responsables da crise e o seu sacrificio non vai repercutir positivamente no benestar da poboación. Pola contra, os países do norte de Europa, que teñen unha grande fortaleza no seu Estado do benestar, son os que teñen unha maior porcentaxe de emprego público. Debemos aprender deles e non dos EEUU, donde Obama non foi quen de facer unha reforma sanitaria que tivese unha mínima semellanza co que temos no noso país. Se deixamos destruir os actuais servizos públicos, que teñen un papel relevante na cohesión e xustiza social, será moi difícil recuperalos no futuro.

Antía xa ten seis meses

2012-01-28T22:16:00.000+01:00

A nosa neta naceu a primeiros de agosto. Cando as cousas van ben o tempo vai moi rápido: Antía xa vai cumplir o medio ano. É unha nena alegre e curiosa, que debuxa con facilidade o sorriso no seu rostro; está atenta a todo o que hai darredor, explora o mundo cos seus ollos.

Miña nai, que ten oitenta e seis anos e serios problemas coa memoria recente, esquécese das verbas, máis non dos afectos. Para recordar como se chama a bisneta ten un papel pegado na parede da cociña co seu nome, máis cando chegamos á súa casa sempre nos recibe coa mesma pregunta: “Cando imos ver a nena?”

Neste tempo Antía medrou con saúde, protexida polos seus, nunha casa de pedra situada no fértil val da Mahía. Agora xa intenta comunicarse co exterior por medio da palabra; Os seus balbucidos pretenden dar resposta a quen se dirixe a ela con cariño. Máis unha das avoas afirma que xa mantén prolongadas conversas coa nena por vía telefónica. Estas pequenas cousas son as que convirten esta tarefa da crianza nun tempo de ledicia e satisfacción.

Un dos espectáculos máis expléndidos que se poden presenciar nesta vida é ver medrar a un neno; Antía medra feliz e nós temos a fortuna de asistir á aparición do seu sorriso, o inicio dos primeiros xogos e o recoñecemento dos seus coa mirada. Imos ver como fai a súa exploración do contorno, como pronuncia as primeiras verbas, como inicia o seu camiñar polo mundo, como delimita o territorio e afianza os seus afectos principais. Temos o privilexio de vivir este milagre da renovación da vida e da continuidade da estirpe. Na súa presenza bórranse as dúbidas e as incertezas que fabrican cada día os homes, neste mundo convulso e crispado.

Vixiar o seu sono, acompañala nos seus xogos, procurar o seu riso: esas serán algunhas das grandes tarefas que nos agardan nos próximos anos. Hai máis verdade no sorriso dun neno que en todas as proclamas dos pais da patria. Lonxe da solemnidade e da hipocresía teremos a fortuna de gozar das pequenas cousas de cada día. “Nunca levamos a un neno da man. Sempre nos leva el a nós. Hai que aprender a deixarse levar polo neno, confiarse na súa man”. Así escribía Francisco Umbral (no seu expléndido libro “Mortal y rosa”) falando do seu fillo: “O mundo fai tic-tac cando xoga un neno. E cando un neno rí, o mundo espúmase, a vida alixeira e o sol acéndese”. Tamén a presenza de Antía dalle luz aos nosos días.

Cambios na Consellería de Sanidade

2012-01-14T22:56:00.004+01:00

En Galicia Confidencial

Pilar Farjas ocupa, desde hai uns días, o segundo posto no Ministerio de Sanidade, despois de estar tres anos como Conselleira de Sanidade en Galicia. Fagamos un breve percorrido para coñecer os seus méritos.
A doutora Farjas, turolense de orixe, chegou a Galicia nos anos noventa. Fixo unha notable carreira
profesional e acadou notoriedade como experta en vacinas. Foi nomeada Directora Xeral de Saúde Pública en 1997. Tivo que afrontar momentos difíciles como a crise das vacas tolas e as infeccións por aspergillus nos quirófanos de Medtec en Vigo. En 2001 presentou a demisión. Eu lamentei aquel feito, pois abandoaba un cargo de responsabilidade unha persoa competente e respectada. Despois dun breve paso por Madrid regresou a Coruña, donde foi concelleira na oposición en compañía de Carlos Negreira. Daquela deixou a un lado o seu perfil profesional e converteuse nunha auténtica hooligan. Amosou o seu extremismo ideolóxico e relixioso e comezou a empregar unha retórica agresiva e radical ao servizo do seu compromiso partidario.

En 2009 é nomeada Conselleira de Sanidade. O balance do seu mandato non é nada positivo para a sanidade pública. De xeito telegráfico podemos lembrar alguns feitos relevantes: rebaixou os orzamentos do Sergas, por primeira vez na historia da autonomía; paralizou os proxectos de construcción de hospitais públicos e entregounos á iniciativa privada –o que supón unha seria hipoteca para o futuro da sanidade pública-; freou a actividade de tarde nos hospitais públicos e provocou un severo deterioro das listas de espera; anulou o Plan de Mellora da AP, o que impide que este nivel asistencial aumente a súa capacidade para resolver os problemas de saúde; dictou normas que provocan restriccións para acceder á sanidade aos sectores máis desprotexidos da poboación (parados de longa duración, persoas sen recursos...); tamén lexislou (Decreto 209/2011) sobre a posibilidade de cobrar aos usuarios pola utilización irresponsable dos servizos públicos –o que abre a porta ao copago-.

No que respecta á política de persoal fixo unha xestión autoritaria e pouco participativa. Houbo un serio deterioro nas condicións laborais e rebaixou de xeito drástico a contratación de persoal interino. Tamén impuxo un catálogo de xenéricos que reduce as posibilidades de prescripción de medicamentos en Galicia en relación coas outras comunidades. Presentouno como un grande logro. En realidade foi unha excelente campaña de propaganda, ideada para retar e deteriorar a imaxe do goberno central. As demais comunidades arbitraron medidas de contención do gasto farmacéutico sen vulnerar o límite competencial do Estado, e sen provocar conflictos innecesarios nin inequidades na prestación sanitaria entre os distintos territorios.

Cando remataba o ano 2011 foi nomeada Secretaria Xeral de Sanidade do goberno de España. Entendo que é un premio polo seu apoio ao PP, pois non pode xustificarse polo servizo prestado á sanidade galega, que deixa en condicións ben peores das que atopou. Agora terá a oportunidade de recuperar o seu perfil profesional. Propóñolle unha tarefa: unificar os dezasete calendarios vacinais infantís das autonomías nun calendario único para todo o Estado. Ten a formación requerida para ese reto. É ben doado: trátase de facer todo o contrario do que fixo aquí co seu catálogo.

Moveuse o escalafón –a semellanza dos militares- e ocupou o posto vacante Rocío Mosquera, que viña exercendo como xerente do Sergas. Esta muller foi, durante moitos anos (2002-2009), a directora do sanatorio da Esperanza de Santiago, pertencente ao grupo Nosa Terra, propietario de Povisa. Ese é o posto de traballo ao que probablemente retornará cando, en breve prazo, remate a sua andaina política. O hospital privado Povisa, que atende un importante sector da poboación de Vigo e arredores, está realizando unha dura negociación –mesmo coa ameaza dun ERE-, para a renovación do seu cuantioso concerto particular co Sergas. Resulta evidente que nos atopamos cun flagrante conflicto de intereses: a máxima autoridade da Consellería ten unha grande implicación coa empresa que presiona para acadar mellores condicións económicas no convenio. Non se pode servir con lealdade a dous señores. Non se pode ser xuiz e parte. Alguen debería reclamar a inhabilitación desta persoa para desempeñar o cargo para o que foi designada.

O que Galicia precisa

2012-01-04T22:10:00.003+01:00

En Galicia Hoxe
En Galicia Confidencial

Galicia está a vivir momentos de dificultade e precisa da súa xente máis capaz para saír canto antes deste estancamento. O goberno da dereita, lonxe de rematar coa crise e co paro, está a levar a este país a un dos peores momentos da súa historia recente. Ademáis de envilecer, coas súas prácticas tramposas, a vida política e cidadá, a deriva económica é das peores do Estado: vimos de coñecer que Galicia é a segunda comunidade donde máis aumentou o paro, e A Coruña ocupa o último lugar neste terreo.

Diante desta dereita falaz, antigalega e inoperante temos unha oposición que, case tres anos despois, ainda non soubo dixerir a derrota electoral e continúa a lamber as propias feridas, esquecendo as súas obrigas co país. O labor e a imaxe dos partidos da oposición neste tempo deixa moito que desexar. O PSdG terá que atopar o seu propio rumbo, deberá buscar novos rostros que sexan creíbles e recuperar un discurso socialdemócrata e galeguista que o faga respetable diante da poboación.

O BNG forma parte imborrable da historia recente de Galicia. Mais a deriva que está a seguir nas últimas confrontacións electorais e o deterioro da súa vida interna, provocado pola actuación parasitaria practicada pola UPG, están a levar a esta forza -necesaria e mesmo imprescindible para recuperar o rumbo neste país- por un camiño equivocado, que a pode situar como un grupo marxinal e sen posibilidades de recuperar cotas de poder para ser utilizado ao servizo do pobo.

Galicia non precisa unha forza anclada no pasado, cunha visión idealizada do país e cun proxecto arcaico e inviable. Galicia non precisa un discurso anacrónico que tente recuperar ideas que xa deixaron de ser útiles hai 40 anos. Galicia non precisa unha forza excluinte e sectaria, que se sinta propietaria das esencia do país, da cultura e da lingua propia. Galicia non precisa de ningun “gran timonel” que a guíe cara un futuro ideal soñado e inalcanzable. Tampouco precisa da vaidade e do narcisismo de algúns persoeiros que, se tiveron un papel protagonista no pasado recente, non teñen nada que ofrecer para o futuro, agás a súa propia egolatría.

O que Galicia precisa neste momento, con urxencia, é un grupo de xente moza, formada, competente e comprometida co país que estean dispostos a traballar con toda a honestidade e a humildade que o momento esixe para conseguir situar ao BNG, de novo, nunha posición que lle permita gobernar nas distintas instancia do poder, para mellorar as condicións de vida do pobo e alimentar a esperanza das súas xentes, para pelexar pola construcción dun futuro mellor para nós, os nosos fillos e os nosos netos.

Galicia precisa dunha forza nacionalista non excluínte, que entenda o país plural e diverso que hoxe somos, que non teña un discurso sectario senon agregador de vontades, que saiba construir relacións fraternais cos demáis pobos ibéricos e que olle a Europa como o espazo común donde deberemos traballar polo futuro e o benestar. Hai xente no BNG con capacidade para liderar un proxecto de futuro (Aymerich, Noriega), lonxe de arcaísmos, de narcisismos e de visións idealizadas da realidade. Hai xente no BNG que pode aglutinar vontades dentro, e que pode xenerar ilusión e esperanza nun grande sector da poboación que xa se decatou das nefastas consecuencias das políticas antigalegas desenvolvidas polo PP e anda na procura de novas alternativas que lle permitan confiar no futuro sen ter que fuxir da propia terra.

Hai unha certa urxencia. De continuar no poder, unha lexislatura máis, a facción ultraliberal que hoxe ocupa o poder, o retroceso de Galicia no mapa autonómico sería tal que faría moi difícil, se non imposible, recuperar a autoestima, a confianza e o orgullo colectivo deste país. Hai que tomar decisións xa. Os que estean dispostos a empuxar nesta dirección deberán facelo axiña. Se non se actúa hoxe con valentía e xenerosidade pode que dentro dun tempo o país enteiro o lamente. Pero xa será tarde.

Virán malos tempos

2011-12-29T12:31:00.003+01:00

En Galicia Confidencial

O ministro de Economía, Luis de Guindos, acaba de predecir a catástrofe: estamos mal e iremos a peor. No lugar de explicar cómo vai sacar ao país da crise, ven de anunciar en público que nos agardan malos tempos, que a situación económica aínda vai empeorar. Antes das eleccións había só un culpable da crise, Zapatero, e non se podía arranxar nada ata que o PP chegase ao poder. Agora viran o discurso; na vez de promover a necesaria confianza seguen a sembrar o pánico entre a poboación.

A obriga dun ministro é anunciar medidas que procuren a protección dos cidadáns e a confianza colectiva. Mais, pola contra, este home anuncia tempos malos como se non tivese a obriga de evitalos. Aparece na foto coas mans igual que garras enganchadas ao atril, a ollada fixa, a mandíbula apretada, como o depredador que agarra a presa e non a solta nin que lle troncen a queixada. Porque teño a sospeita de que este home non chega ao cargo con vocación de servizo público: ven para servir aos mercados, a donde volverá cando remate esta etapa de saqueo dos orzamentos públicos.

-Luis de Guindos estivo no goberno con Aznar. Era a man dereita de Rodrigo Rato na época en que entregaron aos amigos do presidente as mellores e máis rendibles empresas públicas (Telefónica, Endesa, Argentaria, Tabacalera e Repsol). Despois foi un alto directivo de Lehman Brothers, a compañía que inundou a banca con productos tóxicos e que levaron á actual crise financeira, que obrigou ao Estado a rescatar os bancos con diñeiro público. Él é un dos responsables desta intoxicación cos créditos subprime. Foi membro do comité executivo mundial deste banco de inversión norteamericano. “Se daquela non foi quen de predecir o que agardaba á súa empresa –só unha empresa-, qué nos agarda a nós? Cal é a súa credibilidade?” preguntábase nun artigo Juan Bidegaín. Na película Margin Call contan como actuaron os executivos de Lehman Brothers cando quebrou en 2008: venderon todos os productos tóxicos ás presas, enganando á xente para salvar o seu propio diñeiro.

-Rodrigo Rato volve a mandar na economía deste país. Os ministerios económicos están en mans de homes da súa confianza persoal (de Guindos e Montoro). Él defende agora fortes intereses privados como presidente de Bankia, pero ten os seus peóns colocados en postos de mando para que executen decisións políticas que lle sexan favorables. O banco que preside xa ten recibido 20.000 millóns de euros de diñeiro público, que os seus xestores utilizan para seguir ganando cartos, mentras restrinxen créditos ás familias e empresas. Pero, ademáis, este eximio economista, despois de ser ministro de Aznar, pasou un tempo longo (2004-07) como director do Fondo Monetario Internacional (FMI). Nunha auditoría realizada despois do seu mandato sinalan que non foi quen de prever a crise, emiteu informes favorables sobre a situación e favoreceu a a creación dunha burbulla de optimismo mentras se xestaba a maior crise financeira desde a Gran Depresión.

-Aznar, nos anos que estivo de presidente privatizou as mellores empresas públicas e favoreceu a especulación inmobiliaria. Quedará na historia como membro do trío das Azores –que iniciou a terrible guerra de Irak-, como principal responsable da crise do Prestige, como o grande mentireiro que quixo ocultar a autoría dos atentados de Atocha por motivos electorais e tamén como o mandatario que ordenou a invasión do illote de Perexil, só habitado por rebaños de cabras. Pero agora xa non ocupa ningun cargo público, está adicado aos seus negocios privados como asesor ou directivo de diversas empresas. Ao pouco tempo de deixar a presidencia fichou como asesor de grandes negocios financeiros, inmobiliarios e mediáticos en mans de empresarios todopoderosos (entre eles o coñecido Rupert Murdoch, agora perseguido pola xustiza británica en relación cun delito de escoitas ilegais). Por eso resulta inquietante a súa presenza na foto que motiva este comentario. Qué está a facer este home na primeira comparecencia pública dun ministro? Qué significa esta presenza tan ostensible e inesperada? Coa súa ollada severa e o xesto de trascendencia que lle é propio semella estar a vixiar que todo acontece segun o guión previsto.

Cito só tres nomes, pola súa relevancia, pero resulta evidente que hai un permanente trasvase entre o sector público e o privado de membros do Partido Popular. Forman parte dunha estratexia global que pretende engordar as arcas privadas a conta dos orzamentos públicos. Desde hai un tempo vivimos nun estado de excepción económica permanente. Cada día difunden unha nova alarma que permite alimentar o pánico. Ese escenario, perfectamente planificado, xustifica adoptar medidas que, noutro contexto, provocarían unha tremenda contestación social. Os resultados son cada vez máis visibles. Camiñamos cara un tempo de maior desigualdade: a crise agranda a distancia entre ricos e pobres nos países desenvolvidos. Os ricos son cada vez máis ricos e os pobres, máis pobres. En España hai xa un 21% dos fogares que están por debaixo do umbral da pobreza.

Pois agora chega o ministro e, no canto de comunicar que está preparado para mellorar a situación, anuncia tempos peores e máis sufrimento e desamparo para os desfavorecidos. Para eso non precisamos un Ministerio. Xa sabemos que, de non facer nada, as cousas poden ir a peor. Pero está claro que esta xente non traballa para nós: están ao servizo do enemigo.

Pero o que aquí acontece, e ten estes protagonistas, non é exclusivo deste país. En toda Europa están a sufrir as consecuencias dos movementos especulativos. Os productos subprime contaxiaron a toda a banca e están a provocar o aumento do paro e o empobrecemento das clases medias. Mentres os especuladores seguen a gañar diñeiro a mans cheas a economía real entra en recesión. Joaquín Estefanía resumía moi ben as consecuencias deste xogo perverso: “O paradoxo consiste en que os mesmos que foron axudados para que sobrevisen, con diñeiro público, son os que agora esixen aos Estados que paguen as súas deudas e que reduzan os seus déficits con rapidez, o que levaría a inmensos sacrificios e recortes aos cidadáns deses Estados. O Gran Saqueo”.

As anécdotas do Sergas

2011-12-18T21:22:00.000+01:00

Para celebrar o vixésimo aniversario do Sergas as actuais autoridades sanitarias non tiveron mellor ocorrencia que poñer en marcha un concurso de anécdotas. Para saber do que estamos a falar vou reproducir textualmente dous exemplos, e pido excusas por anticipado:

-Butano: “Box de Urgencias. Anamnesis del facultativo a un EPOC severo: -Y dígame, usted tiene oxígeno en casa? Y responde el acompañante: -Ai, non, nós na casa temos butano”.

-Mamadafría: “Estando en el mostrador de cita especializada se acerca un hombre seguido de su mujer y me dice: ´A ver, que veño ca muller do ginecólogo e dixo que lle hai que facer unha mamadafría`. En principio no supe ubicar la prueba a la que se refería, pero al instante se me iluminó la bombilla y dije: ´¿una mamografía?, si eso eso, pero que seña pronto. Bestial!!! (…). Me tuve que levantar para buscar el documento correspondiente (y partirme el culo de risa de paso, jejejeje)”.

Estas mostras de humor burdo e tabernario non foron recollidas na barra do bar nin están editadas nun opúsculo clandestino: están publicadas na páxina principal da web do Sergas, xusto debaixo do logotipo da Xunta. Milleiros de profesionais acceden diariamente a esta páxina e atópanse con estas pezas literarias de dudoso gusto. A grande maioría das anécdotas recollidas reflicten un esquema clásico: o señorito da cidade que xuzga con menosprezo ao paisano do rural, que fala galego.

Un médico amigo, indignado coa lectura destes textos, envioulle unha carta á conselleira: “Que na intranet dun servizo público teña cabida un concurso de anécdotas nas que algun gracioso insensato poida publicar acontecementos que ocorren cando un cidadán pide algun tipo de axuda é inaceptable. (…) Atendemos a unha poboación diversa, con diferentes niveis educativos, diferentes culturas e temos moitos usuarios de idade avanzada…Suponse que escollemos unha profesión para comprender problemas de diversa índole e non para mofarnos dos demais. Pregúntome onde queda o noso respecto polos pacientes”. Ainda non obtivo resposta.

Eu tamén considero que esta iniciativa é unha absoluta falta de respecto aos usuarios dos servizos sanitarios. Todas as persoas que utilizan a sanidade pública teñen dereito a recibir un trato respectuoso e cordial, e os profesionais temos a obriga de ofrecer unha atención correcta. Pola contra, na maioría destes textos, dunha calidade literaria infame, exprésase unha actitude irrespectuosa e despectiva cos usuarios (o paisaniño, a maruxiña..), unha evidente vulneración da obrigada confidencialidade e un completo desprezo polo idioma galego. Como ben apunta un comentario irónico: “Moi boas anécdotas. Vexo que combinades o castelán co swahili á perfección. É o que tén coñecer o idioma dos nativos”.

As autoridades sanitarias, na vez de impulsar unha iniciativa tan inapropiada, deberían:

-Formar aos traballadores do Sergas para prestar unha atención humana, cordial e respectuosa, con independencia da extracción social, nivel educativo e instalación idiomática dos pacientes.

-Procurar que todos os profesionais dos servizos de saúde coñezan e poñan en práctica os principios éticos da boa práctica profesional.

-Fomentar a utilización do galego na relación cos usuarios, que pode producir beneficios para a saúde dos cidadáns e do propio idioma.

Con esta orientación o XX aniversario do Sergas serviría para mellorar a calidade dos servizos e procurar unha maior satisfacción dos cidadáns.

Mentras non se poñan en marcha iniciativas nesta dirección eu reclamo, desde esta humilde páxina, que supriman esta páxina da intranet, que resulta tan denigrante para os nosos pacientes, e que pidan disculpas públicas os responsables de tan insensata iniciativa.

Os recortes na sanidade pública

2011-12-08T22:27:00.002+01:00

En Galicia Confidencial

A crise económica internacional, agravada en España pola explosión da burbulla inmobiliaria, está sendo utilizada pola dereita como pretexto para cercenar dereitos cidadáns e recortar prestacións (sanitarias, educativas, sociais) dun modo brutal e descarado, como nunca antes se fixera, que pode provocar un fenda profunda na equidade e na estabilidade social deste país.

Os políticos neoliberais xustifican os recortes na sanidade coa excusa de que o sector sanitario público está hipertrofiado e precisa unha reducción para garantir a sostibilidade. O prestixioso economista Vicenç Navarro publicou un artigo no que desmonta este argumentario. En realidade a nosa sanidade pública está subfinanciada: “España gasta en sanidade unha cantidade menor da que lle corresponde polo seu nivel de riqueza. O seu PIB per cápita é do 94% do da UE-15, mentras que o gasto sanitario público só representa o 79.5%. Non é certo que España gaste demasiado. En realidade os recursos existen. O que ocurre é que o Estado non os recolle”.

A decisión, polo tanto, non é técnica senon claramente ideolóxica, xurdida do dogma neoliberal de que a sanidade debe “adelgazar”, que se debe reducir o gasto para “salvala”. A realidade é que os recortes afectan á calidade da sanidade pública e xeran maior demanda da privada (obxectivo clave pero non explícito destes recortes). Tamén se xustifica a utilización das tesouras nunha suposta ineficiencia do sistema público. Máis Navarro afirma que “non hai ningunha evidencia de que o sector público sexa máis ineficiente ca o privado. A evidencia apunta ao contrario. Un dos sistemas sanitarios máis ineficientes é o dos EEUU, donde a maioría da financiación é privada. É o sistema máis caro do mundo, representa case o 17% do PIB americano e, pola contra o 68% da poboación está enormemente insatisfeita. Queren aplicar esta sistema en España?”. Recordemos que, nos inicios do seu mandato, o presidente Obama sinalou á sanidade española como o modelo a seguir. Logo chegaron os grandes lobbys e non lle permitiron realizar a reforma proxectada. Pero eso é outra historia.

Porque aquí, cando a dereita catalana recuperou o poder na Generalitat puxeron como conselleiro de sanidade ao señor Boi Ruiz, presidente da patronal da sanidade privada. Había unha clara declaración de intencións. Iniciaron unha brutal campaña de recortes na sanidade pública que está a provocar un progresivo deterioro da calidade asistencial e un crecente malestar de cidadáns e profesionais. Máis non hai rectificación no camiño trazado. Pola contra, agora pretende abrir ao capital privado os hospitais e ambulatorios públicos e plantexa a implantación dun seguro sanitario privado obrigatorio a partir de certo nivel de renda. Estas medidas perxudican a sanidade pública, vulneran os principios de equidade e cobertura universal do sistema sanitario, pero abren expléndidos espazos de negocio para algúns a expensas dos orzamentos públicos.

A señora Cospedal tamén chegou coas tesouras na man á presidencia de Castela-A Mancha. Ela ven de mercar unha casa valorada en 2.5 millóns de euros e “oculta” o seu patrimonio: négase a publicar as súas propiedades e ingresos tal como obriga a lei. Pero baixoulle o salario a 70.000 empregados públicos da comunidade e vai privatizar a xestión dos hospitais públicos. Manzanares, Tomelloso, Villarrobledo e Almansa, que xa están funcionando, pasarán a ser xestionados por empresas privadas. Os catro hospitais en construcción (Toledo, Cuenca, Albacete a Guadalajara) tamén pasarán a mans privadas. A comunidade de Castela-A Mancha quedará hipotecada: terá que pagar a estas empresas pola utilización dos hospitais durante 30 anos.

Xa se sabe que os hospitais xestionados pola iniciativa privada (modelo PFI) saen moito máis caros para as arcas públicas. As experiencias desenvolvidas en Reino Unido, Madrid e Valencia así o demostran. Pero da igual: estas evidencias non serán valoradas xa que o negocio para as empresas privadas que xestionen estes proxectos está asegurado.

O señor Núñez Feijoo, nos dous anos que leva como presidente da Xunta, xa ten amosado a súa decidida vinculación con esta estratexia de saqueo dos servizos públicos. Reduceu os orzamentos sanitarios (por primeira vez na historia da autonomía), anulou o Plan de Mellora da Atención Primaria e retiroulle a cobertura sanitaria aos parados de longa duración e aos inmigrantes e emigrantes retornados (incumple a lexislación: a lei xeral de xanidade, a de estranxeiría e a lei de cohesión sanitaria). Semella que non abonda; agora afirma que “carece de sentido que o grado de copago dos medicamentos veña marcado pola idade e non polo nivel de renda”, e plantexa o cobro de servizos non estrictamente sanitarios do Sergas (“ducharse, comer, dormir”). Ou sexa: os pensionistas non disporán de prestación farmacéutica gratuita e todos os cidadáns terán que aboar os gastos derivados dos ingresos hospitalarios. Estas son as propostas desta facción ultraliberal que goberna Galicia. Por suposto, aquí tamén se utiliza para a construcción do hospital de Vigo e os novos centros de saúde o modelo de xestión privada.

A quén beneficia esta estratexia? Nun recente informe da FADSP afírmase que hai “grupos de presión empresarial e bancarios relacionados co PP que aproveitan os procesos de privatización postos en marcha nas autonomías donde gobernan para apoderarse dos novos centros sanitarios de financiación público-privada”. Con estas fórmulas a financiación e xestión dos centros corre a cargo de consorcios integrados por empresas constructoras, entidades bancarias e empresas aseguradoras: “unha vez entregado o centro, a administración paga un canon anual por 20-30 anos que multiplica por sete o custe real dos servizos”. Entre as entidades beneficiarias destas concesións (sobre todo en Valencia e Madrid) están a CAM, Bankia, Ribera Salud ou Bancaja.

Neste informe recórdase que a consultora PwC participa en varios destes proxectos: “auditou o proceso de fusión de Caja Madrid e Bancaja, por encargo de Rodrigo Rato, e foi elexida pola Consellería de Sanidade de Galicia para asesorar a adxudicación do novo hospital de Vigo: seleccionou un consorcio do que forma parte Bankia (presidido por Rato)”.

Pero hai máis conexións do PP co mundo financeiro que participa nestes proxectos: Manuel Lamela (exconselleiro de sanidade en Madrid) forma parte do consello directivo de Bankia e do grupo Capio. Home de confianza de Rato, deixou a política en 2008 para adicarse a actividades empresariais no sector sanitario. É o máximo dirixente de Madrid Médical Destination. Luis de Guindos foi secretario de Economía con Aznar e agora está vinculado a PwC como xefe dos servizos financeiros. Luis de Guindos (de Leman Brothers ata a súa caída en 2008) e Rodrigo Rato (presidente do FMI durante a súa peor etapa) son “pesos pesados do PP e soan como ministrables no próximo goberno de Rajoy”.

Esta rede integrada por políticos do PP, banqueiros e empresarios está a procurar beneficios privados a expensas do diñeiro público. Non é a crise a responsable destas actuacións. A preservación do sistema público debe facerse por outros medios. Máis aproveitan a situación para promover negocios a longo prazo que poñen en risco a sanidade pública. Non importa a saúde da xente, nin a equidade nin a xustiza: só lles interesa o beneficio.

Episodios nacionais

2011-11-16T20:49:00.002+01:00

En Galicia Hoxe

O PP, con Aznar como presidente, gobernou en España desde 1996 ata 2004. Neste período doulle un grande impulso á “economía do ladrillo”, alimentando unha burbulla especulativa que agora estoupou, xunto coa crise financeira internacional. Tamén impulsou a “modernización” do sector empresarial: entregoulle as cinco grandes empresas públicas españolas (Telefónica, Endesa, Argentaria, Tabacalera e Repsol) a cinco homes da súa confianza persoal (Juan Villalonga, Martín Villa, Francisco González, Cesar Alierta e Alfonso Cortina). Núñez Feijóo axudou nesta tarefa: privatizou Correos (que presidiu de 2001 a 2003). Moitos expertos entenden que se tratou dunha auténtica “expropiación”. O estado quedou desprovisto dun tecido empresarial que producía beneficios públicos e que sería moi útil para afrontar a crise actual. Pero houbo outros episodios que revelan o modo de entender a política deste grupo.

1. O desastre do Prestige: O 13 de novembro de 2002 o petroleiro, con 77.000 toneladas de fuel nas tripas, estaba a 28 millas de Fisterra. Un forte temporal provocou unha vía de auga e o barco comezou a deitar petróleo ao mar. O ministro responsable, Álvarez Cascos, que non abandoou a cacería na que participaba, ordeou apartalo da costa (“¡Que lleven ese barco al quinto pino!”, disque berrou enardecido). Despois dun errático percorrido bordeando Galicia e Portugal, partiu en dous o 19 de novembro, e afundiu. O vertido continuou imparable provocando unha marea negra considerada unha das catástrofes medioambientais máis importantes da historia da navegación: afectou ás costas galegas, pero tamén a Portugal e ás Landas de Francia.

Neses días interminábeis, en que o barco navegou sen rumbo, achegámonos ata a praia de Barrañán. Naquel atardecer gris dunha tarde de domingo puidemos escoitar na radio do coche como o delegado do goberno, Arsenio Fernández de Mesa (agora candidato ao congreso pola provincia da Coruña), afirmaba rotundo que “probablemente el fuel no toque la costa gallega” (14-11-02). Desde o alto podíase ver o extenso areal completamente pintado de negro por unha grosa capa de fuel. Este home, que se caracteriza por andar sempre ben peiteado, amosou a súa incompetencia e mendacidade en máis ocasións: "El destino del fuel en el fondo del mar es convertirse en adoquín" (19-11-02). Cando o barco estaba derramando petróleo en grandes cantidades, que chegaban á costa sen que os mariñeiros puidesen facer nada por evitalo, o ministro portavoz, Mariano Rajoy, explicou a situación: “Se piensa que el fuel está enfriándose; salen unos pequeños hilitos, hay cuatro regueros que se han solidificado con aspecto de plastilina en estiramiento vertical…” (05-12-02). Esta persistente manipulación informativa provocou un gran descontento e xerou unha onda de reprobación social. Moitas persoas viñeron de toda España para axudar a limpar na costa. Pero o mellor resumo de todo este drama é da autoría de Ana Botella: “En la catástrofe del Prestige sólo hay un culpable: el barco” (12-12-02).

2. A guerra de Irak: A primeiros de 2003 Aznar declarou no Consello de Seguridade das Nacións Unidas que en Irak existían armas de destrucción masiva, secundando a Colin Powell, responsable da diplomacia americana. Despois do encontro das Azores (Bush, Blair e Aznar), levaron a cabo a invasión de Irak en marzo de 2003, en contra do criterio da ONU e das multitudinarias manifestacións que se realizaron en todo o mundo. Comezou unha guerra violenta e cruel, que aínda continúa, que convertíu a vida en Irak nun auténtico inferno.

Bush apuntou daquela a Irak como o centro do “eixo do mal”, con armas de destrucción masiva –que nunca se atoparon- e vínculos con Al Qaeda –que nunca foron confirmados-. Anos despois, en 2007, o expresidente da Reserva Federal dos EEUU, Alan Greenspan, asegurou que o verdadeiro motivo da invasión foi controlar as reservas de petróleo da zona. Baixo o lema de “Non á guerra” arredor de oito millóns de persoas manifestáronse, en todas as cidades de España, contra da invasión de Irak. As enquisas amosaban unha oposición a esta decisión do 90% dos españois. Máis, con todo, o goberno de Aznar envíou as tropas, valéndose da maioría absoluta que o PP tiña na Parlamento.

3. O atentado do 11-M: A poucos días das eleccións xerais de 2004 producíronse en Madrid varios atentados terroristas nos que morreron 191 persoas e perto de dúas mil resultaron feridas. Foi unha auténtica masacre provocada por dez explosións case simultáneas en catro trens, a primeira hora da mañán. As imaxes de horror e destrucción quedaron grabadas na nosa mirada e a estación de Atocha mantén viva a memoria das víctimas. É o maior atentado cometido en Europa. Nun principio todos pensaron en ETA, máis as primeiras investigacións policiais permitiron deseguida descartar esta hipótese e sinalar a probable autoría do terrorismo yihadista. Pero o goberno do PP non mudou a súa mensaxe. O propio Aznar falou cos directores dos principais xornais para comunicarlles que era ETA a autora da masacre.

O sábado, día 13 de marzo, a policía informaba ao ministro Acebes das detencións que estaban a punto de producirse; máis, pese a todo, Mariano Rajoy, candidado a presidente do goberno polo PP, afirmaba na portada do xornal El Mundo: “Tengo la convicción moral de que fue ETA”. Moita xente entendeu que o goberno mentía sobre a autoría das explosións; sinalou a ETA para que non se interpretase o atentado como unha represalia polo apoio á guerra de Irak. Nas eleccións celebradas ao día seguinte o PP perdeu 35 escanos e a maioría absoluta no Parlamento. Máis, a día de hoxe, ainda hai sectores deste partido, e da caverna mediática, que seguen a proclamar a súa versión dos feitos.

Son os mesmos. Non mudaron os rostros nin as ideas. Son os mesmos, os que agora solicitan a confianza dos electores para liderar o cambio politico. Estes feitos, referidos de xeito telegráfico, non pertencen ao pasado remoto, non son os Episodios Nacionais relatados por Galdós. Son parte da nosa historia recente, e deben permanecer na memoria colectiva.

Restriccións no acceso á sanidade pública en Galicia

2011-11-10T21:02:00.003+01:00

En Galicia Confidencial

1. Denegación da prestación farmacéutica (a propósito dun caso). Unha paciente de 92 anos, encamada e dependente total desde hai máis de oito, moi ben atendida polas súas fillas, recibe a notificación de que non ten dereito á prestación farmacéutica. Hai máis de dúas décadas que coñezo a esta persoa e á súa familia e non poido dar creto a esta nova. Máis cando tento facer a receita electrónica aparece o seguinte enunciado na pantalla do ordenador: “Non é posible xerar as receitas porque a paciente non dispón de tarxeta sanitaria en vigor”. A familia procura arranxar a situación. Despois de visitar varias oficinas da Administración atopan unha resposta: non ten dereito aos fármacos porque recibe unha pensión de Holanda (que non chega aos 300 euros), donde traballou como emigrante cando era nova.

Non conseguiron, polo momento, que lle recoñezan o dereito á prestación farmacéutica. Agora teño que facerlles as receitas en papel e a familia consegue axuda económica dunha institución benéfica. Para resumir, vemos como un dereito cidadán ven ser substituido pola caridade e a beneficencia pública. Ainda que a Lei Xeral de Sanidade (1984) dí, no seu primeiro artigo, que “son titulares do dereito á protección da saúde e á atención sanitaria todos os españois e os cidadáns estranxeiros que teñan a súa residencia non territorio nacional”. Con actuacións deste tipo están a vulnerar unha lei básica do Estado. Hai quen non respecta as regras do xogo establecidas e está a provocar dano, precisamente, ás persoas máis necesitadas.

2. A cita telefónica. O Sergas ven de poñer en marcha, na Coruña e área de influencia, unha central de chamadas, para conseguir cita nas consultas de Atención Primaria por teléfono. Este servizo, externalizado, dispón dun sistema de recoñecemento automático de voz: esto quere decir que o usuario xa non é atendido por unha persoa senon por unha máquina. O sistema de citación telefónica esixe un total de once pasos a seguir, de certa complexidade, o que fai que só cheguen a finalizar o proceso o 60% (seis de cada dez) das persoas que chaman.

Entendo que se trata dun atranco máis para a accesibilidade aos servizos sanitarios. Esta medida beneficia, maiormente, á empresa contratada, que recibirá a remuneración pactada. Pero saen perxudicados todos os usuarios da sanidade pública, en particular as persoas maiores e todos aqueles que teñen dificultades culturais ou idiomáticas para utilizar adecuadamente estes dispositivos. Tamén sairá perxudicado, a medio prazo, o persoal administrativo dos Centros de Saúde, que deixarán de ser contratados para desenvolver estas funcións.

3. O uso irresponsable da sanidade. O Sergas ven de publicar unha norma (Decreto 209/2011) no que fixa as tarifas dos servizos prestados na rede asistencial pública. En dita norma establece que os servizos públicos reclamarán aos terceiros obrigados a pagamento o importe das prestacións sanitarias facilitadas (mútuas de accidentes e de traballo, cidadáns extranxeiros, seguros escolares, asegurados de Muface, etc.). Mais no mesmo texto figura, tamén, unha disposición adicional única que dí: “poderá establecerse un procedemento para repercutir nos usuarios os gastos ocasionados por estes como consecuencia do uso irresponsable das prestacións asistenciais do Sistema de Saúde”.

Esta disposición, que pretendía pasar sen despertar sospeitas, provocou unha grande polémica no Parlamento galego. A oposición entende, con toda a razón, que abre unha porta falsa; poderán facer un uso arbitrario da mesma e facilitar aos directivos dos centros sanitarios a restricción do acceso aos servizos por parte dos cidadáns. Non se trata só de esixir un copago ou rapago polos servizos recibidos. É moito máis grave: pode producir unha severa restricción na utilización dos servizos de saúde. Podemos preguntarnos: quen vai establecer os límites? Serán os propios centros os encargados de definir ata donde chega o uso responsable? Cantas veces se poderá acudir ao médico sen ser multados?

Esta Xunta de Galicia, que dí estar preocupada polo aforro, ven de atopar a fórmula maxistral: a mellor maneira de aforrar en sanidade é deixar de atender á xente. Por eso son capaces de poñer nun decreto unha disposición tan inxusta e arbitraria, que sinala directamente aos usuarios da sanidade pública como presuntos irresponsables. Xa non teñen pudor: na vez de procurar unha mellor atención, e maior accesibilidade, a quen de verdade o precisa, están a poñer obstáculos para impedir que os doentes poidan ser debidamente atendidos.

Novo logotipo da Xunta de Galicia

A lingua na sanidade

2011-11-03T20:30:00.001+01:00

En Galicia Confidencial

O último sábado do mes de outubro presentouse na Estrada a Irmandade da Sanidade Galega (Isaga). Máis dun centenar de persoas acudiron a este acto solemne, no que os primeiros trinta e catro membros desta organización comprometéronse a utilizar o galego no exercicio da súa profesión. Os promotores da Isaga, que xurde co apoio da Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística, pretenden impulsar unha corrente intelectual de compromiso coa cultura e a lingua do país. Vai facer un século (maio de 1916) que os irmáns Villar Ponte convocaron unha asemblea na Coruña para crear as Irmandades de Amigos da Fala, co mesmo obxectivo: fomentar o uso do galego nunha perspectiva máis amplia de rexenerar globalmente a Galicia. Despois de tanto tempo e tanta historia, seguimos nun punto semellante. O galego está en risco, e compre xenerar iniciativas para que siga presente na vida cotiá.

Este acto foi, en sí mesmo, unha profunda anomalía. Non debería ser preciso. A ninguen se lle ocorre promover un encontro así en Liverpool para honrar aos sanitarios que usan o inglés no seu traballo. Nin se lles pasa pola cabeza celebrar un acto coma este en Barcelona para rendir homenaxe a quen use o catalán no exercicio da profesión. Pero en Galicia seguen a ser precisas intervencións deste tipo porque somos unha sociedade anómala que renega do seu e non é quen de defender a súa principal creación cultural: o idioma. Non estamos obrigados a usar o galego só polo respecto aos nosos antecesores, nin por razóns de tipo identitario: o compromiso principal témolo con todo o planeta. O galego é patrimonio da Humanidade e a súa perda sería tan grave como o deterioro da biodiversidade. Segundo Teresa Moure a linguo-diversidade é unha fonte da que abrollan ópticas e actitudes culturais diferenciadas, que nos reconstrúen como habitantes de mundos distintos que se encontran a través da linguaxe. Debemos protexer a lingua porque “as culturas e as linguas, como as especies en perigo de extinción, non morren: son asasinadas”. Esta é a nosa responsabilidade actual: evitar o lingüicidio.

O porvir do galego está en risco -non así o do castelán, presente en todos os ámbitos da vida pública-. A xuventude, sobre todo no contorno urban, está instalada no castelán de xeito case exclusivo. De non mudar esta tendencia, en poucas décadas o galego será unha lingua ritual, tal como era o latín na misa. Pódese cumprir a profecía descrita por Santiago Lamas que prognisticaba –no seu libro Galicia borrosa- un territorio convertido en Parque Temático: as ferramentas agrícolas colgadas nas paredes dos restaurantes, os horreos ergueitos nos xardíns dos novos ricos e o galego reservado para uso ritual nas cerimonias, pero excluido da vida cotiá. Para que a lingua non esmoreza ten que estar viva nos colexios, nos mercados de abastos, nos campos de fútbol e, tamén, nos hospitais e nos centros de saúde.

Na relación cos pacientes (cando son galego-falantes) o uso do galego favorece a empatía, a proximidade afectiva e mellora a comunicación. As persoas maiores valoran en grande medida que o profesional comparta o seu idioma. Nalgúns casos a fala compartida mesmo pode ter efectos terapéuticos. A utilización do galego no mundo sanitario tamén pode ter, sen dúbida, un efecto potenciador para o propio idioma. Máis a realidade é que o galego na sanidade ten hoxe unha presenza residual, e o compromiso da Consellería coa fala é nulo. Pola contra, nos últimos dous anos tense producido un serio retroceso na presenza do galego nos documentos sanitarios e nas ferramentas informáticas. A Irmandade da Sanidade Galega nace co propósito de mudar esta tendencia: pretende fomentar o compromiso co galego no exercicio profesional e aumentar a presenza do idioma nos centros sanitarios. Agardemos que a Administración entenda a mensaxe e apoie tamén esta iniciativa.

O galego e a saúde

2011-10-22T21:00:00.001+02:00

En Galicia Hoxe

A relación do médico co paciente non é unha cuestión técnica: é un encontro entre seres humanos. Nese encontro hai unha persoa que sufre e outra que ten recoñecida pola sociedade a capacidade para aliviar os seus males. O principal instrumento terapéutico do sanitario é a palabra. Un acollemento cordial, respectuoso e afectivo ao doente ten, por sí mesmo, capacidade curativa. Nas Facultades de Medicina dáselle moito valor á aprendizaxe da anatomía, da fisioloxía e das técnicas exploratorias; á comunicación humana préstanlle menos atención. A propia sociedade idolatra a tecnoloxía sanitaria; máis, cando a doenza chega, todos nos decatamos da importancia do trato humano.

En Galicia temos dous idiomas: a nosa lingua propia, o galego, e tamén o castelán, que está instalado desde hai moito tempo neste territorio por razóns históricas. O que debería ser considerado unha riqueza (dispor de duas linguas que nos permiten a comunicación con millóns de persoas doutras xeografías) tense convertido nun problema lingüístico que cómpre arranxar. Na vez de celebrar e protexer este agasallo hai certos sectores que desexan a desaparición do galego e que Galicia sexa unha sociedade monolingüe. Nun dos seus libros escribeu Teresa Moure: “As linguas son a primeira e máis importante das manifestacións culturais, o seu exterminio é un atentado contra o patrimonio cultural da Humanidade. A diversidade lingüística é un ben de todos”. Do mesmo xeito que se protexe a biodiversidade debe tamén protexerse a diversidade lingüística. Se unha lingua morre empobrécese o planeta. Cando unha sociedade dispón dunha lingua propia posúe, tamén, unha forma diferente de interpretar a vida. Esto evidenciase de xeito moi notable no terreo da saúde e da enfermidade.

Rio no bosque (Óleo. Albeos)

A coexistencia de dous idiomas condiciona a relación no ámbito sanitario. A persoa que usa o galego a cotío síntese mellor atendida si o profesional lle fala no mesmo idioma. Máis o certo é que o galego na sanidade ten unha presenza residual: somos moi poucos os sanitarios que o empregamos no exercicio da profesión. Dase, a miudo, o fenómeno da ocultación da propia lingua: o paciente diríxise ao profesional en castelán, pois entende que colocarse no seu territorio lingüístico pode facilitar a comunicación. Por eso é tan importante que os profesionais fagamos unha oferta positiva, sendo nós os que falemos en galego desde o primeiro encontro. Esto facilitará a comunicación e a relación terapéutica.

A recuperación do galego no ámbito sanitario pode ter, ademáis, un efecto positivo para o propio idioma. A consideración social que ten a medicina e o grande número de contactos que se producen a diario co sistema sanitario contribúen a prestixiar o galego, de ser utilizado éste de xeito habitual. Eso é o que pretende un grupo de profesionais que ven de constituir a Irmandade da Sanidade Galega (ISAGA), que ten como obxectivo principal potenciar o uso do galego na sanidade, por entender que é beneficioso para a relación terapéutica e tamén favorable para a saúde do propio idioma, hoxendía moi precaria.

Esta Irmandade, que nace baixo o paraugas da Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística, será presentada o vindeiro sábado, 29 de outubro, na Estrada, no transcurso dunha homenaxe ao doutor Manuel Reimóndez Portela, que traballou moitos anos nese concello e deixou relatadas algunhas das súas vivencias no libro “Un médico na aldea”. No transcurso dese acto recibirán un diploma de honra os primeiros 35 membros desta Irmandade; son profesionais de toda Galicia que se teñen distinguido polo compromiso coa língua no seu exercicio profesional.

Na defensa da sanidade pública

2011-10-18T22:58:00.006+02:00

En Galicia Hoxe

Cando Núñez Feijóo tomou posesión como presidente da Xunta, en abril de 2009, debuxou un escenario catastrófico, baseado na crise económica, que lle permitiu predicar unha política de austeridade extrema. Afirmou, daquela, que os recortes nunca afectarían á sanidade e á educación, piares do estado do benestar. Mentiu: pasados dous anos os feitos desminten radicalmente as súas verbas: está a desenvolver unha política ultraliberal que provoca un deterioro notable nos servizos sanitarios públicos namentras favorece negocios privados a costa dos orzamentos. Nestes días pasados xa avisou: “O que fixemos en Galicia é o que imos facer en toda España”. E non está só; tamén Ana Pastor afirmou que “o PP recortará un 25% do gasto coa súa reforma sanitaria”. O que non explicou é que servizos deixará de ofrecer a sanidade pública e cales terán que abonar os cidadáns mediante copago.

A sanidade pública en Galicia experimentou, durante os catro anos de goberno de progreso, un avance extraordinario. O apoio político decidido aos servizos públicos plasmouse en melloras tecnolóxicas e organizativas, na integración na rede do Sergas das arruinadas Fundacións Sanitarias, na creación de novas prazas e a consolidación do emprego dos traballadores. O impulso foi especialmente visible na Atención Primaria (AP) donde se incrementou a carteira de servizos, dotouse de medios aos Centros de Saúde e informatizáronse as consultas, coa posta en marcha da historia clínica e a receita electrónica, que permiten mellorar a calidade da atención sanitaria. Toda esta tarefa puido ser realizada co apoio de moitos profesionais que aportaron o seu esforzo e colaboración. Tamén houbo que superar, daquela, a oposición frontal do PP e de certos axentes sindicais, que puxeron todos os atrancos posibles e provocaron crispación nos centros de traballo para dificultar os avances.

O actual goberno do PP fixo un enorme recorte no orzamento de AP (22% nos últimos dous anos), desmontou o Plan de Mellora e puxo en marcha a xerencia única que fai desaparecer as xerencias de AP e deixa este nivel asistencial como un apéndice dos hospitais. É ben sabido que a mellora na eficiencia dos servizos sanitarios pasa polo fortalecemento dao primeiro nivel asistencial, que debe constituir o eixo do sistema e estar dotado de persoal e medios para ter maior capacidade de resolución. Pero esta Xunta tomou o camiño contrario: aniquila a AP e favorece unha política sanitaria “hospitalocéntrica”, que provoca máis gasto, mais iatroxenia e menos eficiencia.

Diante destes feitos a resposta dos profesionais e das organizacións profesionais foi o silencio. Manuel Martín, voceiro de SOS Sanidade Pública, clamaba nun escrito recente: “É que os profesionais perderon a esperanza nunha AP de calidade? Non hai capacidade de iniciativa na AP? Renunciamos ao futuro?”. Algúns profesionais, se cadra, están satisfeitos coa situación: a proximidade ideolóxica ao partido gobernante poida que sexa maioritaria. Pero tamén debemos preguntarnos que están a facer as forzas sindicais, noutrora tan belixerantes e intransixentes –algunhas lideradas por os que agora ocupan postos directivos-; que traballos desenvolven os partidos da oposición, ademáis de lamber nas propias feridas; e cales son as iniciativas das organizacións profesionais para defender o sistema público. Non é preciso preguntar a que se dedican os Colexios de Médicos: son cómplices e compañeiros de viaxe do grupo no poder.

A nosa sanidade é das mellores e máis eficientes do mundo: o investimento corresponde ao 6% do PIB cando a media na UE é do 9%. A reducción dos orzamentos, a eliminación de servizos e a precarización laboral van provocar a perda de calidade asistencial. De non producirse unha resposta dos cidadáns o deterioro da sanidade continuará sen remedio ata que só teñamos uns servizos de beneficencia para os máis e unha sanidade privada para a élite económica. A plataforma SOS Sanidade Pública está a convocar mobilizacións contra dos recortes sanitarios: “Míntennos: queren converter a nosa sanidade pública, e o dereito a unha atención sanitaria digna, nun negocio privado”. Se non hai resposta social seguirán a utilizar as tesouras, ata que non haxa xa onde cortar. Se deixamos destruir o sistema sanitario que hoxe temos perderase un elemento fundamental de cohesión social. Cómpre elevar a voz para que saiban que estas políticas de recorte público non son aceptadas pola maioría da poboación. E debemos lembrar que hai un punto de non retorno: chegados a certo nivel de destrucción xa non é posible recuperar o perdido.

Apple e a obsolescencia programada

2011-10-10T23:28:00.006+02:00

En Galicia Confidencial

Un revolucionario da era dixital, un emprendedor sen límites, un líder visionario, un home xenial: non chegan os calificativos para destacar a figura de Steve Jobs, fundador de Apple (a empresa tecnolóxica que encabeza a valoración bursátil, por diante de IBM e Microsoft), que ven de perder a vida a unha idade moi precoz (56 anos) vítima dun cáncro de páncreas. César Alierta –presidente de Telefónica- afirma, con admiración: “Él era un foco de luz neste ecosistema que entre todos estamos impulsando para mellorar o benestar da sociedade”. O deseñador Mariscal escribeu, conmocionado: “O Mac, Pixar, iPod, iTunes, iPhone, iPad: I love Jobs. Grazas por facerte millonario bendendo intelixencia bela. Adeus”. Ainda que agora o presenten coma un Edison moderno a realidade é que este home non inventou nada relevante; pero soubo crear e vender dispositivos informáticos atractivos e fáciles de usar que cambiaron a forma de relacionarse de millóns de persoas en todo o mundo. De ahí o seu éxito e o seu rápido enriquecemento.

Máis ninguen recorda que esta empresa, simbolizada por unha mazá, -para dar a imaxe de compromiso coa natureza e a ecoloxía-, foi denunciada en 2003 porque as baterías da primeira xeración de iPods duraban só 18 meses. Ante as demandas dos usuarios, Apple respondía que tiñan que mercar un aparello novo, xa que a empresa non dispuña de baterías de recambio. Foi a abogada Elizabeth Pritzker quen presentou unha demanda colectiva, coñecida como “Westley contra Apple”. Demostraron que a batería estaba deseñada para ter unha vida curta, gañaron o xuizo e Apple tivo que crear un departamento de recambio de baterías e aumentar a garantía do producto a dous anos.

Máis Apple, en realidade, non precisa para nada desta burda trampa das baterías descargadas. Os constantes cambios dos seus dispositivos provocan unha pronta caducidade dos mesmos, e os seus usuarios vense empuxados a un recambio periódico e compulsivo dos mesmos para dispor das melloras introducidas. Neste terreo sí que foi un auténtico xenio o empresario que ven de fenecer. Esta é unha das maneiras de por en práctica o que se chama “obsolescencia programada”. Defínese así a planificación do remate da vida útil dun produto, de xeito que quede inútil ou inservible despois dun tempo calculado de antemán polo fabricante. Todos os aparellos informáticos, electrónicos e mesmo os electrodomésticos –que tanto nos facilitan a vida no mundo occidental-, están deseñados para que se deterioren nun determinado período, facendo para o usuario máis fácil a súa substitución que a reparación.

Esta práctica ten un grande impacto medioambiental. Xera tal cantidade de resíduos que fai imposible a súa reciclaxe e está a envelenar a superficie do planeta. Hai un excelente documental (“Mercar, tirar, mercar” de Cosima Dannoritzer) no que se demostra con imaxes esta práctica perversa. Os aparellos que nós tiramos (móbiles, ordenadores, impresoras) chegan a África. En Ghana, á beira do río Densu, está o vertedoiro tóxico de Agbogbloshie, inmenso territorio nauseabundo donde centos de rapaces revolven entre o lixo buscando restos de cobre ou aluminio. As imaxes resultan impactantes.

A OCU tamén ven de denunciar a fraude na reciclaxe dos resíduos electrónicos. Colocou emisores GPS en 15 electrodomésticos e levounos a un punto limpo. Só seis foron tratados correctamente; o resto remataron en vertedoiros ilegais, chatarrerías e mesmo en “zonas de sombra”, posiblemente en recipientes para ser exportados. Sábese que moitos productos electrónicos e informáticos chegan ao Terceiro Mundo como axudas para a modernización cando en realidade só se trata de lixo que envelena os rios, destrúe a paisaxe e compromete u futuro.

Neste tempo de crise haberá que replantexar as forma de producción, comercialización e consumo nas que estamos instalados, se non queremos rematar coa vida no planeta convertida nun inferno. O economista Serge Latouche propón a idea do “decrecemento” para tentar conxugar economía e sostibilidade. De seguir con este consumo compulsivo da última novidade da telefonía móbil, o lixo electrónico, que nós mesmos provocamos, acabará por envelenar a nosa existencia.

Que pasou na Guerra Civil

2011-09-30T23:22:00.005+02:00

En Galicia Confidencial

O meu amigo Federico Cocho ven de publicar un libro necesario e oportuno: “Guerra Civil, que pasou en Galicia e en España” (Xerais, 2011). O texto está ordenado en trinta capítulos nos que o autor relata cronolóxicamente, en forma de crónica xornalística, a sucesión de feitos que levan desde as debilidades da II República e os movementos conspirativos (o que Azaña cualificou como unha “carreira cega cara a catástrofe”), ata os principais episodios da guerra, a cruel persecusión dos derrotados na postguerra e a lenta e sistemática eliminación dos maquis, despois de anos de estéril resistencia polos montes.

É un libro honesto e rigoroso, froito de catro anos de intenso traballo e do estudio de numerosa documentación. O autor fai un excelente labor de síntese e constrúe un texto con vocación divulgativa e de gran valor educativo, que debería ser lectura abrigada en todos os centros de ensino de Galicia. Despois de anos de medo e silencio é preciso contar a historia con honestidade para evitar que se repitan os erros do pasado. “Honrar aos que sufriron. Rehabilitar a memoria dos asasinados naquel baño de sangue. (...) Interiorizar a lección contra a intolerancia, contra os salvapatrias, contra os extremistas. Aprender da historia para manter sempre viva a chama da liberdade e da paz”, tal como reclama o propio autor.

Cando ocorre unha catástrofe natural (Haiti, Fukushima) queda unha pegada de destrucción e morte. Máis cando se produce unha confrontación bélica permanece, ademáis, un rastro de temor, de xenreira e de contas pendentes que fai que as feridas permanezan abertas durante xeracións. Hai pouco estivemos en Mostar –conteino noutra crónica-, a elí puidemos ver o medo nos ollos da xente, o silencio receloso e a emoción asomando no rostro. Tamén vimos os parques da cidade sementados de túmulos.

Nunha guerra, e máis nunha guerra entre irmáns, hai sempre un traballo previo para alimentar o odio, para afondar na crispación que leva á construcción das barricadas e o uso das armas. Nos preámbulos da Guerra Civil houbo unha extensa confabulación civil e militar que preparou o terreo para provocar e xustificar o derramento de sangue. O hispanista Paul Preston (El holocausto) preguntábase, nunha recente entrevista, como puido chegar tan lonxe o odio. A súa muller atopouno algunha vez chorando sobre os documentos que lle serviron de base para contar esta historia, que él mesmo cualifica como inhumana. “Os franquistas –decía o historiador- vían España como un corpo donde se incrustara unha especie de veleno en forma de comunismo, anarquismo ou liberalismo, un veleno que compría quitar exterminando físicamente ás persoas portadoras”. Foi unha guerra cruel, na que morreron milleiros de inocentes, seguida dunha longa postguerra na que os vencedores practicaron unha represión sistemática e continuada sobre os vencidos.

Despois de tantos anos de medo e silencio, a Guerra Civil comezou, nos últimos anos, a ser tema literario para diversos autores (Rivas, Mendoza, Muñoz Molina), e hai historiadores e grupos de traballo que están a facer unha grande labor de investigación para procurar a verdade histórica. Débese mencionar o rigoroso traballo realizado polas universidades galegas (“As vítimas, as voces, os nomes e os lugares”), baixo a dirección do profesor Lourenzo Prieto. Tamén hai numerosas asociacións para a recuperación da memoria histórica que procuran a restauración da honra das víctimas do franquismo.

Pero era preciso un libro coma este, con afán divulgativo e coa pretensión de achegar unha lectura honesta da historia a quen queira comprender as causas e as consecuencias terribles desta guerra, que marcou o século XX deste país e mesmo de Europa. O propio autor explicaba nunha entrevista a orixe deste texto: “Foi por unha cuestión de interese persoal. O meu pai, Ángel Cocho, foi secretario das Mocedades Galeguistas e logo militante do Partido Galeguista. Nun proceso de busca de información atopei que faltaba un libro de síntese, que contase a guerra desde unha óptica galega”. Tamén afirma: “Galicia quedou pronto na zona nacional, e daquela moitos galegos foron mobilizados porque ´lles tocaba`. Pero o mito da Galicia fascista é mentira: así o proban os 14.000 represaliados que contabilizou ´Nomes e Voces`. (...) O que pasou en Galicia é unha proba de que o golpe tiña unha intención exterminadora, pois non era para nada necesario. A guerra só durou uns días, pero houbo 5.000 fusilados ou ´paseados`”.

O xeneral Mola, que exerceu como “director” da conspiración enviou instruccións por escrito (maio do 36): “Se tendrá en cuenta que la acción ha de ser en extremo violenta para reducir lo antes posible a un enemigo fuerte y bien organizado”. Os militares sublevados empregaron o terror de xeito sistemático. Contaron, ademáis, coa cobertura ideolóxica da Igrexa: “Houbo complicidade e aberta colaboración represora para o que definiron como “Cruzada”. Foi un apoio clave na ultracatólica España do momento”.

En Galicia non houbo campos de batalla: os nosos mozos foron morrer noutras xeografías. Pero houbo unha represión cruel contra dos vencidos, durante e despois da guerra, e houbo campos de concentración que acolleron a miles de presos en condicións infrahumanas, milleiros de cidadáns honestos perseguidos e humillados, e outros que fuxiron de España para salvar a vida ou evitar a prisión...

Como dí o autor no prólogo do libro: “Bágoas, moitas bágoas. Dor e sufrimento inimaxinables na Galicia de hoxe. Milleiros de mozos levados a morrer nunha guerra da que tamén foron vítimas. Vidas estragadas en plena mocidade. Moreas de crimes impunes por todos os recunchos do país. Viúvas, orfos e nais desgarradas pola perda dos fillos. Cárcere e penalidades sen conto para milleiros de familias”. Esa é a nosa historia e convén coñecela. Para eso serve este excelente libro de Federico Cocho.

Homenaxe ás vítimas do franquismo (Díaz Pardo). Campo da Rata (A Coruña)

Eloxio da educación

2011-09-24T22:00:00.003+02:00

En Galicia Confidencial

Na casa onde nacín non había ningún libro. Meus avós, que axudaron na miña crianza, eran caseiros e pobres. Tiñan unha intelixencia notable pero grandes dificultades para a lectura. De neno escribín moitas cartas ao dictado para os tios que estaban na emigración. Ese sería o meu destino, ou o andamio, se non tivera a fortuna de coñecer a unha mestra, dona Carme, que tivo unha influencia decisiva na miña vida. Prestoume os libros da súa biblioteca e lin a Pearl S. Buck, Somerset Maugham, Mark Twain e Anatole France con dez anos. Ela é a principal responsable do meu amor polos libros. Tamén convenceu a meu pai, chegado o momento, para poder estudiar o bachillerato; daquela era máis complicado que hoxe: había que desplazarse a Santiago e supoñía unha carga económica dificil de afrontar. Ela fixo os trámites precisos para conseguir unha bolsa de estudios: dese xeito meu irmán e máis eu puidemos iniciar a nosa vida de estudiantes.

Falo de min porque é o exemplo que teño máis a man; moitas persoas poderían contar vivencias semellantes. Pero o que quero reflectir é que un bo mestre cambia a vida dunha persoa, pode modificar a traxectoria dun destino. Tiven a ocasión de expresarlle a miña gratitude e afecto a esta mestra exemplar (cuñada de Avelino Pousa Antelo) e sei do orgullo que sentía por aqueles alumnos que ela axudou a ir máis alá dos estudios primarios.

Houbo un tempo recente en que a formación gozaba de grande prestixio e os mestres eran respectados e admirados polo seu saber. Nos tempos da República fíxose un esforzo intenso para elevar o nivel cultural dos traballadores, naquela sociedade donde o analfabetismo afectaba a unha importante porcentaxe da poboación. O mestre interpretado por Fernán Gómez en “A lingua das bolboretas” é o paradigma dos ensinantes daquel tempo: persoas entregadas ao seu labor con entusiasmo e coa convicción de estar a construir a modernidade do país. A guerra civil truncou aquela proxección e na postguerra o colectivo dos mestres foi perseguido con ensañamento. O réxime considerou que os portadores da cultura eran os seus principais inimigos. Manuel Rivas relata moi ben esta crispación. O neno protagonista, tan apreciado e protexido polo vello mestre, solta o veleno inxectado en vena polos seus maiores: “Buscaba con desespero o rostro do mestre para chamarlle traidor e criminal. Pero o convoi era xa unha nube de po ao lonxe e eu, no medio da alameda, cos puños pechados, só fun capaz de murmurar com rabia: ¡Sapo! ¡Tilonorrinco! ¡Iris!”.

Hai un par de meses asistín á presentación do libro “Vida y pedagogía de un maestro: Julián Pérez Palacios”, convidado pola súa filla Irene. Neste volume, escrito por un neto, queda reflectido o enorme labor realizado por este home nacido en Salamanca que chegou á parroquia de Rúa, en Cervo (Lugo), e atopouse con que os nenos falaban un idioma extraño e ficaban mudos diante do mestre. Atendía a máis de 50 alumnos de tódalas idades e aínda hoxe é recordado con grande afecto. Malia que non tiña unha militancia política destacada, na postguerra foi sometido a consello de guerra, destituído do seu cargo e estivo preso no Porto de Santa María. É un exemplo daqueles mestres admirables que tentaron mellorar a vida dos seus alumnos mediante a cultura.

Nestes últimos tempos estamos asistindo a unha campaña de desprestixio do ensino público e da figura do mestre que recorda a que se fixo naquela época. O obxectivo perseguido non é tanto o castigo ideolóxico, como foi daquela, senon a busca de espazos de negocio coa progresiva privatización deste servizo público que, ata o momento, ten prestixio social e unha boa calidade. Nos medios de prensa afíns estase a perfilar a figura do ensinante público como un funcionario incompetente e absentista. Nada máis lonxe da realidade: a grande maioría dos profesionais van máis aló do que esixe o estrito cumplimento do deber (o mesmo que na sanidade, onde se está a desenvolver unha campaña de descrédito semellante e co mesmo fin).

Máis esta Xunta de señoritos ten nostalxia dunha sociedade como a de tempos pretéritos. De seguir adiante coa sua tarefa poderá chegar o momento en que exista unha educación privada para as élites e un sistema educativo público, de baixa calidade, para a plebe. Dese xeito quedará anulada toda posibilidade de emerxencia social e estará claro cal é o lugar de cada quen. Estes dirixentes teñen un discurso oficial no que din defender o público e unhas actuacións reais que o degradan. Esta noxenta campaña de desprestixio, xunto coa reducción do profesorado e a precarización da situación nas aulas só poden levar polo camiño indicado. Ainda que tenten exculparse coas verbas a linguaxe corporal ben que os delata: tanto o presidente como o conselleiro Vázquez vense a sí mesmos como membros dunha caste, situados por enriba do vulgo. Non hai máis que ver a arrogancia e a displicencia con que tenden a man ao populacho que congregan nas súas festas. Despois teñen que lavarse con esmero para quitar de enriba o cheiro do esterco.

Mostar: eu estiven alí

2011-09-16T13:12:00.009+02:00

En Galicia Hoxe

Nestes primeiros días de setembro tivemos a oportunidade de facer unha viaxe, xunto con outros amigos (Manolo Iglesias, Fina Quintáns e Che Turnes), polas terras de Croacia, un dos territorios da antigua Iugoslavia. Fixemos o percorrido desde o sur (Dubrovnik) ata o norte (Pula, na península de Istria), xa perto de Italia. Foron días de lecer que nos deron a oportunidade de reforzar os vínculos da amizade e de gozar dunha paisaxe extraordinaria e das cálidas augas mediterráneas.

Podería falar da beleza dalgunhas cidades (Dubrovnik, Split, Trogir, Rovinj), da cor azul verdosa do Adriático, dos centenares de illas e illotes que embelecen o contorno da costa e amansan as augas deste mar calmo e transparente, ou da paisaxe do parque nacional de Plitvice, sementado de lagos e fervenzas. Tamén podería facer referencia á beleza dos habitantes da Dalmacia, ao seu carácter acolledor e á benignidade deste clima privilexiado. Podería facer unha estampa bucólica destes días de descanso e diversión. Máis non vai ser así, porque tamén estivemos en Mostar.

Houbo un día que cruzamos a fronteira –inexistente poucos anos atrás- e entramos en Bosnia-Herzegovina. Deixamos a costa e, seguindo a ribeira do río Neretva, chegamos á cidade de Mostar. Este territorio foi moi castigado durante a guerra fratricida que se desenvolveu desde 1991 a 1995 e que deixou a península balcánica desmembrada en seis pequenos estados independentes. De seguro que houbo responsables internos e externos que avivaron as confrontacións étnicas, relixiosas, lingüísticas e territoriais para que un estado próspero e poderoso –estaba próxima a súa integración na Comunidade Europea- se vise, de súpeto, envolto nun conflicto violento que deixou feridas que tardarán varias xeracións en cicatrizar. Despois de ver o que vin, poido afirmar que aquí perdeu o pobo. De seguro que alguén obtivo beneficios desta crueldade, pero a xente do común só acadou dor, pobreza, rencor e frustración.

Srebrenica e Sarajevo foron, se cadra, as cidades máis castigadas nesta guerra que deixou máis de 250.000 mortos. Houbo asasinatos en masa, violacións colectivas, episodios de crueldade extrema que os cronistas contaron no seu momento. Pero, despois de dezaseis anos de rematada a guerra eu vin en Mostar casas destruidas, cascallos acumulados e as pegadas dos disparos nas paredes dos edificios. Vin túmulos de civís no medio da cidade, onde deberían estar os parques para os xogos infantís. Vin a amargura reflexada nos rostros e a tristeza da poboación que ve, de repente, truncado o seu porvir. Unha moza valente, Maia, contounos, coas bágoas bailándolle nos ollos, que tardou maís de nove anos en voltar á casa familiar e que outros parentes aínda viven de aluguer por ter a súa vivenda derribada. “Viñeron axudas de Europa para a reconstrucción da cidade, pero adicáronse a restaurar igrexas, mezquitas e basílicas. As casas particulares ainda seguen derruidas, despois de dezaseis anos”, decía con tristeza (a biblioteca local tamén é unha ruína sen restaurar). A ponte vella foi reconstruída, pero hai mozos que non se atreven a cruzala: a xenreira e o temor seguen instalados na vida cotiá. Bosnia-Herzegovina segue a ser unha polvoreira, cun sistema de goberno tan complexo como inestable e, nos arredores de Mostar, hai enormes extensións de terras sen cultivar, sementadas de minas antipersoa.

De regreso á costa croata chegamos a Split. Despois de visitar o pazo de Diocleciano andivemos polo paseo marítimo da cidade. Alí puidemos ver unha curiosa competición deportiva. Dous equipos de mozos mutilados competían nun extraño partido de voleibol, sentados nunha alfombra enriba do lousado. Continuamos o percorrido por Zadar, pola illa de Pag, visitamos a cidade de Rovinj e o anfiteatro de Pula. Pero xa non puiden borrar da retina a imaxe daqueles homes sen pernas, co futuro truncado para sempre.

Nos tempos do presidente Tito, Iugoslavia era un estado socialista federal e as seis repúblicas integrantes dispoñían dun alto grado de autoxestión. Despois da súa morte, en 1980, medraron as tensións entre os distintos territorios. Croacia declarou a súa independencia en 1991, recoñecida de inmediato por Alemaña e outros países europeos. O presidente Milošević -que soñaba coa “Serbia Grande” e facía incendiarias exaltacións do nacionalismo serbio-, non recoñeceu dita independencia e comezou unha guerra na que se cometeron todo tipo de atrocidades e deixou o territorio balcánico convertido nun caos. En 2001 o Tribunal Penal Internacional solicitou a detención de Milošević por crimes contra da Humanidade e xenocidio. Non puido ser xulgado: “casualmente” apareceu morto no centro de detención de La Haya.

Despois de tanto sufrimento a xente do pobo decátase de que todos perderon, mesmo aqueles que se presentían gañadores. En Croacia, onde tanto desexaban a independencia, tentan recuperar o nivel perdido, sobre todo a base do turismo. Tatjana, unha moza luminosa e optimista que nos acompañou durante o percorrido, expresaba a súa nostalxia: “Nos tempos de Tito meus pais dispoñían de sanidade e educación gratuítas, podían viaxar ao exterior nas vacacións, tiñan casa propia e déronlle estudos aos seus fillos. Agora a xente nova só temos incertezas”. Pero, á beira de tanta desgracia, algúns negocios medran sen límite. A cadea de supermercados Lidl ten unha elevada presencia neste territorio. E para eludir unha pequena franxa de mar –pertencente a Bosnia- que separa o norte do sur de Croacia unha empresa alemana está a construir unha ponte kilométrica sobre o mar e vai destragar unha península de grande valor ecolóxico para facer unha autovía que una as dúas partes do país. Todo para evitar unha fronteira que nunca debeu existir. Como sempre, as guerras son provocadas polo afán de lucro duns poucos. As diferenzas étnicas, relixiosas e culturais –que se procuran agrandar- non son máis que a escusa para que a xente do pobo se mate entre sí.

Ignacio Ramonet xa ten advertido que en todo o mundo a globalización pretende rematar o estado do benestar. As empresas multinacionais e os axentes económicos que moven os fíos do "mercado" (que non é máis que o capitalismo salvaxe) prefiren como campo das súas actuacións estados pequenos, debilitados e necesitados de axuda. Por esta axuda externa sempre se paga unha enorme peaxe. É o que Naomi Klein denomina "o capitalismo do desastre": os tiburóns financeiros sempre obteñen grandes beneficios nas etapas de reconstrucción.

A fraude da homeopatía

2011-08-31T23:49:00.004+02:00

En Galicia Confidencial

1. A definición

Hai anos a xente do rural buscaba con frecuencia a axuda do compoñedor ou do curandeiro. Esta práctica, instalada durante moito tempo na nosa cultura popular, está a ser desplazada por outras ofertas terapéuticas. No contorno occidental estase a producir unha presenza cada vez maior do pensamento máxico e esotérico. As chamadas “medicinas alternativas” non son máis que a maneira que adopta este tipo de pensamento, alleo á ciencia, no terreo da saúde e a doenza. Moitas veces o doente que non atopa a resposta desexada no sistema sanitario busca solucións neste tipo de ofertas.

Estas prácticas pseudocientíficas son, a miudo, practicadas por profesionais formados nas Facultades de Medicina. Resulta escandaloso, pero sucede: entre os universitarios o coñecemento do método científico é máis ben escaso. Xa afirmaron Skrabanek e McCormick no seu día que “un dos principais fracasos da educación médica actual radica en que, se ben nos primeiros anos de estudios faise fincapé na adquisición de coñecementos de base científica, son poucos os estudiantes que aprenden a empregar o método científico”. Cómo é posible que neste momento histórico persistan as pseudociencias? –interpela Javier Peteiro no seu libro El autoritarismo científico-: “O máxico ten impregnado a natureza humana desde sempre. Non imos cambiar fácilmente unha historia de millóns de anos. Ese é o gran perigo das pseudociencias: o atractivo da irracionalidade”.

Unha das “medicinas paralelas” que ten máis predicamento, que está moi introducida en varios países europeos (Francia, Alemania, Italia) e que move un mercado multimillonario é a homeopatía. Foi concebida a finais do século XVIII polo médico alemán Samuel Hahnemann, como unha forma de mellorar o espíritu vital do corpo, e a súa premisa fundamental é que “o semellante cúrase co semellante”. Este galeno saxón elaborou unha doutrina baseada no concepto da similitude, partindo de xeralizacións e mínimas probas experimentais. De maneira sintética diremos que a homeopatía basase en dous principios:

1. A lei da similitude: os produtos que producen nun organismo san uns síntomas determinados, son capaces de curar eses mesmos síntomas nun individuo enfermo.

2. A lei dos infinitesimais: os efectos homeopáticos dunha substancia mantéñense e mesmo medran a medida que se van reducindo as doses ata cantidades mínimas despois de numerosas dilucións. De tal xeito, canto máis diluido estea un principio, maior será o seu efecto terapéutico.

2. A controversia

Imaxe de Erik Johansson

Estas pretendidas leis homeopáticas nunca foron demostradas e son totalmente incoherentes co pensamento científico actual. A posición dominante na literatura científica é que a homeopatía non ten sido capaz de demostrar por medios obxectivos unha efectividade específica, maior que a do efecto placebo (efecto benéfico obtido por unha terapia e que non se xustifica pola propia acción do principio activo). Neste senso compre lembrar que o efecto placebo está sempre presente en toda relación terapéutica. O placebo máis potente ven ser o propio médico quen, co seu apoio afectuoso, pode potenciar en grande medida a acción dos fármacos. O grande problema é que, coa medicina moderna baseada na tecnoloxía e o uso de aparellos, a relación médico-paciente resulta, moitas veces, deficiente polo que os doentes sinten a tentación de buscar unha atención máis humana noutro tipo de alternativas.

Máis cómpre divulgar que a homeopatía non pode ser a resposta: Ningun dos numerosos ensaios realizados, cando ainda se consideraba a homeopatía digna dun xuizo xusto, logrou demostrar as reivindicacións dos homeópatas. No ano 1988 a prestixiosa revista Nature publicou un artigo do profesor Benveniste que parecía demostrar a eficacia destas terapias preparadas por sucesivas dilucións. Ainda que non se mencionaba no artigo, ese estudio fora patrocinado pola industria homeopática francesa. Despois de varias repeticións dos experimentos de dito profesor, levadas a cabo por unha comisión de observadores, non foi posible confirmar os resultados iniciais. O editor de Nature tivo que publicar unha rectificación con este título: “A desilusión da alta dilución”.

O doutor Peteiro, xa citado, é contundente: “a homeopatía carece de base científica, os homeópatas defenden dogmáticamente os seus postulados e o efecto terapéutico dos principios activos a concentracións tan baixas que poden dar lugar a disolucións nas que a probabilidade de atopar só unha molécula do principio activo sexa despreciable”. “Pero a homeopatía move un mercado millonario e tamén os videntes seguen a gañarse a vida botando as cartas”.

3. A actualidade

A mediados deste mes de agosto La Voz de Galicia publicou unha amplia reportaxe sobre a homeopatía co aval do Colexio de Médicos de A Coruña. Un médico, exercendo de portavoz e propagandista desta práctica, afirmaba rotundo: “ A homeopatía estimula a forza de curación interna do noso organismo”. Non se escatimaban loubanzas no artigo: “Unha opción terapéutica eficaz sen efectos secundarios nin contraindicacions”.

Os Colexios Médicos existen, básicamente, para velar pola boa práctica profesional con arreglo aos principios éticos e baseándose nos coñecementos científicos de que se dispoña en cada momento histórico. Facer propaganda de prácticas acientíficas, fora da regulación oficial e sen o aval das Facultades de Medicina é unha actuación contraria aos fíns que debe perseguir dita institución.

O doutor Javier Peteiro remiteulle unha carta ao Presidente do Colexio de Médicos de A Coruña nos seguintes termos: “Ler, a estas alturas, unha defensa da homeopatía é, cando menos, patético. (...) Non podía faltar nesta pintoresca entrevista a utilización sen fundamento do termo ´cuántico`. Así, como algo moderno. Faltan outros: ´enerxías, ´chakras`.. (…) Decir que a homeopatía está sendo probada na India en cancerosos pode inducir a pacientes actuais a buscar miragres donde non os hai. Respalda iso o Colexio? Un enfermo incauto ou desesperado pode recurrir ao máxico. (...) O que non é asumible, por irracional, é que o Colexio de Médicos avale prácticas que, mesmo sendo inocuas (tal como é o auga), poden danar ao doente ao apartalo de posibilidades terapéuticas realistas ou inducindo o consumo de placebos ben caros. (…) Por eso reclamo, señor presidente, que desautorices o antes posible a homeopatía como práctica pseudocientífica no mesmo medio no que se ten producido tan lamentable entrevista”.

Non houbo resposta. Nin a haberá. O presidente do Colexio de Médicos de A Coruña, Luciano Vidán, home de Romay desde hai décadas, está máis atento a procurar que a institución que preside avale e apoie as políticas de destrucción da sanidade pública que está a desenvolver a Consellería de Sanidade. A vixiancia da boa práctica médica queda nun segundo plano.

Aquí queda, pois, esta denuncia, por se alguen quere escoitar. Como dixo Anthony Garrett: “A grande escala, a historia amosa que a poboación, sen sentido da crítica e mal informada, é terreo abonado para todo tipo de prácticas e crenzas intolerables. Nunha sociedade tan aberta e susceptible como a nosa, a verdade precisa de toda a axuda que lle poidamos proporcionar”.

A documentación deste artigo foi recollida básicamente destas fontes:

-Cadernos de Atención Primaria. (Cad Aten Primaria 1997;4:83-93)

- Skrabanek, McCormick. Sofismas e desatinos en medicina. Ed Doyma. Barcelona, 1992.

-Peteiro Cartelle. El autoritarismo científico. Miguel Gomez ediciones. Málaga, 2010.

Imaxe de Erik Johansson

A dictadura do cientifismo

2011-08-27T16:13:00.001+02:00

Imaxe de Erik Johansson

Juli Zeh é unha escritora alemana que pasou hai pouco por España para promocionar unha novela, El método, donde dibuxa un futuro no que unha dictadura paternalista ven substituir a relixión pola ciencia. Esa visión dun futuro desacougante, derivado unha imprudente utilización dos coñecementos científicos, ten sido descrita na literatura (Julio Verne, Aldous Huxley, George Orwell), e de xeito reiterado no cinema (El planeta de los simios, Blade Runner, Matrix, etc). En todas estas descripcións, feitas desde a ficción, hai unha visión apocalíptica do futuro. Queremos pensar que son froito só da imaxinación deses creadores. Un grupo de científicos está, nestes días, reunido na illa de San Simón precisamente con ese obxectivo: tentar predecir que nos agarda no porvír.

Pero hai xa uns meses que foi publicado un excelente libro, El autoritarismo cientifico, escrito polo doutor Javier Peteiro, xefe da sección de Bioquímica no Hospital de A Coruña. Neste ensaio plantexa, con absoluto rigor e numerosa documentación, unha serie de cuestións relacionados coa ciencia, que nos afectan na vida cotiá e que poden condicionar o próximo futuro: a pervivencia e os perigos das pseudociencias, o uso inadecuado dos coñecementos científicos, as interferencias do mercado e dos intereses económicos no desenvolvemento dos proxectos, a afirmación da ciencia como único modo de coñecer a realidade e de atopar respostas; en definitiva, a Ciencia como substitutivo da relixión.

Coñezo ao autor desde hai máis dunha década. Coincidimos, daquela, como directivos no colexio de médicos de A Coruña. Sen falsa modestia, penso que levamos a cabo un bo labor naquel tempo. Alí souben do seu rigor, da súa grande formación e do seu alto sentido do compromiso. Pero non coñecía outra faciana que agora descubro con ledicia: a súa habilidade para a escrita. Porque este libro está moi ben escrito. Utiliza unha prosa limpia e clara que procura facer comprensibles temas que son, as máis das veces, de certa complexidade. Afirma o prologuista, Manuel Fernández, que o libro é obra dun home sabio. Eu engadiría que se trata dun home sabio que, ademáis, escribe moi ben.

Eso fai que o libro sexa asequible non só para profesionais da ciencia e da medicina senon para todo aquel que queira facer unha lectura demorada e reflexiva (lonxe da que se fai actualmente en internet), para construir un criterio propio sobre a actividade científica e as súas consecuencias. O autor reflexiona sobre a perversa utilización dos transxénicos, os riscos da manipulación xenética, o fraude nas publicacións científicas, as dubidosas maniobras da industria farmacéutica, ou sobre a pretensión de omnipotencia da medicina actual que tenta garantir a felicidade, perpetuar a vida e mesmo burlar a morte (Skrabanek e McCormick xa tiñan abordado o tema en Sofismas y desatinos en medicina).

Máis o autor advirte, sobre todo, dos perigos do cientifismo, que se constitúe como unha ideoloxía totalitaria, que todo o explica e da que todo depende. Ven concluir de xeito contundente: “a perversión da visión científica do mundo pode, facendo dela a única posibilidade de acceso ao real, chegar a amosar a Ciencia como único referente, facilitando un autoritarismo científico disperso e universal que, en unión do mercado, da lugar a un monstruo quimérico cunha grande capacidade de xerar inxustiza, alienación e morte”. Tamén asevera que “o mito científico atopa fácil acollida nun mundo fascinado polos avances tecnolóxicos que fan as nosas vidas cada día máis fáciles e á vez máis alienadas”. A xente cre que a ciencia pode dar resposta a todo; agarda impaciente avances e terapias que eviten a enfermidade, d dor e a morte. Mesmo algúns científicos chegan a crerse onmnipotentes, e tentan xogar a ser deuses. (É aínda máis: na política e na economía adóptanse decisións –con maior ou menor grado de arbitrariedade- tentando que aparezan abaladas por razóns científicas).

Estas veñen ser as advertencias deste home de ciencia que, con todo, non é pesimista: “A esperanza de vida, polo menos no primeiro mundo, aumentou considerablemente durante o século XX e nesto tiveron un papel esencial os descubrementos científicos traducidos en mellores diagnósticos, tratamentos e hixiene. É innegable que a aplicación do coñecemento científico mellorou a vida de moitas persoas”. E así deberá seguir sendo no futuro. Pero compre coñecer os riscos para tentar evitalos.

Este libro foi presentado en Barcelona hai uns meses, con enorme éxito. Tivo unha excelente acollida entre a comunidade científica e intelectual. Pola contra, a súa repercusión local foi máis ben escasa. É tempo xa de facer un recoñecemento público ao doutor Javier Peteiro, que ven de facer unha reflexión crítica de enorme interese sobre o papel da ciencia na sociedade actual cunha obra de divulgación de alto valor científico e literario.

O futuro de Galicia e o parasitismo

2011-08-16T23:06:00.002+02:00

En Galicia Hoxe

Galicia precisa dun nacionalismo moderno, instalado na realidade e coa aspiración de gobernar nas institucións deste país. Nun tempo recente, baixo o liderato de Beiras e de Quintana, o BNG, que agrupa nestes momentos a todo o nacionalismo, acadou altas cotas de poder, chegando a cogobernar Galicia de 2005 a 2009 donde fixo, globalmente, unha meritoria xestión; o mesmo sucede nos concellos donde goberna ou ten amplas parcelas de actuación: leva a cabo un traballo eficaz e rigoroso centrado na busca do benestar dos cidadáns. Quere esto decir que nesa organización hai xente formada, capaz e comprometida para construir un país mellor para os nosos sucesores.

Sin embargo, nos últimos comicios electorais a presenza do BNG nas institucións vai menguando de xeito alarmante. Perdeu o goberno de Galicia, numerosas alcaldías e concelleiros, e un grande número de votantes (só 260.000, moi lonxe dos 400.000 votos acadados nas eleccións autonómicas de 1997, cunha porcentaxe do 25% do electorado). Esta tendencia decrecente fai temer que esta forza política avance con rapidez cara o desastre e que pode converterse nun proxecto irrelevante e residual, sen capacidade algunha para influir nas decisións que afectan ao presente e futuro deste país.

Hai, polo tanto, un evidente paradoxo. Mentras o traballo realizado nas institucións resulta benéfico e está ben valorado pola cidadanía, nas confrontacións electorais hai un crecente abandono do apoio popular. Esta situación preocupa a moita xente, que desexa un nacionalismo forte e capaz que traballe pola mellora da nosa vida cotiá. Tamén preocupa aos militantes e dirixentes da formación que teñen amosado a súa frustración e desconcerto. Unha veintena de alcaldes veñen de publicar un manifesto no que reclaman “un punto de inflexión que permita a resintonía coa sociedade para avanzar no camiño de liderar o País”. Solicitan un debate interno que permita actualizar o discurso e deixar de estar instalados “nun pasado mitolóxico e nun futuro idealizado, tan lonxano que nin siquera se albisca”. Trátase dunha actuación oportuna e valente, absolutamente necesaria para provocar o imprescindible cambio de rumbo.

Máis cómpre sinalar que os riscos do BNG non están no corpo social nin na deslealdade dos electores. O perigo desta fronte está no seu interior e na súa estrutura interna. O BNG, herdeiro da ANPG, está integrado por diversas organizacións de maior ou menor volume e por militantes independentes. No eixo ideolóxico dereita-esquerda caben diversas sensibilidades, sendo o elemento aglutinador o nacionalismo. A convivencia interna das distintas correntes xera as inevitables tensións de todo grupo que precisa chegar a acordos. Pero no BNG existe un grupo organizado, a UPG, o máis poderoso e influinte, que non ten vocación de acordo senon de dominio. Trátase dun partido marxista, independentista e antieuropeísta, que se adxudica o rol do liderato e dirección do BNG.

Sen restar importancia ao papel protagonista que a UPG tivo na historia recente, hoxe a súa concepción da organización –fronte popular liderada por un partido dirixente-, as súas proclamas (“Galiza colonizada e asoballada”, “Estatuto nunca máis, bases constitucionais”) e o seu discurso –antiautonomismo, antiespañolismo, antieuropeismo-, pertencen ao pasado e non son útiles para construir o futuro de Galicia. Máis, con todo, a UPG domina a organización e utiliza todo tipo de estratexias para ter o control da estrutura interna en tódolos niveis.

No reino animal as relacións entre o seres vivos son de moitos xeitos pero, a efectos pedagóxicos, podemos reducilas a dous tipos: simbióticas ou parasitarias. As relacións simbióticas producen efectos benéficos para ambas partes mentras que nas relacións parasitarias un elemento sae beneficiado con perxuizo do outro. O mesmo pasa nas relacións humanas e nos grupos sociais. As relacións simbióticas cómpre fomentalas e alimentalas mentras que os parásitos deben ser combatidos. Doutro xeito o parásito debilita o organismo no que vive e faino traballar para os seus propios fins. Co devir do tempo a relación da UPG co BNG chegou a ser destas características, e está a producir un anorme dano á organización e ao país. Non vai ser doado reformular as relacións internas: a vocación de dominio está incrustada nos propios xenes da UPG. As demais organizacións e militantes integradas no BNG terán que elaborar unha estratexia conxunta para procurar acordos e relacións de igualdade.

De non ser así o BNG non terá porvir. Nesta altura do século XXI o que Galicia precisa é unha organización moderna, que coñeza e comprenda o país, que busque xestionar o espazo público en beneficio dos cidadáns, que procure relacións de irmandade co resto dos pobos ibéricos e que vexa Europa como o escenario natural donde desenvolverse e progresar. De ser capaces de reconducir a actual situación, o BNG poderá ter un papel de liderato na construcción do futuro, que hoxe a sociedade non lle concede.

Naceu Antía

2011-08-04T18:50:00.001+02:00

Na primeira xornada deste mes de agosto, pasados uns días da data prevista, naceu Antía, a nosa neta. Agardou pola entrada da lúa nova para asomarse ao mundo. Chegou chorando, con enerxía, como corresponde ao momento. Viña con fame e desde o primeiro instante reclama e busca o peito con voracidade. A nai está exhausta pero feliz. Ambolos dous pais arrastran o cansazo destas últimas noites sen durmir. Os avós, cando nos xuntemos todos, celebraremos o acontecemento con viño do Ribeiro, de colleita propia.

É unha nena desexada e vai estar rodeada de moito afecto, alimento principal para medrar con saúde. Vai ter ao seu dispor unha casa con gatos para comezar a exploración da vida. Vai xogar á beira dunha horta con froita, e poderá aprender a amar a natureza. Imos procurar que a súa infancia sexa un tempo de ledicia que lle sirva para ser unha muller alegre, xenerosa e forte como a súa nai.

Neste tempo incerto non se poden xerar inalcanzables expectativas de futuro, pero tampouco se debe, nunca, renunciar ao esencial. Antía vai ter o preciso, e algo máis, para que se vaia facendo maior pouco a pouco, disfrutando cada etapa deste percorrido, sen coñecer nunca a envexa nin o rencor. Haberá que procurar que a dor e a frustración cheguen o máis tarde posible, que teña forza e apoios sempre para superar a adversidade e facerse máis resistente ante as inclemencias da vida.

Será do noso agrado que sinta apego por esta terra e as súas xentes, que non renuncie nunca á nosa fala (a dos seus pais, avós e bisavós) e que estea sempre orgullosa da súa estirpe. Cando ves a vida desde unha certa perspectiva decátaste de que hai feitos relevantes nunha biografía, que marcan un punto e aparte, como éste que nos ven de suceder. Tentaremos axudar para que a nena medre feliz, e que aprenda a situarse sempre no bando da luz e contra das tebras.

Polo que a mín respecta, e se os pais non se opoñen, penso ensinarlle a xogar ao fútbol. Vai ser unha crack. Xa vos enteraredes.

O principio activo

2011-07-26T22:49:00.003+02:00

En Galicia Hoxe

1. Os conceptos.

O principio activo é o que importa dun fármaco. É o que garante a eficacia terapéutica. Nas farmacias pode haber diferentes marcas comerciais, e na composición dos medicamentos poden variar os excipientes (sustancias que se usan para darlle consistencia ás medicinas) pero nunca o principio activo. O sistema público debe garantir que os pacientes reciban o principio activo axeitado para o tratamento da súa doenza, á marxe do nome que o fármaco teña no envase.

O medicamento xenérico é aquel que ten o mesmo principio activo que o de marca, ten estudos de bioequivalencia co fármaco orixinal e, polo tanto, ten a mesma actividade terapéutica e ofrece a mesma seguridade no seu uso. Só se pode fabricar un fármaco xenérico cando vence a patente do medicamento de marca. O laboratorio que descobre un novo principio activo ten un período de dez anos para comercializalo sen que se poidan facer copias do mesmo. Pasado ese tempo poderán fabricarse os xenéricos, xeralmente máis baratos, que pasan os mesmos controles que o medicamento orixinal para garantir a súa calidade e seguridade. É obvio que os responsables da sanidade pública deben procurar o uso xeralizado destes fármacos pois obteñen os mesmos resultados con menor gasto.

2. A proposta ministerial.

Na última reunión do Consello Interterritorial (que reúne os responsables de sanidade das 17 autonomías) a ministra propuxo xeralizar a todo o Estado a prescripción por principio activo, recomendada desde hai tempo pola OMS e utilizada xa en algúns países europeos (Francia, Reino Unido). En Andalucía hai unha década que implantaron este modelo e o SAS estima que ten aforrado uns 1.000 millóns de euros. Esta medida, moi beneficiosa para a sostibilidade do sistema sanitario, atopa unha forte oposición na industria farmacéutica que ve reducidos os seus ingresos. Deberán baixar o gasto en ´marketing`, pois arredor do 30 % do prezo de venda ao público das medicinas é provocado polas actividades de promoción. A investigación en novos fármacos non debería verse afectada por esta medida. Agora o Ministerio de Sanidade terá que elaborar e aprobar un Real Decreto para implantar a prescripción por principio activo en todas as comunidades autónomas.

3. A polémica.

A conselleira de sanidade de Galicia non acepta a proposta ministerial, que procura obxectivos que ela dí defender. Esta medida, que conta co apoio da maioría das comunidades e xa se aplica en moitas delas con resultados positivos, persigue reducir o gasto farmacéutico e garantir a sostibilidade do sistema público. Máis Pilar Farjas defende o seu ´catálogo` (recurrido desde o ministerio por posible invasión de competencias). Resulta sorprendente esta posición tan radical: Galicia ven ser a única comunidade do PP que critica a receita por principio activo. Tamén é incongruente este furor soberanista -con vulneración do espazo competencial- mentras outros compañeiros de partido (Aguirre, Valcárcel) desprezan o estado autonómico e ameazan coa devolución de competencias ao goberno central. Porque, se cadra, o único que importa é o ruído e a propaganda. Se procurase o beneficio dos cidadáns e a fortaleza do sistema sanitario público debería amosar unha maior predisposición ao acordo. Máis, neste momento preelectoral, iso non interesa. As propostas políticas non se elaboran para beneficiar aos galegos: a mirada está posta en Madrid.

Catálogo: o que importa é a propaganda

2011-07-15T21:27:00.002+02:00

http://galiciaconfidencial.com/nova/8230.html

Vaia por diante unha afirmación rotunda: emprego moito os medicamentos xenéricos na consulta e defendo a diario diante dos pacientes a eficacia e seguridade dos mesmos. Nos anos noventa eu escribía artigos e falaba en público a favor destes fármacos, pero Feijóo (alto cargo na Consellería de Romay) non facía nada por promover o seu uso. Galicia foi sempre a comunidade con menor consumo de xenéricos. Mentras noutras autonomías impulsaban proxectos nese sentido, aquí os sucesivos conselleiros do PP non fixeron nada. Foi o goberno de progreso o que informatizou as consultas, implantou a historia clínica informatica (Ianus) e a receita electrónica, elementos clave para racionalizar o uso dos medicamentos (ferramentas xa utilizadas con éxito noutras comunidades, que non precisaron vulnerar a legalidade nin retar ao goberno central para procurar os seus obxectivos).

Despois de anos de desatención o PP local, agora gobernante, dibuxa un escenario catastrofista, anuncia que o gasto en farmacia pon en risco a sostibilidade do sistema sanitario e saca da manga un Catálogo Priorizado de Productos Farmacéuticos. Aplicouno desde primeiros de ano, sen escoitar as advertencias do Ministerio sobre a invasión de competencias. Esquecen que os gobernantes tamén teñen que respectar as leis e as regras do xogo democrático. Non se cuestiona o obxectivo desta medida, pero sí o procedemento. Impoñer este catálogo restritivo de xeito unilateral só se entende como un xogo desleal de política partidaria que pretende, sobre todo, xenerar problemas co goberno central e procurar o rédito electoral.

De non presentar recurso de inconstitucionalidade o Ministerio estaría admitindo unha norma que xera desequilibrios entre as distintas comunidades (tampouco é bo que existan 17 catálogos diferentes, como sucede co caos do calendario vacinal infantil). Ao recurrir, o Ministerio defende a legalidade vixente, pero é acusado de cómplice da industria farmacéutica. En calquera caso, nesta xogada de xadrez, o PP vese gañador, e tenta aparecer como defensor da racionalidade contra dos “intereses escuros” do goberno de Madrid. Esa é, polo menos, a versión que divulgan os propios interesados coa colaboración entusiasta de La Voz de Galicia, que ten adicado a este tema varias portadas.

Nestes días pasados o citado xornal celebraba o levantamento da suspensión cautelar que o Tribunal Constitucional (TC) dictara sobre a aplicación do catálogo, e valoraba esta decisión como un triunfo definitivo da Consellería. Máis a victoria non é tal: cesa a suspensión cautelar da norma pero o recurso sigue o seu trámite e pode que, no seu día, o TC decrete a inconstitucionalidade da mesma. En resumo:

-A Consellería impón desde xaneiro un catálogo restritivo (non priorizado) que exclúe da financiación pública, só en Galicia, determinadas marcas de medicamentos.

-O Ministerio entende que se invaden competencias estatais e recurre ante o TC.

-Este tribunal acepta o recurso e establece a suspensión cautelar do catálogo.

-Esta suspensión cautelar non foi acatada: o aplicativo informático nunca foi desactivado. A Consellería non respectou a decisión do TC.

-Este tribunal, diante da reclamación da Consellería, anula a suspensión cautelar, pero non o recurso, que sigue adiante.

-Ademáis deste, a Consellería terá que enfrontarse a outros tres recursos presentados ante o TSXG contra do catálogo.

Toda esta cerimonia da confusión está deseñada básicamente como un elemento de propaganda. Trátase dun xogo frívolo e irresponsable iniciado polos actuais gobernantes de Galicia e que persigue o deterioro do goberno central. Ese é o obxectivo oculto de todo este monumental enredo. O aforro en fármacos é, neste caso, un obxectivo secundario. En todo caso sempre debería ser perseguido sen vulnerar as leis nin provocar conflictos entre as distintas administracións do Estado.

O “Sunshine Award” 2011

2011-07-11T19:48:00.015+02:00

Hai xa uns días que recibín unha misiva do amigo Antonio Reigosa, principal responsable da magnífica web Galicia Encantada, na que me notificaba a concesión dun premio internacional para o “Pavillón de repouso”, xunto con outros lugares da rede. De maneira telegráfica decía o seu correo: "Estimado Pablo, a túa leira na internet ven de ser distinguida co Sunshine Award. Noraboa!" Fiquei sorprendido e admirado de que esta humilde páxina tivese acadado méritos para tan alta distinción. Quixen recabar máis información e reclameina por escrito.

"Estimado Antonio: Agradezo moito a distinción con este premio inmerecido. Pero eu son novato neste territorio dixital e preciso algunhas instruccións. Que teño que facer agora? Debo conceder eu outras doce distincións? Existe algun criterio ou só teño que indicar a miña predileccion? Faime chegar as túas indicacións, se é posible. Unha aperta e moitas grazas. PD: Tamén estaría ben saber cal é a dotacion económica destes premios...!"

Deseguida me remiteu as instruccións solicitadas. "Amigo Pablo: Comezando polo máis importante, a dotación económica, estando en crise, vai ser asunto de resgate europeo. O demais é un agasallo, unha brincadeira, que fai circular listaxes de blogs e webs que consideramos interesantes para que os que nos len a cada un de nós, saiban doutros que nós lemos. Unha forma de promoción que ten efectos multiplicadores se o facemos en cadea. Por tanto, obrigas voluntarias e poucas. Dar conta da concesión do premio na propia web ou blog, escoller unha ducia de enderezos web da nosa estima, poñer o seu nome e comunicarlles aos seus propietarios que lles concedemos esa distinción. Agardar a que a acepten; mágoa que non se lle poida tomar un viño ou unha caña para celebralo…"

Vou tentar, polo tanto, cumplir a miña parte do compromiso. Agradezo de novo a Galicia Encantada esta distinción e paso a sinalar os doce lugares da Rede aos que o “Pavillón de repouso” concede os seus Sunshine Awards, o que será comunicado puntualmente aos interesados:

Galicia Hoxe: unha morte anunciada

2011-07-01T16:22:00.004+02:00

http://galiciaconfidencial.com/nova/8150.html

Acaba de desaparecer Galicia Hoxe (GH) o único diario en galego que se publicaba neste país. Desde 2003 editáronse perto de 3000 números ata que a crise e “o radical recorte das axudas institucionais converten en inviable este proxecto”. Esta nova, temida desde hai algún tempo, produce un grande desconcerto e unha profunda dor.

Doen, en primeiro lugar, os traballadores que viñan desenvolvendo un labor noble e necesario para o país e que agora quedan na rúa. Comparto a pena que hoxe sinte Caetano Díaz, o seu director -un bo amigo desde tempos remotos, cando os dous éramos novos, felices e indocumentados-, que adicou algúns dos mellores anos da súa traxectoria profesional a este proxecto que agora fenece. Tamén participo do seu anoxo cando sinala ao actual presidente da Xunta como principal responsable do deceso: “Coa chegada a Monte Pío do ´señor das tesoiras` no GH comezamos a escribir a crónica dunha morte anunciada”.

Sinto mágoa porque desaparece un medio de comunicación aberto e plural, un punto de encontro que acollía como casa común a xente moi diversa, con discursos mesmo contrapostos que convivían nestas páxinas en discrepante harmonía. Tiven a fortuna de colaborar tanto en O Correo Galego como en GH e sempre dispuxen de absoluta liberdade para expresar as miñas ideas sen ningunha restricción.

Produce desesperanza ver como a sociedade galega deixa esmorecer ata a súa desaparición o único xornal editado na lingua propia, sen que se produza unha reacción colectiva que permita garantir a súa pervivencia. Esta perda ten un profundo significado simbólico. E non é a primeira publicación escrita en galego que desaparece; antes pecharon Vieiros, A Nosa Terra, A Peneira… Estas ausencias representan un serio revés para a pluralidade informativa, para a saúde democrática e para o futuro do galego.

Causa estupor observar a actuación dos actuais gobernantes, que amosan unha belixerancia activa contra do idioma e dos medios de comunicación que o utilizan. Algo estamos a facer mal neste país para que ocupe o poder un grupo marcadamente antigalego, instalado no autoodio e no desprezo ao que nos é máis propio. Na vez de situar a defensa e promoción da lingua como unha prioridade social, de entender que o idioma é un dos principais patrimonios dun pobo e da Humanidade, -que debe ser protexido e potenciado desde os poderes públicos-, están a facer todo o contrario: na vida política, no contorno educativo, no mundo editorial e nos medios de comunicación están a desenvolver medidas restritivas que condenan á nosa cultura á morte por asfixia. O señor Núñez Feijóo poderá quedar na Historia como o presidente que actuou deliberadamente desde o poder para aniquilar a cultura e o idioma propio deste país.

Na defensa dos servizos públicos

2011-06-22T22:58:00.003+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/na-defensa-dos-servizos-publicos/idEdicion-2011-06-27/idNoticia-682436/

Hai uns días (17-06-11) “La Voz de Galicia” ocupaba a portada e as primeiras páxinas coa nova da transformación de Novacaixa Galicia (NCG) en banco. Os mandatarios do novo organismo aparecían sorrintes na foto. Un día histórico, unha serena esperanza, o que Galicia precisa (Feijoo): todo eran parabéns e felicitacións. O novo líder da institución aceptou o reto para prestar un servizo a Galicia. O mesmo xornal adicaba as seguintes páxinas a temas menos relevantes. Avisaba de que a Xunta obrigará aos mestres a dar catro horas máis de clase á semana, de que vai controlar o gasto do teléfono dos empregados públicos e tamén vai reducir o número de liberados sindicais. Días despois (22-06-11) a portada trae novas advertencias; a Xunta vai reforzar o control das baixas laborais: da por suposto que son fraudulentas.

Comecei a lectura do xornal pola primeira páxina e sorprendeume a coherencia do relato. Leído así, nese orde, resulta que os responsables das entidades financeiras están a sacrificarse en beneficio do país mentres que os docentes, funcionarios e sindicalistas son os principais responsables das desgracias colectivas: traballan poucas horas, faltan ao traballo sen motivo, non fan máis que falar por teléfono e están excesivamente liberados. A Xunta de Feijoo ten detectado o problema e sabe como afrontalo: aos banqueiros dalle vía libre pero aos traballadores públicos hai que atalos en curto. Segundo este relato os principais responsables da especulación inmobiliaria e da crise financeira aparecen retratados como heroes mentras que o dedo acusador sinala aos funcionarios como culpables de todo. Este diario hai tempo que perdeu a compostura. Xa non está ao servizo da noticia senón da propaganda oficial. Triste destino para unha cabeceira que chegou a ser unha referencia no país.

Con esta intoxicación informativa non se pretende só ofender aos funcionarios: búscase desprestixiar os servizos públicos. Nada é casual: hai unha estratexia ultraliberal que procura degradar o público e xerar espazos de negocio para os mesmos de sempre. Pero debemos mirar ao Norte. Hai que lembrar que España ten unha porcentaxe de 9,5% de empregados públicos, mentras que a UE ten un 16%. Compre saber que canto máis desenvolvido está o estado do benestar, cantos máis dereitos ten a poboación dun país (Suecia, Dinamarca,..), hai máis empregados públicos. O emprego público non é un lastre senón unha garantía para o estado do benestar. Pero a Xunta de Feijoo non acredita nos servizos públicos. A sanidade e a educación públicas están en risco: están a ser atacadas por quen ten a obriga de defendelas e potencialas.

Razóns de primeira división

2011-06-16T20:51:00.002+02:00

Xa teño falado algunha vez da miña afección polo fútbol. Levo máis de cincuenta anos tentando aprender e aínda non abandonei o empeño. Deixando a un lado as miñas carencias como xogador, que son dabondo, hai xa un tempo que estou entregado a un novo reto: dende hai máis de dez anos –tiña cinco o meu fillo Daniel- colaboro cos salesianos do Colexio Calvo Sotelo; exerzo de adestrador dos equipos de fútbol base no barrio de Labañou. Nesta tempada que ven de rematar conseguimos o ascenso dos infantís á primeira división autonómica. ¡Sinto a mesma ledicia que Guardiola cando gañou a Champions!

Emprego boa parte do meu tempo de lecer neste labor e, despois de darlle unhas cantas voltas, coido que hai varias razóns para que non desista. En primeiro lugar está a miña afección por esta práctica, que me ten reportado momentos de disfrute colectivo e a posibilidade de compartir esta paixón con moitos compañeiros.

Tamén considero que este deporte, como outras actividades de grupo, ten un grande potencial educativo; os rapaces poden aprender o valor do esforzo e da humildade, do espíritu solidario, do traballo en equipo, do apoio aos compañeiros, do respecto aos contrarios. Poden aprender a gañar e a perder con elegancia, sabendo tolerar a euforia e a frustración, que niso vai consistir a vida que lles agarda.

Hai unha terceira razón para que leve tanto tempo adicado a esta tarefa. Chámase Severino Pérez. Este home de máis de setenta anos conserva o entusiasmo e a alegría de vivir intactos. A súa actitude ante a vida resulta exemplar (a docencia, o deporte e o teatro son as súas paixóns). Él foi o principal impulsor deste proxecto deportivo, que se iniciou con vinte rapaces e agora acolle máis de douscentos. O seu impulso xeneroso, o constante traballo cotiá, o compromiso infatigable (chova ou queime o sol nunca faltou a un partido) son elementos dabondo para contribuir nesta empresa que ten, con toda certeza, unha influencia moi positiva nos rapaces do meu barrio. Desde esta humilde páxina eu reclamo a berros: ¡un monolito, unha praza, unha rúa principal adicada a este home de ben!

Hai outra razón importante para persistir no empeño. Formouse un grupo darredor deste proxecto, de altísima cualificación profesional, integrado por excelentes persoas. É un pracer compartir tarefas con Tojo, Lamas, César, Pedro, Gilberto, Cousido, Abraham,... ¡Quén lle dera este equipo técnico ao Real Madrid! Non andarían queixándose tanto dos árbitros…Tamén é valioso saber que os pais non agardan de nós a excelencia deportiva e que prestan atención a outro tipo de detalles: entenden que é máis importante formar persoas que conseguir figuras do balompé.

Finalmente debo decir que tiven a grande fortuna de dirixir nesta tempada que remata a un grupo de rapaces excepcional, con grandes cualidades deportivas e humanas. O éxito é froito do seu compromiso co grupo, do esforzo constante nos adestramentos e nos campos de xogo, da unidade do equipo na procura dun obxectivo común. Para todos eles a miña felicitación e o meu afecto. Aquí están na foto, nun dos últimos partidos xogados no campo de Meicende, perto das chemineas de refinería. Non están todos (faltan: Rubén, Aitor, David, Neira, Mario e Marcos).


De pé: Pablo, Adrián, Andrés, Diego, Fernando, Sergio, Oscar, Jove, Naveira, Severino. Agachados: M.Anxo, Martín, Miguel, Rubén II, Iván, Nacho.

As alarmas sanitarias

2011-06-12T22:41:00.012+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/as-alarmas-sanitarias/idEdicion-2011-06-13/idNoticia-678282/

No mundo occidental a existencia é confortable, polo momento, e temos unha esperanza de vida ao nacer como nunca houbo na historia da humanidade (81,5 anos en España). Pero a xente, en vez de atoparse segura e feliz, síntese ameazada por perigos reais ou imaxinarios procedentes da propia natureza ou da actividade de home. O sociólogo alemán Ulrich Beck acuñou o termo “sociedade do risco” para describir esta situación tan contradictoria. Segundo o seu criterio o destino das persoas atópase, na sociedade actual, baixo o signo do medo. O perigo pode xurdir en calquera momento: vivimos en estado de alerta permanente.

No ámbito sanitario prodúcense periódicamente situacións de alarma que provocan o pánico xeral. Reproducen sempre o mesmo esquema: existe un risco potencial para a saúde, un organismo internacional declara o estado de alerta, os medios de comunicación fan un seguemento exhaustivo da noticia e esaxeran o perigo, un sector produtivo (agrícola, gandeiro..) é perxudicado pola alarma, pode aparecer unha terapia para atallar a doenza (que xenera enormes ingresos á industria farmacéutica) e, finalmente, a historia amosa que o risco era menor do anunciado. Vexamos algúns exemplos.

-As vacas tolas: en novembro de 2000 apareceu en Galicia o primeiro caso de “vacas tolas”, que ata o momento só afectara ao Reino Unido. A encafalopatía esponxiforme bovina (EEB) é unha doenza causada por prións que afecta ao gando. É un problema de sanidade animal que, daquela, xerou o pánico ante o anuncio de que esta grave afección neurolóxica afectaría masivamente ás persoas. Unha desastrosa xestión realizada pola Xunta de Fraga levou ao sacrificio de miles de animais, enterramentos clandestinos e perdas millonarias para os gandeiros. A ministra de Sanidade, Celia Villalobos, tamén acadou notoriedade pola súa incompetencia para abordar o problema. O tempo amosou que a ameaza para a saúde humana era moi inferior ao anunciado.

-A gripe aviaria: o virus é identificado en Corea en decembro de 2003. A partir dese momento millóns de aves son sacrificadas en Asia mentras algunhas persoas, en contacto cos animais de granxa, son afectadas por esta variante. A FAO advirte que “só existe unha pequena marxe de oportunidade” para conter a doenza. O temor de que o virus poida ser transmitido de persoa a persoa xera o pánico global. Laboratorios Roche fai un gran negocio: o antivírico Tamiflu (patente mercada á empresa Gilea, propiedade de Donald Rumsfeld) é presentado como a resposta á pandemia. A empresa é propietaria tamén do 90% da producción de anís estrelado, de onde se extrae o fármaco. O sector avícola sofre enormes perdas e a gripe aviaria non foi tan letal como se prognosticaba. O Tamiflu mercado polos gobernos é destruido tempo despois.

-A gripe A: o virus H1N1 (denominado virus da gripe porcina nos seus inicios), detectado en marzo de 2009 en México, era moi contaxioso pero benigno: pronto se soubo. Máis a OMS declarou en xuño a máxima alerta de pandemia. As prediccións falaban de miles de mortos e millóns de pacentes ingresados. De novo Roche fixo negocio co Tamiflu (que non foi utilizado) e os gobernos mercaron millóns de vacinas (a GSK e Sanofi) que non chegaron a aplicarse. Os centros sanitarios elaboraron complexos plans e gastáronse cantidades inxentes de xeito innecesario. A OMS cae no descrédito, despois de coñecerse turbos conflictos de interese nos seus asesores.

-E. coli: A orixe do brote de “E. coli” pode estar nunha plantación de soia en Alemaña, máis nun principio sinalaron, de forma precipitada e irresponsable, aos cogombros de Almería: a cepa responsable nunca foi detectada nese producto. A alarma producida sobre a seguridade alimentaria tardará en arranxarse. De momento, o dano ocasionado ao sector é enorme e provocou un conflicto, ainda sen resolver, no seu da Unión Europea: os productores reclaman cuantiosas indemnizacións. Despois de 35 mortos e máis de 4000 afectados, o brote empeza a remitir. En algúns hospitais empregouse, de xeito experimental, un medicamento, o eculizumab, considerado o fármaco máis caro do mundo...

O capitalismo do desastre

2011-06-04T22:41:00.007+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/capitalismo-do-desastre/idEdicion-2011-06-06/idNoticia-676237/

C. Rice, Secretaria de Estado EEUU

O tsunami de 2004 destrozou as costas do sur de Asia, provocou perto de 300.000 mortos e deixou un rastro de dor e miseria. Pero Condoleeza Rice non amosou piedade polas víctimas e declarou que este desastre natural foi “unha maravillosa oportunidade” que lle aportou a EEUU grandes dividendos. A costa non se está a reconstruir como era (pobos de pescadores que vivían do mar con redes feitas a man). Centos de miles de persoas foron forzadas a vivir no interior, en barracas, mentras a explendida costa é ocupada por empresas estranxeiras que restauran praias e levantan hoteis e aeroportos privados para uso e disfrute dos privilexiados. Naomi Klein denunciou estes feitos e no seu libro “A doutrina do shock” describe como, aproveitando a situación de conmoción, caos e desamparo –e seguindo as doutrinas de Milton Friedman-, moitos gobernos aproveitan as crises económicas, os desastres naturais, as guerras e as "epidemias" para recortar dereitos, potenciar o libre mercado e favorecer grandes negocios.

Naomi Klein

Cando non se produce un desastre natural os ultraliberais tentan provocar situacións de alarma social que lles permitan adoptar medidas impopulares sen que a poboación se rebele. O PP domina esta estratexia: leva tempo alimentando o temor para que a xente asuma as perdas con absoluta resignación. Este é o seu modo de actuar.

-Ante a crise económica, en lugar de favorecer os acordos parlamentarios precisos e xenerar un clima de confianza no futuro, o seu portavoz económico (Montoro) afirma que estamos no borde do precipicio, e Aznar encárgase de explicar polo mundo que España será incapaz de saír da crise. Ése é o seu modo de entender o patriotismo. O seu plantexamento é: canto peor, mellor (para el e os seus). Ante o abismo: un empuxón.

"¡Que rico esstá el pepino!.."

-O brote de “E. Coli” en Alemaña provocou unha situación de conflicto ao atribuir inicialmente a orixe do contaxio a España. O goberno actuou con serenidade e contundencia mentras o PP relacionaba a “crise do pepino” coa “debilidade” do goberno. Máis cando éste convocou unha reunión do Consello Interterritorial de Sanidade para abordar, entre outros, este problema, os conselleiros populares fixeron un plante e non asistiron. Pero Rajoy xa fixera unha foto comendo cogombro: ese é o seu nivel de compromiso.

-Agora o PP vai acceder ao poder en varias comunidades. Antes de ocupar os despachos xa está a sementar a alarma. Afirman que Castela-A Mancha está en quebra e que non hai diñeiro para pagar as nóminas dos funcionarios. É unha afirmación gratuita: non é posible que coñezan eses datos. Pero forma parte da propaganda: despois virán os recortes e tentarán que creamos que non había máis remedio. Rajoy xa nos avisou: “Teremos o estado de benestar que poidamos”. Observar estas estratexias mendaces e tramposas fai que nos indignemos. Pero, como dixo Stéphane Hessel “a indignación debe ir seguida de compromiso”.

A cidade desolada

2011-05-30T20:50:00.001+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/cidade-desolada/idEdicion-2011-05-30/idNoticia-673887/

Hai días que un desexaría borrar do calendario. Ben quixera non ter presenciado o sucedido na penúltima fin de semana do mes de maio. O sábado pola noite o Dépor descendeu a segunda división despois de 20 anos. O domingo pola mañá as rúas estaban ocupadas polo desencanto. Pero era día de eleccións e cumprimos coa nosa obriga. O luns foi outro martirio: houbo que incorporarse á vida semanal sabendo que, despois de tres décadas, o PP ocupaba a alcaldía en María Pita.

Lendoiro fixo unha aposta de máximo risco coa que acadou os mellores resultados na historia do Deportivo; chegou a cimas que posiblemente nunca se alcanzarán. O Superdépor fixo soar moitas veces en Riazor a música da Champions (“música celestial”, decía Manolo Castelo). Pero agora o club deberá afrontar un tempo difícil, cunha enorme débeda que pon en risco o seu futuro. A entidade está agora mesmo ao borde do precipicio. E non se trata só dun fracaso deportivo: a cidade sofre un grave revés económico e social.

Na política prodúcese un cambio radical. A pesar de que o goberno bipartito fixo unha boa xestión é desprazado polo PP, que practicou unha oposición tramposa e ruín. Losada foi un alcalde pouco carismático pero estivo acompañado por concelleiros competentes, tanto no PsdeG (Longueira, Taboadela) como no BNG (Tello, López Rico): fixeron un excelente traballo que non foi recompensado polas urnas. Ben ao contrario, o castigo do electorado é incuestionable: 20.000 votos perdidos entre as dúas formacións. Agora Losada renuncia á acta de concelleiro mentres outros, tan responsables coma el do fracaso electoral (Moreda), pretenden permanecer ao mando desta nave á deriva. É xa hora de retirar os que foron actores principais durante tantos anos e facilitar a necesaria renovación de persoas e discursos. Tamén no BNG hai voces críticas (mardoorzán) que reclaman facer algo distinto e innovar.

A cidade queda baixo o mando de Carlos Negreira, quen aparcou na Coruña cumprindo unha estratexia deseñada polo PP para ocupar o poder público en todas as instancias. Non é un descoñecido: tivo responsabilidades nas consellerías de Economía e Sanidade, en Correos (cando foi privatizada), e foi presidente de Portos de Galicia (sendo investigado pola súa presunta relación coa trama Gürtel). É do sector máis conservador do PP, próximo a Romay; cualificou a Millán Astray como un "coruñés de pro, de toda la vida", e amosa un continuo desprezo polo galego. A súa política será copia da desenvolvida por Feijóo na Xunta. Afirmará que o bipartito deixou o concello sen diñeiro e procederá a facer recortes. Perderán os servizos sociais e os barrios, pero creará espazos de negocio para que empresarios e grupos afíns poidan vivir dos orzamentos públicos. Estaremos atentos…

Campións!!

2011-05-28T14:06:00.000+02:00

Comecei de neno, con pelotas de trapo e papel feitas por nós mesmos, tentando caneos darredor dos carballos no campo da festa de Ceilán. A miña carreira deportiva tivo continuidade no Negreira, onde compartin vestiario con Fernando Vázquez quen, andando o tempo, chegaría a ser un prestixioso adestrador. Aos dezaseis xogaba xa cos maiores, ainda que máis ben quentaba o banquiño. Lembro os pés magoados por aquelas botas destrozadas. Recordo o peso enorme daquel balón, enchoupado pola choiva: pegáballe con todas as miñas forzas e só lograba desplazalo uns poucos metros. Había, por suposto, defensas rudos naquela Liga da Costa dos anos setenta, que te avisaban con cortesía: “Rapaz, como tentes pasar por aquí pártoche as pernas”. Eu procuraba cambiar de banda. Aos dezaoito xa era unha “vella gloria”: deixei o equipo cando marchei estudiar Medicina. Daquela a viaxe de Negreira a Santiago, que hoxe se fai en quince minutos, era unha eternidade.

Pero nunca deixei o fútbol. Alí donde me levou a vida sempre busquei un grupo para compartir a afección. Desde que estou en Coruña practico, sobre todo, o fútbol-sala. Cos meus amigos do “Sobre Rodas” chegamos a gañar, no 2002, a Copa do Concello de Cambre. Pero os anos pasan e a media de idade do equipo chegou a ser bastante elevada. O responsable do pavillón, amigo noso, canso de nos ver perder partido tras partido díxonos un día: “E logo non será mellor que vaiades buscando un torneo de veteranos, para xogar con outros do voso tempo. Eu dígoo polo voso ben”...

Así pois, levo xogando ao fútbol toda a vida, pero poucas veces estiven nun equipo gañador. Este ano comecei a xogar a fútbol-7 nos campos de Acea da Ma, en Culleredo. Pois ben, quero compartir convosco a miña ledicia e o meu asombro. Veño de facer doblete, cos compañeiros do equipo Materno-Infantil: gañamos liga e copa no Torneo de Fútbol-7 da Área Sanitaria de A Coruña, na que participaron dez equipos de gran solvencia dos distintos centros públicos e privados da cidade. “O Materno consigue un doblete histórico”, titulou Alberto López a súa magnífica crónica. Aquí tendes a foto dos campións (juapos, juapos..), nesta imaxe para a posteridade. Quen me ía decir a mín que conseguiría os maiores logros deportivos nesta idade provecta. Pois que tome nota José Luis Oltra: de precisar reforzos, estamos dispostos a negociar.

"Solsticio"

2011-05-23T17:33:00.002+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/solsticio/idEdicion-2011-05-23/idNoticia-671688/

O ruído: Nestes días pasados houbo moito ruído nas rúas da miña cidade. A actualidade deportiva e política xeran moito balbordo. Cando isto se publique xa estarán aclaradas algunhas incertezas. Pero neste sábado de reflexión, envoltos pola neboa deitada sobre o mar, aínda non sabemos se haberá salvación para o Dépor, non coñecemos quen gobernará os próximos anos nas vilas e cidades de Galicia, e non albiscamos se as acampadas da indignación van ser mobilizacións con data de caducidade ou se farán xermolar algún movemento para a rexeneración da vida pública. Porque para construír o futuro é preciso algo máis que un cabreo colectivo. Hai que elaborar un discurso que explique a realidade, ben complexa, e terá que haber un traballo continuado no tempo para conseguir melloras sociais.

A música: Para fuxir deste alboroto nas rúas estiven algunha tarde dedicado á lectura e a escoitar Solsticio, o último traballo de Luar na Lubre. Representa o disco número doce dunha carreira profesional de 25 anos. Comezaron como grupo instrumental, na liña de Gwendal e The Chieftains. Un encontro fortuíto con Mike Oldfield, a quen acompañaron nunha xira no 1999, deunos a coñecer no mundo, chegando a ser o grupo folk galego de maior proxección internacional. Resulta admirable a súa continuidade, nun espazo musical tan pouco desenvolvido como o galego ("Somos moi teimudos", dixo Bieito Romero). Despois de cinco lustros, seguen a elaborar unha música de raíz popular que converten, con maestría e paciencia artesanal, en arte de primeiro nivel.

Luar na Lubre é un dos mellores grupos musicais da Península. As verbas que mellor definen a súa traxectoria son honestidade e perseverancia. Amosan en todo momento un grande respecto ás súas raíces, elaboran os temas coa minuciosidade do ourive e son excelentes instrumentistas. De todos eles só coñezo a Pedro Valero. Tratei moito a seu pai, un comunista dos de antes: austero, elegante, fumador empedernido e conversador infatigable. Pedro hai vinte anos peiteaba unha longa cabeleira, andaba con chupas de coiro e cintos claveteados. Esta indumentaria heavy non lograba agochar o que é: un home bondadoso e un magnífico guitarrista. Neste último traballo Luar na Lubre mestura pezas tradicionais con música medieval e composicións propias creando un conxunto amable e harmonioso. Escoitando estes temas entendes que, por enriba de certas mesquindades da vida pública, existe a armonía e a beleza. Chegas a crer que outro mundo, mellor, é posible..

A saúde como negocio (II)

2011-05-16T17:32:00.002+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/novo-hospital-vigo/idEdicion-2011-05-16/idNoticia-669372/

O novo hospital de Vigo. Construír os novos hospitais polo sistema PFI (Iniciativas de Financiamento Privado) é máis caro e deteriora a calidade asistencial. Así o demostran as experiencias do Reino Unido, Madrid e Valencia. Pero Núñez Feijoo parou o proxecto do goberno de progreso, que tiña iniciado o procedemento para a construción dun grande hospital en Vigo, referencia para toda a área Sur, con financiamento e xestión públicos e a un custo moi inferior. Dous anos despois, o novo proxecto, de financiamento e xestión privada, foi adxudicado a unha UTE (unión temporal de empresas) constituída por Acciona, Puentes y Calzadas, Altair, Concessia e Ocasa (Obras, Caminos y Asfaltos).

O Sergas queda comprometido a pagarlles ás empresas adxudicatarias preto de 72 millóns de euros ao ano durante vinte anos. Ademais estas obterán beneficios pola xestión dos aparcadoiros e outras explotacións comerciais, que o actual goberno lle cedeu tamén á dita UTE. Así aparece reflectido nun excelente informe elaborado pola AGDSP (Asociación Galega para a Defensa da Sanidade Pública), que conclúe: "O cambio de proxecto incrementa o custo en máis de 1.000 millóns de euros". Unha parte importante dos orzamentos sanitarios pasará, deste xeito, a mans privadas, sen que os cidadáns obteñan beneficio ningún. Pola contra, é previsible un empeoramento da asistencia e da situación laboral dos traballadores.

A selección da adxudicación realizouna a consultora privada PriceWaterhouseCoopers (PwC), compañía que parece estar inmersa, segundo a AGDSP, "en todo tipo de procesos por delitos fiscais e por actuar con neglixencia en estafas e falsificación de contas de empresas nas que actuaba a dita consultora". Ademais, por se fora pouco, en PwC traballa a filla da xerente do Sergas. Con todos estes precedentes non é posible que PwC poida actuar como garante da legalidade e da ausencia de conflitos de interese.

Os propietarios e xestores do novo hospital son un grupo de empresarios e banqueiros con múltiples intereses en xogo e "as empresas construtoras seleccionadas parecen ter intereses cruzados co Partido Popular e están acusadas de prácticas concursais prohibidas". Así pois, non importa poñer en risco a sanidade galega, nin despilfarrar o diñeiro público (coa crise como escusa para usar este sistema) nin deixar hipotecado o sistema sanitario; nin siquera tentan gardar as aparencias. Este goberno semella que só procura favorecer os negocios de grupos afíns. Poñen, de novo, o público ao servizo do privado.

Ver o informe da AGDSP en:

http://misaludnoesunnegocio.net/media/blogs/multimedia/propietarios_hospital_vigo.pdf

A saúde como negocio

2011-05-11T20:29:00.004+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/saude-negocio/idEdicion-2011-05-09/idNoticia-667057/

O sistema sanitario é un elemento clave do estado do benestar. En España, ademais, os servizos sanitarios son moi eficientes: a porcentaxe do PIB dedicada á saúde é das máis baixas da contorna mentras que os indicadores sanitarios son dos mellores do mundo. Sitúase tamén como un sector importante da economía, xerador de emprego e de tecnoloxía. Pero hai unha estratexia global, impulsada por potentes grupos empresariais, que tenta desviar cara ó sector privado aquelas parcelas da sanidade que teñen capacidade de producir ganancias. Hai unha intensa presión para abrir a porta e que a banca e as construtoras poidan facer negocio co diñeiro público.

Os gobernantes teñen a obriga de protexer o sistema público. Pero en Madrid e Valencia, onde goberna o PP desde hai anos, hai unha crecente tendencia á introdución dos intereses privados na sanidade. Os espazos de negocio estanse a xerar, de maneira principal, na construción dos novos hospitais a través dun sistema de concesión (PFI: Iniciativas de Financiamento Privado). A empresa concesionaria constrúe o hospital que despois xestiona durante 20 anos, e a administración deberá pagar un canon polo alugueiro das instalacións e polos servizos de mantemento.

Sally Ruane

Trátase dun negocio seguro: unha vez construído o hospital, a compañía privada ten garantido un fluxo de ingresos procedentes do sector público durante dúas décadas. Este sistema comezou a utilizarse no Reino Unido, en tempos de John Major. A economista Sally Ruane asegura que a PFI resulta máis cara que os modelos convencionais e, ademais, distorsiona as prioridades de planificación xa que subordina as necesidades sanitarias aos intereses do capital privado. Afirma rotunda: "Este modelo está deixando nas arcas públicas inglesas deudas millonarias. Está calculado que a construcción de cada hospital pola vía PFI custa tres veces máis que polo modelo tradicional. Os hospitais saen máis caros, as condicións de traballo empeoraron terriblemente, reducíronse os postos de traballo, hai menos servizos para a poboación...Coa privatización, baixa a calidade asistencial”.

Marciano Sánchez Bayle

Hai uns días estivo na Coruña o pediatra madrileño Marciano Sánchez Bayle, un home admirable que leva anos traballando pola sanidade pública. Os novos hospitais de Madrid están xestionados polo sistema de PFI. As súas conclusións tamén son contundentes: os centros sanitarios construídos deste xeito son máis caros, reducen camas e servizos e empeoran a calidade do emprego. Neste negocio só gañan as empresas adxudicatarias; o sector público, os traballadores e os usuarios saen perdedores. Entende Marciano que "a xestión pública da sanidade garante que a atención sexa un dereito, pois a presenza do mercado e dos intereses privados fomenta que pase a considerarse mercancía". Pero hai quen busca precisamente iso: poñer o negocio por diante do dereito á saúde das persoas.

A experiencia indica que este sistema produce incremento do gasto e deterioro da calidade asistencial. Pero, ademáis, a administración pública fica como refén das empresas adxudicatarias. Se non consiguen o beneficio agardado, as arcas públicas serán de novo saqueadas. Así acontece agora en Madrid. As empresas que xestionan os sete novos hospitais, que Esperanza Aguirre inaugurou na lexislatura, reclámanlle 80 millóns de euros máis e o incremento do canon anual en outros 9,2 millóns. Advirten que, do contrario, producirase un “colapso” non funcionamento dos hospitais. A chantaxe é clara. Pretenden, outravolta, desviar diñeiro público para garantir o beneficio privado.

Recuperou o sorriso

2011-05-09T18:00:00.002+02:00

O día 11 de marzo Yuko Sugimoto, de 28 anos, deixou ao seu fillo Raito na escola infantil de Ishinomaki, como todos os días, e continuou a súa viaxe en coche para ir traballar nunha vila próxima. Logo sucedeu o que todos sabemos: o tremor da terra e o inmenso tsunami deixaron a Xapón convertido nunha enorme extensión de escombros. E alí estaba ela, envolta nunha manta, paralizada polo medo no medio da destrucción, coa mirada perdida, agardando o miragre de atopar ao seu fillo con vida. O seu rostro é a imaxe da dor irreparable e da desesperación completa.

A devastación bloqueaba as estradas, toneladas de lixo acumulábanse por todas partes, non había maneira de chegar ata o lugar donde se atopaba a escola, e as noticias eran contradictorias. Ninguen sabía con certeza se os nenos estaban a salvo ou se foran arrastrados pola forza das augas. Pasaron cinco días eternos, dolorosos e lentos, ata que soubo que o seu neno estaba a salvo e puido reunirse con el. Os mestres conseguiran subir a todos os rapaces ao tellado da escola.

A imaxe desta muller, co terror e a pena debuxados no rostro, apareceu en numerosas portadas de prensa en todo o mundo. Reflexa o calvario que pasou a xente de Xapón no medio do caos. Georgina Higueras relata esta historia en El País Semanal. Na foto do reencontro vese como a nai recuperou o sorriso: a vida volve a ter sentido.

Xulio L. Valcárcel, poeta extraordinario

2011-05-02T17:49:00.004+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/xulio-l-valcarcel-poeta-extraordinario/idEdicion-2011-05-02/idNoticia-664480/

Galicia é terra de grandes escritores e, sobre todo, de excelentes poetas. Entre estes destaca de xeito especial, ao meu ver, Xulio L. Valcárcel. Este home cordial posúe, ademais, o don da palabra exacta, a que serve para nomear o esencial, o que importa realmente nesta vida: o amor, a morte, as ausencias, a infancia perdida, a vida que pasa. Os títulos dos seus libros reflicten os seus centros de interese: Véspera do día, Memoria de agosto, Casa última, A melancolía dos corpos...

Xulio non se adorna, non rebusca no dicionario verbas ampulosas nin elabora metáforas escuras; pola contra, deixa os seus versos limpos de toda retórica innecesaria, plenos de emoción auténtica e transparentes como as augas do río. Luciano Rodríguez escribiu sobre a poesía de Xulio e destacou "a música das palabras que nos falan en voz baixa, máis que callan no ser, deixando unha marca indeleble". Ramiro Fonte deixou escrito que "os versos que necesitamos revelan parcelas de vida ou non revelan nada". Desa clase son os poemas de Xulio Valcárcel.

Coñecín ao poeta hai uns anos por mediación de Fernán Vello. Aceptou escribir o prólogo dun libro meu de relatos e acompañoume na presentación pública do mesmo. Comparto plenamente a afirmación de Darío X. Cabana: "Xulio é unha boísima persoa, un home cariñoso e tenro que suscita en nós un desexo irrefreable de sérmolo tamén".

Teño certa proximidade persoal con este autor pois na miña biografía hai alguns paralelismos coa súa vida: os dous procedemos do rural, estudamos en Santiago, vivimos no mesmo barrio na cidade da Coruña, sentimos paixón pola literatura e unha grande afección polo fútbol (el foi moitos anos tertuliano deportivo en Radio Coruña). Aquí acaban as semellanzas: Xulio é un poeta enorme, de proxección planetaria, que está xa na historia da literatura galega como figura principal. É, ademais, un home sinxelo, que nunca esqueceu as súas orixes e non renunciou ás conviccións importantes da vida.

Entre os seus libros sinto predilección por Casa última. Desta obra escribiu Dario X. Cabana: "Non é realmente un libro senón un mundo perdido, un río de innumerables sensacións que cunha saudade turbadora nos pon o corazón en carne viva". Nestes poemas recorda a casa onde naceu e aprendeu a vivir. Recorda olores, sons e ausencias. Fala dun mundo antigo que o axudou a ser o home que agora é: unha boa persoa e un poeta extraordinario..

Xulio L. Valcárcel escribeu (en Memoria de agosto) un dos poemas de amor máis intensos e emotivos das nosas letras:

Se envellecemos xuntos

Brezos (Óleo, 2004) Albeos

(…) Máis, se envellecemos xuntos,

se desandamos o vieiro da vida

paso a paso,

mirarei nos teus ollos

o esvarar do tempo

inorde como un barco.

Se envellecemos xuntos

e desfago a madeixa dos meus días

ao teu lado

fareime confidente

do teu camiño sen pegadas

do teu canto e do teu ánimo. (...)

No seu libro Casa última recorda os olores da infancia:

(..) A chuvia, que sempre ole a pasado,

o alcanfor dos armarios,

o olor viciado das alcobas,

e o olor a limpo do limón.

O recendo do aceite e das cebolas

e o recendo a fume dos chourizos.

O olor a tabaco e a colonia,

o recendo a brandi das madeiras...

Moitos son os recendos que a memoria devolve.

Tamén hai certos sons que lle fan lembrar tempos pasados:

Escoito os ruídos,

o alarido do vento

aferrándose ás xanelas

na invernía,

a chuvia que pinga

en gotas gordas do tellado. (...).

Recorda a seu pai de neno, nunha fotografía:

Aquel neno vestido de mariño,

pantalóns polos xeonllos,

calcetíns brancos e zapatos negros,

mirábame fixamente, apretando

un libro contra o peito.

“É teu pai de primeira comuñón...”.

E recorda ao pai, vencido pola doenza:

Atardecer no río (Óleo, 2002) Albeos

Ver ao pai

dobrado sobre sí,

a cabeza contra o peito

reclinada.

Ver ao pai,

antes forte e alegre,

resistindo,

resignado.

Ver ao pai

tendendo pontes

de comunicación

e confluencia,

a súa loita,

a súa dignidade insobornable.

Ver ao pai,

adurmiñado, ido,

vencidas as defensas,

claudicando.

Ver ao pai

que foi novo e temido,

agora enfermo e vello.

Derrotado.

Neste mes de abril

2011-04-25T20:32:00.002+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/neste-mes-abril/idEdicion-2011-04-25/idNoticia-662382/

Semana Santa: Na miña infancia era tempo de recollemento, tristeza e contrición. A alegría e a música estaban prohibidas; todos tiñamos que sentirmos culpables pola crucifixión e morte de Cristo na cruz. Os tempos teñen cambiado moito e nestes días houbo, nas estradas españolas, máis de nove millóns de vehículos nos que a xente se desplazou na busca de lecer e diversión. Agora as expresións de devoción convertéronse nun espectáculo. O clima non acompañou e moitas procesións tiveron que ser canceladas. Nós viaxamos ás terras de Barcala e do Xallas, para ver os nosos maiores. Circulamos envoltos por unha densa néboa, que producía unha sensación de lenta irrealidade. Pola radio soubemos das diferentes posibilidades de lecer en Galicia: a festa da lamprea en Arbo, a do xabarín en Cerdedo, o día do augardente de Portomarín, a feira do encaixe en Camariñas, a celebración do San Telmo en Tui (con pregón do ex presidiario Mario Conde), e a Pascua de Padrón. Así, pois, se o tempo non permite as procesións de Viveiro ou de Ferrol, sempre hai alternativas. Será por paparotas...

Fútbol: Se estas propostas non abondan para encher o tempo de ocio sempre haberá un partido Barça-Madrid, dos moitos que van disputar nestes días. A final da Copa resolveuse cun gol maxestoso de Cristiano Ronaldo quen, suspendido no aire moito máis tempo do que permite a lei da gravidade, conseguiu rematar un centro de Di María desde a esquerda, cando xa levaban ás costas máis de cen minutos de partido. Foi un exemplo de fortaleza e decisión; pero quedan outros envites pendentes para ver se o arrogante Mourinho é capaz de frear o trenzado de ourivería que elabora o equipo de Guardiola ata convertelo en arte efémero.

Libros: Se o fútbol tampouco serve para acadar a plenitude teño outro consello para quen queira recibilo: collede un libro e poñédevos a ler. Neste tempo de zapping e liviandade a lectura repousada é, ademais dun pracer, unha necesidade. Esta vida de vertixe que nos impoñen precisa, de cando en vez, dun tempo para a reflexión.
Un libro, nestes casos, sempre é unha boa compañía. O 23 de abril é o día internacional do libro (conmemórase o falecemento de escritores como Cervantes e Shakespeare). En Catalunya, nesta data, agasallan cun libro e unha rosa. Sigamos o seu exemplo. Aquí van as miñas recomendacións: Riña de gatos de Eduardo Mendoza, e Cabalo de ouros de Víctor Freixanes..

Os recortes na sanidade

2011-04-19T11:01:00.001+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/recortes-na-sanidade/idEdicion-2011-04-18/idNoticia-660507/

Cando o PP ocupou o poder na Xunta, no ano 2009, realizou unha brusca paralización das melloras que se tiñan impulsado nos catro anos previos en materia sanitaria. Situaron como xerenta do Sergas unha persoa procedente da sanidade privada e fixeron un discurso monocorde baseado en só dous argumentos: a sostibilidade do sistema está en risco, cómpre reducir o gasto.

A crise económica foi a escusa para levar a cabo un profundo recorte na sanidade pública. Baixaron os orzamentos sanitarios por primeira vez na historia autonómica, anularon o Plan de Mellora de Atención Primaria, rebaixaron a actividade de tarde nos hospitais e reduciron á metade os investimentos en innovación tecnolóxica e renovación dos centros sanitarios. Ao mesmo tempo foron fabricando espazos de negocio privado a expensas do orzamento público, utilizando nesta ocasión o financiamento e xestión privada da construción dos hospitais. Os defensores da sanidade pública uniron as súas forzas en dezaseis plataformas (integradas todas en SOS Sanidade Pública -http://www.sos-sanidadepublica.org/-) que teñen impulsado manifestacións multitudinarias en diversas localidades.

Cando a dereita catalá, capitaneada por Artur Mas, recuperou o poder na Generalitat utilizou, no terreo sanitario, os mesmos argumentos e semellante estratexia. Nomearon conselleiro a Boi Ruíz, presidente da patronal hospitalaria e defensor da sanidade privada e do copago. As primeiras medidas non tardaron en chegar. Recortaron o gasto na sanidade pública en 1.000 millóns (un 10% respecto do 2010); os hospitais van perder entre 1.000 e 2.000 camas e un número indeterminado de quirófanos; máis de 5.000 traballadores poden perder o emprego, segundo os sindicatos. Nestes días pasados houbo protestas: milleiros de persoas saíron á rúa por entender que se está a poñer en risco o futuro da sanidade, a educación e os servizos sociais, os piares do estado do benestar.

Trinta entidades da sociedade civil asinaron un manifesto (¡Basta de recortes!) e preparan unha mobilización masiva para maio pois entenden que detrás destes recortes hai unha estratexia deseñada para dar maior entrada a actores privados no sistema público. A dereita sempre ten claro o obxectivo. O que lles preocupa non é garantir os servizos. O que de verdade importa é o negocio. Como decía El Roto nunha viñeta: "¡Baixarémosvos os salarios, quitarémosvos dereitos, levarémos a pasta e aínda nos votaredes!"..

Imputados

2011-04-11T17:18:00.006+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/imputados/idEdicion-2011-04-11/idNoticia-658208/

Crematorio: Rafael Chirbes é un escritor extraordinario que, no ano 2007, acadou o premio nacional da crítica coa súa novela Crematorio. Neste libro conta, por medio de varios monólogos encadeados, a vida de Rubén Bertomeu, un arquitecto que amasa unha fortuna na costa levantina co negocio da construción. Aquí está retratado o atlas da corrupción que impera nese territorio. Aparecen asesores de urbanismo corruptos, alcaldes e concelleiros sen escrúpulos, abogados sen conciencia, mafiosos que lavan diñeiro con investimentos en rañaceos. Hai festas ata o amencer, reunións en prostíbulos, negocios turbulentos, ameazas e matóns armados, cocaína e depravación. E manexando todo está o construtor, experto en tráfico de influencias, suborno e extorsión. Este especulador sen moral utiliza os demais para o seu propio beneficio; todos saben dos seus manexos delituosos pero miran para outro lado; moita xente vive arredor da corrupción sen valorar as consecuencias; todos comen sen importarlles "o porca que queda a cociña". O propio Chirbes, defensor do sentido ético do oficio de escribir, afirmou que este libro non é unha denuncia da corrupción urbanística senón que quere reflectir como é a nosa modernidade, "o que se supoñía que iamos traer despois do franquismo e que deu como froito esta planta velenosa que nos asfixia".
Corrupción: É un dos maiores inimigos da democracia. Cómpre manter os sistemas de alerta activados para evitar que se instale na vida pública. En Galicia ten unha presenza poderosa. Lembremos o caso máis recente: hai máis de vinte imputados na operación Orquestra, que afecta a diversos cargos públicos da Costa da Morte. Pero en Valencia semella que ten botado raíces ben profundas. Mariano Rajoy (que na última semana apareceu nos medios por unha foto do 2009 no barco Maropa, vinculado a un clan do narcotráfico galego) acaba de aprobar as candidaturas de Camps nas que figuran, en postos de saída, dez implicados en casos de corrupción. O perigo non está en que presuntos delincuentes se presenten ás eleccións: o drama é que hai xente disposta a votalos. A degradación está tan instalada na sociedade que se acepta como un mal inevitable. E mentres, o Partido Popular sementa dúbidas sobre as actuacións da xustiza, envilece a vida política e impide que se faga unha rexeneración democrática, como reclama IU, tan necesaria para garantir o futuro colectivo.

Eran os anos setenta

2011-04-08T17:28:00.003+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/eran-anos-setenta/idEdicion-2011-04-04/idNoticia-655714/

Naqueles anos setenta eramos un feixe de mozos que escoitabamos a Bob Dylan e a Paco Ibáñez, e liamos os autores do boom latinoamericano, os cadernos de Marta Harnecker e a edición clandestina do Sempre en Galiza. Viñamos dun tempo escuro, coñeciamos o medo ("calquera día aparece o teu fillo nunha gabia, e nunca se saberá quen lle pegou o tiro"), e alimentabamos o soño dun mundo mellor que o que viñamos de herdar. Daquela a política local facíase no Casino, e aínda se tiña memoria do falanxista que andara polos bares con orellas humanas colgadas dun arame. Lembremos que o ditador morreu en 1975, o Partido Comunista foi ilegal ata a semana santa do 77 e as primeiras eleccións da democracia non se celebraron ata o verán dese ano.
Na humidade das noites do val de Barcala había xuntanzas nas que se tentaba debuxar un camiño común. Desas inquedanzas naceron, non sen atrancos, a Asociación Cultural Afonso Eans, a asociación de veciños de Negreira e as primeiras organizacións agrarias da bisbarra; promoveuse un movemento de oposición contra da instalación dunha celulosa na beira do río Tambre e procurouse a democratización da cooperativa Feiraco, que tanta vida lle ten dado á comarca. O Colexio Rural trouxo á vila o alento de xente nova (Suso de Toro, Santi Carballido, Cristobo Ramírez...) que participaron con entusiasmo nestas tarefas. Eran tempos de ilusión, naquela nacente democracia, e de xenerosa participación nos movementos cidadáns. Aquela actividade compartida formounos como persoas e deixou forte pegada nas nosas vidas.
Hai uns días houbo unha xuntanza en Pontemaceira ( http://plazadocoton.blogspot.com/), na que participaron corenta persoas protagonistas daquela historia colectiva. Algúns xa nos deixaron para sempre, como o cura Bartolo e o poeta Ardeiro. Outros non puideron asistir, por motivos diversos; pero os alí presentes recordaron con nostalxia o tempo pasado e fixeron unha valoración positiva do camiño andado. Daquela efervescencia democrática xurdiron líderes labregos (Bello, Trillo, Cándido, Pepe Iglesias), dirixentes políticos (Manuel L. Tuñas -o mellor alcalde da historia de Negreira-, Aurora Platas, Antonio Campos, Joaquín Buergo...), escritores e artistas (Suso de Toro, Pepe Ardeiro, Cristobo Ramírez, Xosé Cobas...) e mesmo empresarios como Che Turnes. A vida levounos por diferentes camiños pero nunca esqueremos a nosa orixe e o compromiso asumido por todos naquel tempo iniciático.

A indignación

2011-03-29T11:38:00.006+02:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/indignacion/idEdicion-2011-03-28/idNoticia-653462/

Internet. Cambiou as nosas vidas. Mudou o xeito de traballar e transformou o tempo de ocio. A posibilidade de comunicarse con persoas de calquera parte do mundo provoca modificacións definitivas na vida cotiá e nas relacións interpersoais. Os nativos dixitais, aqueles que non coñeceron o mundo antes de internet, procesan a información moito máis rápido e poden realizar tarefas diferentes de xeito simultáneo. Todo está ao alcance da man. Todo é posible. Xa non imaxinan a vida sen estar conectados. As redes sociais (Facebook, Twitter) manteñen en permanente conexión millóns de persoas de todo o planeta. Ás veces para compartir banalidades. Moitos adolescentes malgastan o tempo ante a pantalla. Pero estas redes horizontais son utilizadas tamén para outros fins. As rebelións nos países árabes non serían posibles sen este apoio.

Geraçao à rasca. Estaba a mocidade tan distraída na realidade virtual que tardou en decatarse da presenza dunha crise profunda que vai condicionar o futuro de xeito radical. Os mesmos que a provocaron son os que agora propoñen os remedios que máis lles conveñen: redución do estado do benestar, adelgazamento do sector público, restrición dos dereitos laborais. Sempre pagan os mesmos. Para enfrontarse a isto catro mozos portugueses colgaron en Facebook o 5 de febreiro un manifesto en defensa dos desempregados, cincocentoseuristas e outros escravos disfrazados e subcontratados temporais. Cinco semanas despois miles de persoas (300.000 en Lisboa e 80.000 en Porto) xuntáronse nas dúas manifestacións máis importantes dos últimos tempos en Portugal. Creouse xa un movemento que agrupa miles de mozos que tentan buscar unha saída colectiva digna para o seu futuro. En Galicia tamén hai intentos de mobilizar á mocidade (http://www.seioque.com/).

Indignádevos. Stéphane Hessel ten 93 anos. Participou na Resistencia francesa contra o nazismo e foi máis tarde un alto cargo da ONU. Acaba de publicar en Francia un panfleto (Indignez-vous) dirixido á xuventude, co que tenta rescatala da apatía e a indiferenza. A brecha entre os máis pobres e os máis ricos nunca foi tan grande, afirma. Os bancos están preocupados polos seus dividendos e os altos salarios dos seus dirixentes, non polo interese xeral. Reclama unha insurrección pacífica contra os medios que "só propoñen como horizonte para a nosa mocidade o consumo masivo, o desprezo aos máis débiles e á cultura, a anmesia xeneralizada e a competición a ferro de todos contra todos". Haberá que escoitar a este home sabio.

A represión franquista

2011-03-22T18:46:00.005+01:00

http://www.galiciahoxe.com/opinion/gh/represion-franquista/idEdicion-2011-03-21/idNoticia-651142/

Hai uns días presentouse na Coruña o libro Médicos ourensáns represaliados na guerra civil e na postguerra, escrito por David Simón Lorda (médico psiquiatra nacido en Aragón máis formado en Ourense), que estivo acompañado polo editor e historiador Ricardo Gurriarán. Trátase da reedición -corrixida e ampliada- dun texto publicado en 2002 que espertara, xa daquela, un enorme interese. A represión na contorna sanitaria é un tema apenas estudado e aínda hai quen pensa que os profesionais da sanidade se puxeron maioritariamente á beira do bando golpista. Máis o certo é que, a día de hoxe, o autor ten datos de máis de 150 médicos galegos represaliados pola ditadura durante a guerra e a posguerra.

David Simón comezou esta investigación hai dúas décadas cando tentaba recuperar a memoria do seu avó materno, Alejandro Lorda, fusilado en Zaragoza, á idade de 37 anos, xunto con outras vinte e cinco persoas, nos inicios da guerra civil. Foi o momento de vencer a resistencia para falar do sucedido, de superar a interiorización do silencio dos vencidos, que só se atrevían a recordar os seus mortos e as feridas ainda abertas no ámbito privado e familiar. Vai ser certo, como dixo Suso de Toro, que a historia da guerra civil téñena que contar os netos, que están a recuperar o que lles foi ocultado, a sacar á luz os cadáveres da historia.

Recorda o autor que en Galicia, co apoio do goberno de progreso, produciuse o lanzamento e o apoio financeiro e institucional a diversas iniciativas e proxectos (entre outros: www.nomesevoces.net) que tentan recuperar a memoria daquel tempo escuro, daquela prolongada ignominia. Sinala a repercusión negativa que a represión tivo no desenvolvemento da ciencia médica e na organización da asistencia sanitaria. Coñecer a importancia dos profesionais represaliados danos a medida das consecuencias irreparables que a súa desaparición tivo para o desenvolvemento do país (Peña Rey). Mais a Xunta actual, en mans do Partido Popular, non concorda con estes formulamentos: xa ten retirado o 90% das subvencións para estas investigacións.

O libro de David Simón é un texto rigoroso e ben documentado, froito de moitas horas de traballo en arquivos públicos e privados e de decenas de conversas con testemuñas e familiares. Hai que destacar a importancia deste traballo, agora que as contornas políticas e mediáticas máis conservadores tentan frear as iniciativas de recuperación da memoria e de restauración da dignidade dos vencidos.

Xa nada será igual

2011-03-17T12:27:00.002+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/xa-nada-sera-igual/idEdicion-2011-03-14/idNoticia-648818/

Xapón é o país mellor preparado para afrontar un sismo. As estritas normas de seguridade na construcción vense complementadas por rigososas revisións periódicas. As vivendas están axeitadas, os barrios das cidades teñen zonas de evacuación, aprenden desde nenos as medidas de actuación ante os terremotos e realizan simulacros con regularidade. Nesta ocasión a terra tremou cunha intensidade desmesurada e provocou unha tremenda onda de destrución e morte. Hai un ano o terremoto de Haití deixou aquel país arrasado, con 200.000 vidas perdidas e un rastro de miseria e desolación do cal aínda non se recuperou. De non ser polas medidas de seguridade, a sacudida que padeceu Xapón podería deixar o país totalmente destruído.

O mundo occidental ten unha grande preocupación pola seguridade. O medo ás epidemias ou aos ataques do exterior obriga os países avanzados a facer enormes esforzos para minimizar os riscos. De cando en vez algún evento dramático activa as alarmas e alimenta o temor. A gripe A ou o ataque contra as Torres Xemelgas, por exemplo, contribuíron a crear un clima de terror que empuxou os gobernos a reforzar a protección.

Pero cando a natureza desata a súa forza decatámonos da nosa vulnerabilidade. As normas de prevención serven para reducir a magnitude do desastre, pero a furia dos elementos deixa sempre a súa pegada. O violento tremor e as numerosas réplicas provocaron os primeiros danos. O tsunami posterior levantou pontes, arrastrou edificios e vehículos, arrasou cultivos sementados e fendeu estradas cuha facilidade asombrosa. Todos quedamos sobrecollidos por esas imaxes. O balance final deste desastre aínda está por facer, pero xa sabemos que hai miles de mortos e desaparecidos, localidades destruídas polas augas e danos enormes en todo o país.

Xapón é un pobo ordenado e laborioso. Superarán o transo con dolor pero con absoluta determinación. Máis xa nada será igual. Agora teñen a evidencia de ser, a pesar das medidas de protección, totalmente vulnerables ante a natureza desatada. E continúa, ademais, a ameaza nuclear. O accidente da central de Fukushima é o máis grave desde a catástrofe de Chernóbil no 1986. Aínda é cedo para coñecer as consecuencias sobre o territorio e a vida humana. Pero si é tempo xa de reflexionar sobre o enorme risco que representan as centrais nucleares, mesmo se as medidas de seguridade son extremas.

Controversias en sanidade

2011-03-17T12:26:00.003+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/controversias-sanidade/idEdicion-2011-03-07/idNoticia-646515/

Catálogo: A Xunta desafiou o goberno central cun decreto. O Ministerio de Sanidade non tivo máis remedio que recorrer ante o Tribunal Constitucional para frear a aplicación dun catálogo restritivo que lles impedía aos médicos galegos receitar varios centenares de fármacos financiados no resto do Estado. Esta norma da Xunta superaba intencionadamente a capacidade lexislativa da autonomía. Agora está en suspensión cautelar. Non poden aducir ignorancia: coñecen ben os límites e, ademais, estaban advertidos polo Ministerio. O lexislador non pode burlar a lei. Porque máis que buscar o aforro en menciñas o que puxo en marcha Feijóo foi unha gran campaña publicitaria (orquestrada por certos medios de comunicación) para aparecer como o campión da sanidade pública e sinalar a ZP como cómplice da industria farmacéutica. Resultan patéticas certas proclamas soberanistas (Farjas) mentres o PP está a cuestionar o estado das autonomías.

Povisa: En novembro o Hospital Povisa, que atende preto de 150.000 persoas na área de Vigo, anunciou un ERE que afectaba a 800 traballadores. Esta medida foi neutralizada polo Sergas ao prorrogar o concerto e iniciar negociacións para outro novo. Nestes días pasados anunciou a suspensión do pagamento das nóminas aos traballadores. A ameaza non se cumpriu ao producirse unha nova achega económica por parte do Sergas. A chantaxe, a ameaza e a utilización dos traballadores como reféns forman parte dos métodos de negociación deste grupo. Máis o que resulta sorprendente é que a xerenta do Sergas, Rocío Mosquera, ten unha forte vinculación con esta empresa: foi moitos anos directora do Sanatorio da Esperanza de Santiago (pertencente ao grupo sanitario Nosa Terra, tamén propietario de Povisa). Resulta evidente o conflito de intereses. A súa capacidade negociadora, como máxima responsable do Sergas, está totalmente condicionada pola pertenza ao cadro directivo da empresa privada. Neste negocio a xerenta é xuíz e parte. Mesmo se pode pensar que as ameazas públicas non son máis que unha posta en escena. A pronta resolución dos conflitos e a claudicación do Sergas ante a chantaxe de Povisa contrasta coa actitude intransixente ante o Ministerio. En tempos recentes unha situación como esta tería provocado un grande escándalo parlamentario e mediático. Agora todo é silencio. E pregunto: que fai a oposición? Por que non se denuncia esta evidente irregularidade?

Xa pasaron trinta anos

2011-03-17T12:25:00.003+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/xa-pasaron-trinta-anos/idEdicion-2011-02-28/idNoticia-644366/

Hai trinta anos eu era un mozo que daba os primeiros pasos na miña carreira profesional como médico. Veño dunha estirpe rural e proletaria e non sabía o que me ía deparar o futuro. Daquela tiña participado na comarca de Barcala, como actor secundario, en diversos proxectos da nacente democracia: na creación dunha asociación cultural, na oposición á instalación dunha celulosa á beira do río Tambre e nas primeiras mobilizacións agrarias. Sobre estes temas publiquei algúns escritos na prensa daquel tempo. O meu amigo Manolo Tuñas lembraba hai pouco esa época no seu blog (plazadocoton.blogspot.com).

Son de carácter pacífico e conciliador. Procuro sempre comprender as razóns dos demais. Pero un día cheguei á casa dos pais e atopeinos moi preocupados. Recibiran un aviso de parte dunha persoa principal da vila: "Calquera día vaivos aparecer o fillo nunha gabia, e nunca se saberá quen lle pegou o tiro". Souben, definitivamente, onde estaba o meu sitio: xusto onde non estean os inimigos da liberdade, fronte ós violentos que utilizan a ameaza e a forza para dominar.

Lembro perfectamente o 23 de febreiro de 1981. Acompañei un amigo a Pontevedra por unha oferta de traballo e, de regreso a Santiago, soubemos da ocupación do Congreso por membros da Garda Civil e da saída dos tanques ás rúas de Valencia. Foi unha noite de temor, por nós mesmos e polo futuro do país. Agora hai voces que frivolizan interesadamente o asunto. "Pero se non pasou nada, todo foi moi teatral", din alguns. Non é certo: había unha trama civil e militar moi elaborada para atentar contra do proxecto democrático. Os feitos foron moi graves: un grupo de militares secuestra o Parlamento e o Goberno empregando as armas e ameazando de morte: "Se hai un apagón, disparen", dixo Tejero.

Non pasou nada pero, de prosperar o golpe, poderían ocorrer cousas moi graves que devolverían o país ás catacumbas do franquismo. Non é posible calcular, cando se produce un pronunciamento violento, as consecuencias que del se van derivar. De seguro que habería violencia, listas negras, mortes, desaparecidos, terror e persecución do contrario. Por fortuna, e pola actuación valerosa de certos actores principais, fracasou o intento de involución e puidemos seguir adiante, na procura dunha vida mellor para todos. No mes de agosto dese ano naceu meu fillo Paulo.

Pais da patria

2011-03-17T12:23:00.007+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/pais-da-patria/idEdicion-2011-02-21/idNoticia-642129/

Rato: despois de acadar certo prestixio como ministro de Aznar, Rodrigo Rato foi, de 2004 a 2007, director do FMI. Segundo recoñece agora o propio organismo, durante esa etapa non foi quen de anticipar a crise, nin de prever a súa magnitude. Non alertou do desastre que se aveciñaba. Pola contra, recomendou prácticas destrutivas: alentou a camiñar de fronte ao abismo. Agora o mundo económico navega na incerteza e millóns de familias pagan as consecuencias. Pero Rato é presidente de Caja Madrid e segue a gozar da consideración dos seus.

Aznar: nunha operación fraudulenta, Aznar e Rato entregaron as cinco grandes empresas públicas españolas (Telefónica, Endesa, Argentaria, Tabacalera e Repsol) a homes da súa confianza e despois puxéronas á venda en Bolsa. O xornalista Jesús Mota di que non debe entenderse o termo expropiación como unha metáfora: é real. Tampouco soubo pórlle freo á economía do ladrillo. Pola contra, axudou a inflar esa tremenda burbulla que agora ateaza a economía española. Mais este grande estadista, na vez de pedirlle desculpas á cidadanía, é capaz de escribir que "España puede salir de la crisis", e imparte doutrina desde a súa plataforma de ultradereita (Faes) mentres recibe elevadas remuneracións como asesor de diversas empresas multinacionais.

Villar Mir: foi ministro con Arias Navarro, nos estertores do franquismo. Despois fixo unha gran fortuna a partir de sociedades en bancarrota e utilizando a súa posición de privilexio. En Galicia tamén deixou a súa pegada. Secou o tramo final do río Xallas (único río de Europa que caía ao mar en cascada) para construír unha central eléctrica; provocou, no 2007, un desastre ecolóxico coa morte de milleiros de troitas no mesmo río ao pechar as comportas do encoro río arriba; a fábrica de Ferroatlántica en Cee, da que é propietario, é das máis contaminantes de Galicia; paralizou a chegada do AVE a Galicia ao preitear coa Xunta pola expropiación da mina de cuarzo de Serrabal (Boqueixón). A Casa Real vén de concederlle o título de marqués. Aquí deberiamos declara-lo persoa non grata.

Ruíz Mateos: Cando lle expropiaron Rumasa, no ano 1983, vestiuse de Superman e declarouse vítima dunha confabulación do goberno. Levantou outro imperio, Nueva Rumasa, que agora se desmorona coma un castelo de naipes. Volverá face-lo pallaso, para proclamar a súa inocencia. Moitos traballadores quedarán na rúa polas súas manobras e non lle van rir as ocorrencias.

A incompetencia

2011-03-17T12:22:00.001+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/incompetencia/idEdicion-2011-02-14/idNoticia-639657/

O paro. Desde as bancadas da oposición Feijóo sinalaba a Touriño como o principal responsable da crise e do paro. Cando o PP ocupou o poder, en abril de 2009, a media de parados estaba cinco puntos por debaixo da media estatal. En 2010 a taxa de paro en Galicia medrou un 20.9%: a máis elevada de todas as comunidades. Pero agora Feijóo, que na campaña electoral prometeu rematar co paro e crear 43.500 postos de traballo nun ano, asegura que non ten competencias para abordar semellante problema.

Hai poucos días os portavoces da oposición lembráronlle as súas responsabilidades en materia de traballo, emprego e formación, e fixéronlle un debuxo da situación actual: 40.000 parados máis que hai un ano, 75.000 empregos destruídos e 245.000 galegos sen traballo. Pero o actual presidente, acabado de chegar das súas vacacións de Nadal polo Caribe, sinala a ZP como responsable da desfeita, e declárase abertamente incompetente para afrontar o reto.

O catálogo. O goberno galego impuxo, a primeiros de ano, un catálogo restritivo de fármacos que exclúe do financiamento público moitos medicamentos que si están financiados no resto do Estado. Adoptou a medida sabendo que as autonomías non teñen capacidade lexislativa neste terreo e vulnerando, polo tanto, as competencias estatais. O Avogado do Estado vén de presentar ante o Tribunal Constitucional un recurso contra o dito listado por entender que discrimina os galegos e racha a igualdade de acceso á prestación farmacéutica. Subliña que as autonomías "están facultadas para incluír nas súas carteiras de servizos novas prestacións pero en ningún caso poden excluír fármacos incluídos polo Ministerio de Sanidade".

Pero o actual presidente non tivo dúbidas. Porque, neste caso, non se trata dunha medida para mellorar a vida dos galegos senon dunha manobra desleal -incumpre as leis adrede para provocar un conflicto entre as dúas administracións- e unha xogada de xadrez deseñada con fins propagandísticos, co único propósito de danar a imaxe do goberno central. Se o Ministerio non presentase o recurso Feijóo aparecería como un campión. Como o goberno central non tivo máis remedio que recorrer, para preservar a legalidade democrática, agora usa outro argumento: ZP é cómplice da industria farmacéutica e responsable do gasto farmacéutico en Galicia. Estas actuacións frívolas só serven para amosar a propia incompetencia e fomentar o descrédito da política entre os cidadáns.

A ameaza da obesidade

2011-03-17T12:21:00.001+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/ameaza-da-obesidade/idEdicion-2011-02-07/idNoticia-637268/

Connor McCreaddie con oito anos xa pesaba 90 quilos. Hai un par de anos os medios de comunicación de todo o mundo fixéronse eco do drama deste neno e da súa familia. O rapaz pasaba os días sentado diante do ordenador e da TV e tragando comida lixo. Sen chegar a unha situación tan extrema o certo é que a obesidade mórbida ameaza, no mundo occidental, cada vez a máis persoas e a idades máis precoces.

¡Que triste paradoxo o deste noso mundo! Dous terzos da poboación sofren de fame e miseria mentres o mundo rico tenta fuxir das doenzas provocadas pola opulencia. No noso contorno a obesidade representa un serio problema que condiciona a aparición doutros moitos, que mingua a nosa calidade de vida e ameaza a nosa lonxevidade. A obesidade non é unha cuestión estética. Pero arredor do sobrepeso ergueuse unha complexa trama económica que persegue o mito da delgadez. Temos que dicilo ben claro: ter dous ou tres quilos de máis non debe preocupar. Pero cando se sobrepasan certos niveis a obesidade é un problema de saúde que, á súa vez, provoca complicacións: hipertensión, diabete, colesterol, artrose, así como doenzas do corazón e das arterias. Cando cómpre baixar de peso non se pode facer en dous días. A batalla contra da obesidade require unha abordaxe a longo prazo e a modificación dos nosos hábitos. O sedentarismo, as présas da vida actual, o estrés e a ansiedade poden favorecer a inxesta excesiva. Pero se un está estresado, na vez de desfogarse coa comida ou co alcol, é mellor facer deporte. O exercicio eleva o nivel de endorfinas e mellora o benestar físico e psicolóxico. Ademais, queima calorías, porque, a fin de contas, o que temos que facer para controlar o peso ten certa similitude cunha conta corrente: se ingresas máis calorías das que gastas, aumenta o saldo.

Moitas persoas buscan remedio nas dietas milagreiras: ningunha delas ten unha base científica sólida, algunhas presentan riscos para a saúde e, ademais, a grande maioría das persoas que perden peso deste xeito recupérano en pouco tempo. Reducir as calorías e aumentar o exercicio: non hai máis segredos para ter o peso controlado. Máis, para iso, temos que asumir a responsabilidade sobre o noso corpo. Se asumimos o control poderemos "rachar a dinámica que leva de non facer nada a gañar peso e de gañar peso a non facer nada" (Valentín Fuster).

A deterioración da sanidade galega

2011-03-17T12:19:00.003+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/deterioracion-da-sanidade-galega/idEdicion-2011-01-31/idNoticia-635115/

A facción de ultradereita que goberna actualmente en Galicia amosa un desprezo radical sobre as potencialidades do sector público. Só confían na iniciativa e na xestión privada. Os seus desvelos por acadar o poder non son debidos ao afán por mellorar os servizos públicos: o seu empeño débese ao interese por acceder aos orzamentos e buscar o xeito de favorecer negocios privados á súa sombra. O botín sanitario é moi apetecible: o 30% dos orzamentos da Xunta corresponden á Consellería de Sanidade.

O Goberno de progreso deulle un impulso importante á sanidade pública: mellorou os orzamentos, consolidou o emprego dos traballadores, ampliou a oferta de servizos e potenciou a modernización e informatización dos centros. O actual goberno está a desmontar todo o desmontable. Coa escusa da crise e da ficticia austeridade reduciu os orzamentos (por primeira vez na historia da autonomía), paralizou os proxectos públicos de construción, freou a actividade extraordinaria para redución das listas de espera e cancelou o plan de mellora da Atención Primaria. Nos próximos anos non haberá investimentos para mellorar a capacidade resolutiva dos centros nin se creará ningunha praza nos servizos sanitarios; pola contra, quedan sen cubrir as prazas vacantes por xubilación dos profesionais. A consecuencia é inevitable: a deterioración asistencial.

Mentres, están a potenciar espazos de negocio co diñeiro público. Non son outra cousa os proxectos de construción dos novos hospitais e centros de saúde polo sistema de concesión a empresas privadas. Este modelo (PFI) é menos eficiente que o utilizado polo Goberno anterior (SPI), reduce a calidade asistencial, xera problemas na xestión futura dos hospitais e deixa o Sergas hipotecado, xa que terá que estar pagando un alugueiro á empresa construtora durante vinte anos. Pero non importa nada. O obxectivo desta facción non é garantir e mellorar os servizos públicos senón procurar beneficios privados a grupos afíns a expensas do erario público.

O sofisma dos xenéricos

2011-03-17T12:18:00.001+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/sofisma-dos-xenericos/idEdicion-2011-01-24/idNoticia-632747/

Cómpre dicilo unha vez máis: os xenéricos son eficaces e seguros, igual que os fármacos de marca. A única diferenza é o prezo: son máis baratos. Por iso todos os gobernos tentan promover a súa utilización. Defendo o seu uso con absoluta convicción. Na miña consulta o 25% das receitas son xenéricos, mentres a media de Galicia anda polo 15%. Mais promover os xenéricos non é sinónimo de asumir o catálogo restritivo aplicado pola Xunta desde o pasado tres de xaneiro. Non cuestiono os obxectivos (prescrición de xenéricos, aforro no gasto farmacéutico) senón o procedemento.

Galicia sitúase como a derradeira comunidade no uso destes medicamentos. Os sucesivos gobernos de PP non fixeron nunca unha política decidida neste terreo. Outras autonomías utilizaron os resortes legais ao seu alcance (guías farmacoterapéuticas, prescrición por principio activo, etc.), e facilitáronlles aos profesionais instrumentos (receita electrónica, información terapéutica, etc) para mellorar a prescrición. Así conseguiron un elevado uso destes fármacos. En Galicia foi o goberno de progreso o que impulsou estas iniciativas.

Ningunha comunidade fixo un catálogo restritivo como o que vén de impoñer a Xunta. Por unha razón sinxela: nun estado de dereito cada instancia ten delimitada a súa capacidade para lexislar, e a listaxe de medicamentos financiados é competencia do Goberno central. O Ministerio de Sanidade non ten máis remedio que recorrer contrta este catálogo porque debe garantir a cohesión e a equidade no acceso ás prestacións sanitarias en todo o Estado. A Xunta estaba advertida pero non cesou no empeño, provocando unha situación delicada entre as dúas administracións. Aquí hai unha xogada estratéxica e mediática na que os gobernantes galegos cren saír gañadores, calquera que sexa o resultado.

Se o Ministerio non recorre incorrería nunha perigosa deixación de funcións: dentro de pouco podería haber 17 catálogos diferentes. Mais se impide a aplicación deste catálogo a Xunta non conseguirá o aforro anunciado e botaralle a culpa ao Ministerio. Os mesmos que reducen o orzamento sanitario e que favorecen negocios privados na construción dos hospitais públicos hipotecando a sanidade galega, tentan aparecer como defensores do sistema. E aínda pretenderán sinalar a ministra como aliada dos escuros intereses da industria farmacéutica.

O Parque Temático

2011-03-17T12:16:00.003+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/parque-tematico/idEdicion-2011-01-17/idNoticia-630521/

O último día que estiven na casa de meus pais tentei visitar a balsa do río Alvariña, donde nos bañabamos de rapaces. Non foi posible: unha densa matogueira ocupa os antiguos camiños e impide o acceso á beira da auga. As cortiñas, antes tan valoradas, agora están invadidas pola maleza. No outro lado da ponte, onde estaban os montes da Beria e fértiles terras de labranza, agora vese o asfalto e as farolas dun enorme parque industrial que nunca foi utilizado, ocupado tamén polos toxos e as xestas. É a paisaxe do abandono agrícola e da carencia de desenvolvemento industrial, convertido xa en ruína. Hai moitos lugares de Galicia con esta mesma imaxe: a morte dos camiños, o abandono dos ríos, a destrución da paisaxe. Xa dicía Manuel Rivas que este é un país cheo de conservadores que non son quen de conservar o que paga a pena.

De non poñerlle remedio ese pode ser o noso destino. Galicia fixo mal o tránsito da economía rural á modernidade e tivo unha clase dirixente que non soubo aproveitar as potencialidades desta terra e as súas xentes. De non variar o rumbo podemos atoparnos, en poucas décadas, cunha xeografía de abandono na que só se conservarían determinados elementos como integrantes dun Parque Temático, para o lecer dos visitantes. Marcial Gondar ten advertido deste risco e o psiquiatra Antón Seoane ten descrito o seu pesadelo: "Visitaremos explotacións agrarias, con vacas incluídas. Contemplaranse aldeas abandonadas, reconstruídas á sazón, con lugareños de atrezzo, e haberá unha área adicada ao mundo do mar con naufraxio de cartón pedra...". Tamén Santiago Lamas (Galicia borrosa) describe como o que hai anos era cotián e se perdeu, recupérase agora en forma de folclore e turismo.

Dese xeito, o Camiño de Santiago rexorde desprovisto das antigas motivacións relixiosas, os pazos e mosteiros en ruínas recupéranse para acoller turistas rurais, os hórreos son trasladados como elemento ornamental aos xardíns dos novos ricos, as ferramentas do campo pasan ás paredes das adegas e das casas rehabilitadas, e as celebracións rituais do campo convértense nas numerosas e multitudinarias festas gastronómicas que fan de Galicia o lugar das grandes paparotas. Non estamos lonxe desta visión premonitoria, coa cultura popular convertida nun motivo de atracción turística e o galego como lingua ritual. Algo teremos que facer, para fuxir deste futuro tan indesexable.

Os xenéricos e o catálogo da xunta

2011-03-17T12:15:00.003+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/xenericos-catalogo-da-xunta/idEdicion-2011-01-10/idNoticia-628234/

Os medicamentos xenéricos, igual de eficaces e seguros que os outros, adoitan ser máis baratos. Ese é o motivo de que tódolos países tenten potenciar o seu uso, para procurar reducir o gasto farmacéutico, que tanto pesa sobre os sistemas sanitarios. Galicia ten unha das taxas máis baixas no uso de xenéricos. Os sucesivos gobernos do PP, desde as transferencias sanitarias, non sinalaron como prioritario este obxectivo, como fixeron outras autonomías que hoxe teñen uns índices de utilización de xenéricos moito mellores. Todas elas puxeron en marcha, tamén, a receita electrónica hai máis dunha década. En Galicia tivo que ser o goberno de progreso quen a impulsase. A e-receita chega agora ao 98% da poboación, despois do grande esforzo realizado polo anterior executivo. Isto facilita a prescrición de xenéricos de xeito notable.

Pero a Xunta acaba de poñer agora en marcha un Catálogo de Medicamentos que restrinxe a posibilidade de prescribir varias decenas de fármacos. Non suprime ningún principio activo, pero algúns medicamentos de uso moi frecuente (por exemplo: Neobrufen, Augmentine, Orfidal,Norpramin, Dianben...) deixan de estar financiados polo Sergas e deberán ser substituídos. Sorprende esta iniciativa do executivo galego, cando é sabido que as autonomías non poden elaborar unha listaxe de medicamentos financiados máis reducido que o aprobado no Ministerio de Sanidade. Esta norma provoca unha discriminación negativa dos galegos no acceso aos fármacos e vulnera o principio de equidade e igualdade dos cidadáns no dereito á atención sanitaria. O Ministerio xa anunciou que vai recorrer contera este regulamento ante o TSXG que, con certeza, ditará a súa suspensión cautelar. Pódese deducir, polo tanto, que a Xunta propuxo esta medida sabendo que non a podería aplicar. Resulta sorprendente ver á conselleira reclamar a "soberanía" de Galicia neste terreo. O mesmo goberno que vén de reducir o orzamento sanitario, por primeira vez na historia autonómica, terá así un argumento autoexculpatorio. Pretenderá aparecer como defensor da sostibilidade do sistema (mentres favorece negocios privados coa construción dos hospitais e gasta grandes cantidades en propaganda). Non vai acadar o aforro anunciado en Farmacia, pero o culpable será, por suposto, o Goberno central, que non lle permite aplicar o seu Catálogo.

Galicia emerxente

2011-03-17T12:14:00.001+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/galicia-emerxente/idEdicion-2011-01-03/idNoticia-626131/

Falabamos hai sete días da borrosidade galega e da posibilidade metafórica de que Galicia chegue a ser borrada da xeografía, coa axuda dos actuais gobernantes. Outros autores tamén se apuntan nesta corrente crítica. M.A. Murado afirma no seu libro Outra idea de Galicia que esta terra leva vinte anos con crecemento poboacional negativo e a súa taxa de fecundidade é das máis baixas de Europa. Conclúe: "aínda que improbable demograficamente, a fantasía pesimista dunha extinción absoluta dos galegos diríase que non está tan lonxe". Tamén X.M. Pereiro, nun artigo recente e facendo referencia á política actual, afirma que "Galicia non existe, só cargos coa mesma altura de miras que se gobernasen unha comunidade de veciños".

Máis, feito o diagnóstico, cómpre ollar o panorama con perspectiva e tentar manter o optimismo. Non podemos deixarnos contaxiar polas tendencias autolíticas dos actuais dirixentes. Como decía J.L. Sampedro nunha entrevista "son máis importantes as crenzas que as verdades". É preciso alimentar a confianza no futuro colectivo. O desánimo só serve para crear vitimismo e leva directamente á autodestrución.

Henrique Alvarellos publicou un precioso libro, Galicia en cen prodixios, no que fai un paseo visual por diferentes puntos da nosa xeografía que nos converten en territorio singular: desde o único río europeo que desemboca en fervenza ata o faro máis antigo do mundo. O autor, impresionado polo seu percorrido, afirma: " Galicia é unha terra con claro porvir. Hai futuro, hai luz entre os ceos atoldados das longas invernías". Concordamos con el e podemos afirmar que hoxe Galicia é unha potencia nos sectores da confección, na pesca, na acuicultura, nos balnearios e augas termais, nos viños, na construción naval e na produción de enerxía eléctrica. A pesar dos escépticos existe un empuxe empresarial descoñecido hai anos, e temos unha mocidade máis preparada que nas xeracións anteriores. Contamos, ademais, con xente emprendedora e comprometida na construción do país. Quero nomear aquí a Xosé González e Carmen Pérez Vaquero, que levan anos traballando arreo co obxectivo de regaleguizar Galicia. Forman parte da estirpe dos bos e xenerosos. Son da casta dos imprescindibles que sinalaba Bertolt Brecht. Así pois, como di o propio Pepe de Redondela nunha recente misiva de Nadal: "Non perdamos a ilusión na tarefa común de facer que Galicia sexa cada día máis galega".

Galicia borrada

2011-03-17T12:13:00.001+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/galicia-borrada/idEdicion-2010-12-27/idNoticia-624184/

Na década dos noventa teorizouse sobre o pensamento borroso. Bart Kosko afirmaba que "as cousas, vistas de preto, vólvense borrosas". A lóxica borrosa esixe dispoñer de numerosos sensores que lle estean subministrando información constante ao sistema. "O mundo é borroso, a descrición non" dicía Kosko. Estas teorías teñen importantes aplicacións prácticas nos procesos de intelixencia artificial.

Pois ben, Galicia xa era borrosa desde antes. Así o explica o psiquiatra Santiago Lamas no seu excelente ensaio Galicia borrosa. Aquí temos a nosa propia lóxica: "O mundo é borroso, a descrición tamén". A nosa borrosidade depende dunha permanente necesidade suplementaria de información. Polo tanto, contestar unha pregunta precisa coñecer as intencións de quen a fai. Así lle pasaba ao personaxe dunha historia de Fernández Flórez: chega un home á súa casa; escoita un ruído. Abre a porta e pregunta medoñento: "Quen anda aí?". A resposta do ladrón, galego de pura cepa, é definitiva: "E por aí?". Así somos nós, ou así eramos.

Manuel Rivas reflexionaba hai pouco sobre o risco que Galicia tivo de converterse nun territorio sen lei, dominado polas mafias do narcotráfico, impregnados de corrupción todos os estamentos sociais. Nun tempo recente os nenos de Galicia ansiaban, como máxima aspiración, ser contrabandistas. A actuación heroica dun xuíz e das nais organizadas contra o tráfico da droga que mataba os seus fillos, conseguiu frear a putrefacción, pero sempre quedan secuelas despois de feridas tan profundas. O propio Rivas declaraba, nun artigo recente, que "Galicia non existe".

Máis alá da hipérbole literaria o certo é que o porvir non está asegurado. Estamos nas mans dunha facción que non sente aprecio pola terra. Máis ben, se detectan algunha connotación autóctona ("Puag, aquí cheira a galego") deseguida cambian de lugar. A ocupación do poder político estase a utilizar, na actualidade, para borrar os sinais de identidade do país e para destruír o seu tecido social. Penoso destino o de quen chega a dirixente dunha comunidade á que despreza. Pero máis triste é o futuro desta xeografía, que pode pasar de borrosa a borrada de non mudar a actual estratexia de autoaniquilación. A visión apocalíptica é ben cinematográfica: polígonos industriais baleiros, comestos polas xestas e invadidos polo toxo e, ao fondo, as ruínas do Gaiás, tal como aparecía a estatua da liberdade no remate do Planeta dos simios.

As trampas na sanidade

2011-03-15T21:10:00.002+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/as-trampas-na-sanidade/idEdicion-2010-12-20/idNoticia-622472/

Cando a dereita recupera o poder, do que se cre propietaria, sempre repite a mesma letanía: isto é insostible, cómpre eliminar gastos, hai que adelgazar o Estado, é necesario reducir os servizos públicos. Neste tempo de crise, a mensaxe resoa con máis forza: quitémoslles a protección aos desamparados, rebaixemos o gasto ao imprescindible.

Na sanidade galega esta propaganda penetra fondo. A conselleira, grande rezadora, non deixa de pregoar que se deben recortar gastos para garantir a viabilidade do sistema. Xa coñecemos este argumentario. Os ideólogos de Romay (Castellón, Negreira, Feijóo) pregoaban esta mesma teoría hai vinte anos. A mensaxe é ben sinxela: a predicción da catástrofe. Anuncian que as cousas están moi mal, que cómpre facer algo para corrixir o rumbo ou do contrario estará comprometido o futuro.

As propostas son sempre as mesmas: o copago sanitario, a separación da financiación e da provisión (financiación pública, provisión privada), novos modelos de xestión, a utilización da competencia interna. Daquela impulsaron a creación das fundacións sanitarias, que resultaron un absoluto fracaso. Agora promoven a construción e xestión privada dos hospitais públicos (PFI), modelo xa probado noutras comunidades con resultados catastróficos. Pero dá igual; aquí tentarase o mesmo: alguén fai negocio polo camiño.

O Goberno galego acaba de rebaixar, por primeira vez na historia autonómica, os orzamentos da sanidade. De acordo cos seus cálculos, o aforro principal vai ser achegado pola redución do gasto farmacéutico. Para tal fin, a consellería propón un catálogo de medicamentos que limita as posibilidades de prescrición dos médicos en Galicia. Saben con certeza que tal proposta é inviable, que o Ministerio de Sanidade non pode permitir unha listaxe restritiva que provoque unha situación de inequidade no acceso ás medicinas. De ser aprobada esta listaxe no parlamento galego, o Ministerio terá que denuncialo, e os tribunais de xustiza decidirán a suspensión cautelar deste, por ser inconstitucional.

Pero dá igual. Non conseguirán o aforro pregoado, pero o responsable será o Goberno central. Iso é o que buscan: un culpable externo dos malos resultados. Non importa que estas impúdicas manobras prexudiquen a protección sanitaria dos cidadáns galegos. Alguén terá que confesarse, e pedir perdón publicamente.

As trampas no deporte

2011-03-15T21:08:00.001+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/as-trampas-no-deporte/idEdicion-2010-12-13/idNoticia-620214/

O deporte é unha das actividades máis nobres que realiza o ser humano. Perseguimos a meta da autosuperación; empregamos esforzo e constancia para acadar cotas máis elevadas no rendemento deportivo sen agardar máis recompensa que a propia satisfacción polo triunfo. O deporte colectivo ten, ademais, un gran poder educativo: axuda a potenciar o compañeirismo, a axuda mutua, a solidariedade e a subordinación dos intereses persoais aos do grupo. O deporte de elite ten, nos tempos modernos, un elevado valor simbólico. Contribúe a potenciar o sentimento de pertenza, e achégalle á sociedade un abano de deportistas exemplares que serven, en todas as idades pero sobre todo nos primeiros anos de formación da personalidade, como elemento de emulación.

Todos nos sentimos orgullosos cando Pereiro gañou o Tour de Francia, cando a selección de fútbol foi campioa do mundo, e cando Rafael Nadal consegue ser o número un do tenis mundial, dando exemplo de humildade e corrección.

Por iso resulta tan dasacougante cando saen á luz as trampas que algúns utilizan para superar os contrarios. Os que amamos o deporte sentimos unha grande emoción cos últimos triunfos de Marta Domínguez, quen foi detida hai uns días na chamada "operación Galgo", por estar presuntamente implicada nunha rede de tráfico e consumo de substancias dopantes. Agora sentímonos defraudados e estafados.

O uso de substancias prohibidas co fin de mellorar o rendemento no deporte é, ademais dun delito e un risco para a saúde, unha práctica fraudulenta que vulnera a principal condición que debe existir na actividade deportiva: a competencia entre iguais nas mesmas condicións.

O atleta dopado parte dunha situación de vantaxe que racha por completo o espírito deportivo.

Esta muller, concelleira en Palencia polo PP e vicepresidenta da Federación de Atletismo, apareceu sempre ante o público como unha competidora exemplar e perseverante. Chegou a ser unha figura mítica do atletismo español e os seus veciños palentinos sentían por ela auténtica veneración.

De confirmarse a súa implicación nesta operación, e todo parece indicar que hai datos moi contundentes na súa contra, todos nos sentiremos frustrados. Pero, se cadra, é un mal necesario para conseguir que desapareza, dunha vez por todas, a sombra da dúbida que planea, nos últimos anos, por enriba do deporte español.

"Relatos invisibles"

2011-03-15T21:01:00.003+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/relatos-invisibles/idEdicion-2010-12-06/idNoticia-618012/

Hai uns anos que traballa no meu centro a doutora Pilar Gallego que, a pesar do seu apelido, é aragonesa. Temos unha boa relación profesional, baseada no respecto mutuo. Hai uns meses entrou na miña consulta e díxome, de fronte e sen preámbulos: "Así que ti es escritor e eu non sabía nada". Tentei explicarlle que en realidade eu vivo da miña profesión de médico e que a escrita vén ser unha ocupación ocasional. "Se tes libros publicados es escritor e xa está", sentenciou, e non fun quen de contradicila. Contoume que o seu home tamén escribe e que estaba na busca de editor para o seu primeiro libro. Tróuxome un texto fotocopiado asinado por Fernando Pérez Martínez. O primeiro que se me ocorreu foi indicarlle que tiña que cambiar o nome. Non se pode ter un espazo no mundo literario con apelidos tan vulgares. "Mira en Google". Fixemos a proba: máis de 300.000 entradas co mesmo nome. Esa mesma tarde comecei a lectura do libro, que me enganchou desde o primeiro párrafo: "Seamos optimistas; en el mejor de los casos, la vida es una mierda". Con este inicio escatolóxico só se pode agardar un feixe de lixo ou unha obra extraordinaria, e coido que se trata da segunda opción. Aos poucos días quedei co autor, xa convertido en Fernando Ontañón, para tomar unha cervexa e falar de libros. Compartimos o aprecio por algúns escritores (John Cheever, Raymond Carver, Don DeLillo, Rafael Chirbes, Muñoz Molina), e animeino para que publicase os seus textos. Non son experto en crítica literaria, pero teño dedicado moitas horas á lectura. Podo asegurar, sen temor a equivocarme, que estamos ante un autor importante, posuidor dun universo narrativo propio e dun grande dominio da linguaxe.

Relatos invisibles acaba de ser publicado estes días (Ediciones Carena). Volvín ler estes contos, encadeados por un elo imperceptible, e reafírmome na miña primeira opinión. Trátase do primeiro libro dun excelente escritor, no que aparecen os temas eternos da grande literatura: a paixón, o amor, a morte. Nun clima onírico e turbador esta obra reflicte a vida cotiá, atravesada por un fío de misterio: os primeiros amores, os amigos da infancia, o sexo turbio, os conflitos familiares, os rancores alimentados, as rutinas laborais. Un feixe de personaxes desconcertados na busca de seu destino que debuxan de forma maxistral a perplexidade do mundo de hoxe. Unha lectura moi aconsellable para estes días de Nadal..

A muller que batía coas portas

2011-03-15T21:00:00.004+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/muller-batia-coas-portas/idEdicion-2010-11-29/idNoticia-615609/

Un dos investimentos afectivos máis importantes da nosa vida é a elección dunha persoa para vivir en parella, para compartir afectos, ilusións e a crianza dos fillos. Cando, pasado o tempo, alguén chega a decatarse de que, no lugar do amor, non hai máis que desconfianza, desprezo e humillación, a vivencia de fracaso non pode ser máis absoluta. Por iso moitas mulleres maltratadas non son capaces de asumir a tremenda perda que esta situación representa. Chegan a estar avergoñadas polo que lles acontece e a sentirse culpables da situación. Ás veces, cando lles preguntan pola orixe dos golpes na cara, buscan unha escusa. "É que batín coa porta", como no libro de Roddy Doyle.

O maltratador adoita ser amable na rúa, pero a vida é un calvario de portas para adentro. A miudo sucede que, despois dunha agresión, se produce unha escena de arrepentimento. A muller queda atrapada neste círculo vicioso, entre o maltratamento e o perdón, a pesar da reiteración desta noria infernal. A tortura pode prolongarse durante décadas, mentres a vítima ve como está cada vez máis atrapada nesta rede perversa. María Tareixa aguantou durante 34 anos as humillacións do seu marido, ata que acabou coa súa vida: malleiras, insultos e abusos, que incluían a filla do matrimonio. Agora acaba de ser xulgada na Coruña por un tribunal popular que, pese a declarala culpable, solicita o indulto, por entender que xa tivo sufrimento dabondo á beira do seu home.

A semana pasada celebrouse o Día Internacional contra da Violencia de Xénero. Hai quen considera que o intenso traballo desenvolvido en España nos últimos anos para combater o maltratamento non está a producir os resultados desexados. Máis cómpre entender que os cambios sociais son lentos e mesmo inapreciables a curto prazo. Pero estamos a camiñar na dirección correcta. Vimos dunha cultura que entendía a vida en parella como unha relación de subordinación e dependencia e estamos a construír, con dificultades, un novo xeito de relación entre iguais que elixen a vida en común para atopar afecto e axuda mutua.

Hai anos a muller ofendida e humillada non tiña máis remedio que resistir e calar. Houbo moito silencio arredor do maltratamento. Non é que agora o problema medre; só se trata de que, por fin, esta tortura da vida cotiá se fixo visible. Aínda queda moito camiño por andar, pero xa se deron pasos importantes. Agora o maltratador non goza da impunidade nin da complicidade social.

A morte digna

2011-03-15T20:59:00.004+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/morte-digna/idEdicion-2010-11-22/idNoticia-613308/

No meu exercicio profesional -xa van aló máis de trinta anos-, tiven que acompañar moitas persoas nos seus últimos pasos na vida. Axudar o paciente e a súa familia neste transo é, ao meu ver, unha das obrigas máis importantes da práctica médica. Por iso celebro o anuncio do goberno de que se vai lexislar o dereito a morrer con dignidade, regulando e dando protección a todas aquelas prácticas profesionais que teñen por finalidade aliviar a dor, o sufrimento e a angustia que aparecen, a miúdo, ás beiras da morte. Ás veces, a obstinación dos médicos non axuda a prolongar a vida senón a manter o padecemento da agonía.

Na última década houbo en España intensas polémicas sobre este tema. A morte de Ramón Sampedro e a película Mar adentro provocaron un tenso debate. O caso Leganés, iniciado en 2005 por unha denuncia anónima que acusaba os médicos dese hospital de practicaren sedacións a pacientes terminais de forma irregular, provocou unha grande conmoción social. O doutor Montes e os seus compañeiros foron absoltos polos tribunais de xustiza, pero pasaron un longo calvario, sendo sinalados polos seus acusadores como asasinos e nazis.

Moitos países de Europa xa contan con esta regulación desde hai anos. Andalucía aprobou, o pasado mes de marzo, a súa propia Lei de morte digna. En Galicia tamén se deron algúns pasos: o goberno de progreso elaborou a Lei de vontades anticipadas e puxo en marcha o Rexistro Galego de Instrucións Previas. Tamén impulsou o Plan galego de coidados paliativos (2006), por entender que o sistema sanitario debe mellorar a calidade de vida sen prolongar de xeito artificial a supervivencia máis alá do razoable, dándolles apoio emocional aos familiares e aliviando a dor dos enfermos. Aínda queda moito por avanzar neste terreo, que conta coa tenaz oposición da Igrexa católica e os grupos políticos afíns. No Manifesto de Santander, promovido polo doutor Montes en 2008 e asinado por milleiros de persoas, afírmase que todo cidadán "ten dereito a recibir información veraz sobre a súa doenza, a rexeitar os tratamentos, a limitar o esforzo terapéutico e a elixir entre as opcións dispoñibles, como a sedación terminal". Tamén se reclama a promoción dun debate sobre a eutanasia e o suicidio asistido de persoas que padecen ao final da súa vida, e a pesar dos coidados paliativos, un sufrimento insoportable do que desexan librarse con todas as garantías legais..

As hipotecas da sanidade pública

2011-03-15T20:58:00.002+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/as-hipotecas-da-sanidade-publica/idEdicion-2010-11-15/idNoticia-610676/

O goberno de progreso fixo unha aposta decidida a favor da sanidade pública, pero o actual está a desmontar os avances acadados. A día de hoxe hai tres elementos clave que poden deixar a sanidade pública nunha situación precaria ao final deste mandato parlamentario: a construción de novos centros mediante financiamento privado, a redución orzamentaria e o conflito de Povisa.

A construción dos centros hospitalarios e de saúde polo sistema de concesión a empresas privadas (que constrúen os edificios e xestionan os futuros centros, polo que o Sergas terá que pagar un canon anual) vai significar, a longo prazo, unha enorme hipoteca para a sanidade pública. Será un burato negro, polo que se vai desviar unha parte importante dos orzamentos. Haberá lucro privado -alguns empresarios próximos verán incrementado o seu patrimono persoal-, pero producirase un deterioramento do servizo público.

A vontade política exprésase, sobre todo, na asignación orzamentaria. O actual presidente declarou, ao inicio do seu mandato, que a redución do gasto público non afectaría, en ningun caso, á sanidade e á educación. Faltou á súa palabra: por segundo ano consecutivo prodúcese unha redución do orzamento sanitario, o que non acontecera nunca na historia da autonomía. Estas son as consecuencias: a paralización do plan de mellora da Atención Primaria, a redución da actividade dos centros sanitarios e o deterioramento da calidade asistencial.

Nestes últimos días soubemos dun novo conflito. A dirección de Povisa vén de anunciar un expediente de redución de emprego (ERE) que podería afectar a máis de 1.000 traballadores. Cómpre lembrar que o hospital Povisa ten un concerto singular co Sergas -que agora toca reasinar-, polo que atende a 134.000 persoas na zona de Vigo. Este concerto é o máis vantaxoso dun hospital privado en toda España, mentras que as súas listas de espera son moi superiores ás dos centros públicos. Agora pretende cambiar o actual concerto por unha concesión semellante á do hospital de Alzira (que está resultando ruinosa para a comunidade valenciana).

Resulta rechamante que a dirección de Povisa expoña o conflito neste intre, cando a xerente do Sergas é unha persoa vinculada a este grupo durante décadas. Non me gustaría descubrir que este ERE non é senon unha farsa, unha posta en escena, para conseguir unha mellora económica para Povisa usando unha posición de privilexio.

Eu non fun a Santiago

2011-03-15T20:57:00.002+01:00

http://www.galiciahoxe.com/hemeroteca-web/gh/eu-non-fun-santiago/idEdicion-2010-11-08/idNoticia-608405/

Descendeu do avión entre a néboa, foi recibido polas autoridades do país, como corresponde ao máximo representante dunha relixión con millóns de fieis en todo o planeta, e foi aclamado por milleiros de seguidores chegados dos máis diversos lugares do mundo; o Papa chegou á Catedral e abrazou a figura do Apóstolo para, máis tarde, na misa celebrada na praza do Obradoiro, criticar con dureza o que considera "laicismo agresivo" da sociedade española.

Esta viaxe de Benedito XVI a Galicia tivo un alto custo para as arcas públicas, neste tempo de crise e austeridade, se ben o alcalde de Santiago entende que o esforzo paga a pena pola repercusión mediática do acontecemento. Procura esquecer o profundo significado social e político da visita para destacar só o marketing da cidade. Houbo colectivos que se mobilizaron contra desta chegada baixo o lema Eu non te espero, como xa acontecera coa visita do Papa a Valencia no 2006.

Hai moitos anos que non asisto ás celebracións da Igrexa, aínda que fun educado neste credo como todos os da miña xeneración. Só participo na celebración dos ritos de paso (bautismos, vodas, enterros) xa que a xerarquía católica ten o monopolio destes actos. Máis coñezo, admiro e aprecio un bo feixe de persoas con profunda fe relixiosa que tentan, todos os días da súa vida, seguir os pasos dun tal Xesús de Nazaret que andou polo mundo a predicar a igualdade dos seres humanos, a solidariedade cos desfavorecidos e o amor como motor principal na vida das persoas. Clamou contra da avaricia e a mesquindade dos fariseos. Esta forma de entender a relixión goza da miña simpatía e profunda admiración. Esta xente, con outros que comparten estes valores sen participar da crenza relixiosa, son os que fan que o mundo sexa máis habitable.

Montaxe do escenario na Praza do Obradoiro

Nada que ver con este grande espectáculo, propio dunha estrela do rock, montado no Obradoiro nun escenario de pladur, trasmitido a todo o mundo pola televisión, e na que o Papa reiterou unha vez máis a súa mensaxe antiga e retrógrada. Non importa que critique o laicismo de Europa e que clame unha vez máis contra do divorcio, do aborto e das relacións homosexuais. Non importa que un alto mandatario viva en concubinato e que algúns dirixentes autonómicos teñan parella do seu mesmo sexo. Non importa nada: todo isto é puro teatro. Xesús, de estar presente, tamén sacaría o látego, como fixo no seu tempo para expulsar os mercaderes do templo..